Laten we de wereld opnieuw betoveren

Socioloog Max Weber sprak aan het begin van de vorige eeuw over de onttovering van de wereld. Het geloof in God zou plaatsmaken voor het geloof in de ratio en technologie. Maar honderd jaar later is het verlangen naar religie en spiritualiteit nog steeds groot. Waar komt die behoefte vandaan? Kunnen we de wereld opnieuw betoveren?

Het is het lot van onze tijd, met de haar eigen rationalisering en intellectualisering, vooral: de onttovering van de wereld, dat juist de laatste en meest sublieme waarden zijn teruggetreden uit de openbaarheid, óf naar het (…) rijk van het mystieke leven, óf naar de broederlijkheid van de directe betrekkingen van individuen tot elkaar.’
(Max Weber, 1917, Wissenschaft als Beruf)

Is nu de tijd gekomen om te gaan zien dat de natuurwetenschap de wereld ook kan kleuren met nieuwe tover, vraagt Arie van Houwelingen zich honderd jaar later af in De Nieuwe Koers.

Bovendien, wat heeft die onttovering ons opgeleverd? Een geplunderde aarde, leeggeviste oceanen, vervuilde lucht. Hebben we niet meer dan ooit een terugkeer van tover, van een besef van heiligheid van de dingen nodig, omdat ze niet werk zijn van onze handen, maar van de Allerhoogste’
(Arie van Houwelingen, in De Nieuwe Koers, 2019)

In onzekere tijden is de hang naar zingeving groot. Zijn religie en spiritualiteit bezig aan een opleving?’ In samenwerking met het Nieuw Utrechts Toneel & Descartes Centre houdt Studium Generale op 13 april in Utrecht de bijeenkomst Over religie en zingeving in de toekomst met religiewetenschapper prof. Birgit Meyer. Hieronder enkele standpunten van haar ter oriëntatie.

Mijn eigen standpunt bij het bestuderen van religie is seculier, zou ik zeggen, in die zin dat ik het geloof van mensen in God of goden respecteer en serieus neem, maar God(en) niet als uitgangspunt neem in mijn pogingen om kennis over religie te produceren. Voor mij als geleerde bestaat goddelijke aanwezigheid niet als zodanig, maar als het resultaat van een bepaalde sensationele vorm, waardoor het voor mensen echt wordt. Dat ontstaan ​​is wat mij intrigeert.’
(Birgit Meyer, Entagled Worlds)


Birgit Meyer

Meyer is cultureel antropoloog en godsdienstwetenschapper. Bij het bestuderen van religie kiest zij voor een materiële benadering die de feitelijke praktijken – waardoor mensen zich verhouden tot het goddelijke, het bovennatuurlijke en tot elkaar – als uitgangspunt neemt. ‘De kern van religie – onderzocht vanuit het perspectief van religieuze mensen zelf – is het voor de geest halen van een tweede, transcendente realiteit die verondersteld wordt achter de tastbare wereld te liggen’. 

Ik benader religie als een bemiddelingspraktijk waarmee mensen een brug proberen te bouwen naar wat zij als het goddelijke of bovennatuurlijke beschouwen. In die zin kan religie heel goed worden opgevat als een medium dat door mensen is gemaakt en gebruikt om een ​​andere realiteit weer te geven, die niet direct tastbaar, aanwezig, toegankelijk en ervaarbaar is.’
(Birgit Meyer, Religious Matters)

Religieuze ideeën en praktijken hebben volgens Meyer een diepe impact op de manier waarop mensen de wereld waarnemen en handelen, banden met anderen ontwikkelen en normen en waarden incorporeren, wat religie een fascinerend startpunt voor onderzoek maakt. 

Ik wil begrijpen hoe bepaalde ideeën over een immateriële realiteit voor echt worden aangenomen, hoe mensen zich op basis van dergelijke overtuigingen in de wereld positioneren en hoe zij zich verhouden tot anderen. Het zou kortzichtig zijn om religie simpelweg af te doen als een illusie.’
(Birgit Meyer, Religious Matters)

Studium Generale Utrecht: De Futuristen – Over religie en zingeving in de toekomst | 13 april 2022 20:00 – 21:30 | Tivoli Vredenburg (zaal: Pandora) | Entree gratis | Aanmelden kan vanaf 23 maart via Tivoli Vredenburg: Tickets

Regie en interview: Mariëlla van Apeldoorn | Redactie en interview: Erwin Maas | Wetenschapper: prof. Birgit Meyer | Schrijvers/makers: Edna Azulay, Joep Hendrikx, Fieke Opdam | Muzikant/maker: Frank van Kasteren | Visueel kunstenaar/maker: Laura Mentink

Zie: Birgit Meyer (Religious Matters)

Beeld: Tom Thomson, ‘Canoe Lake, Ontario, 1917, Northern Lights’, ca. 1916-17, The Montreal Museum of Fine Arts, foto: MMFA, Jean-François Brière (Museum Tijdschrift)

Foto Birgit Meyer: Religious Matters

About Paul Delfgaauw

Paul Delfgaauw is freelance tekstschrijver voor de Academie voor Geesteswetenschappen, Utrecht. Opleiding Religiestudies – richting Media & Cultuur (2014 – 2019) – aan de Academie voor Geesteswetenschappen Utrecht (eindexamenscriptie: ‘Het draagbare Joodse vaderland’). Ik verken sinds jaar en dag - de laatste elf jaar via mijn blog Goden en Mensen - filosofie, religie en spiritualiteit.

1 Response

  1. Het is helaas bij ons in het westen doorgeslagen naar dat “het geloof in God heeft plaatsgemaakt voor het geloof in de ratio en technologie”. Daar is geen twijfel over, Paul.
    De gangbare westerse religies lopen leeg. De angst voor islamreligie neemt toe.
    De plannen van de The Great Reset, die uitgebreid zijn beschreven in de teksten van het WEF laten ons zien dat deze gericht zijn op een verregaande vorm van technologisering van onze (globale) wereld om zodoende zoveel mogelijk zaken, zoals financiën, vervoer, greendeal, GDG’s, en nog veel meer, te kunnen controleren. Dat hiermee vele grondrechten zullen verdwijnen en hiermee ook het fundament onder democratieën, is evident.
    Religie zal steeds minder gaan betekenen en spiritualiteit zal iets zijn voor uitzonderlijke personen/groepjes die ook elk weer een eigen manier ervan zullen opvatten: een caleidoscoop van individueel beleefde of uitgedragen spiritualiteits-initiatieven, van heel naïef tot intelligent. Het “het goddelijke/bovennatuurlijke” wordt hierin door eenieder individueel beschouwd en ook binnen deze relatief kleine spiri-wereld is verbinding allerminst een veel voorkomende zaak. Zodra er verschil van opvatting bestaat ligt verbrokkeling op de loer. Een aantal van de populaire spirituele opvattingen van vandaag de dag zijn gebaseerd op een rijke verbeeldingswereld die er merendeels op is gericht om in een ‘heilige’ comfortzone te kunnen verblijven. Het hele idee van ‘we gaan naar 5D’ is hier een goed voorbeeld van. Tot een werkelijk inspanning om tot innerlijke en maatschappelijke ‘religare’ te komen zijn maar heel weinigen bereid.

    Nog even over de uitrol van de globale controletechniek: daarin gaan de officiële ‘religies’ volop mee. De katholieke, de joodse en de islamreligies gaan mee in de waanzin van de plandemie en in Nederland was alleen het superreligieuze Urk ‘het kleine dorpje dat moedig weerstand bleef bieden’. De uitrol van Plan 2030 wordt door religies niet gezien als een aanslag op religie in de ware zin van het woord, wat het natuurlijk wél is. Ware religie is dan ook in álle dictaturen verboden tot nu toe. Dat zal nu niet anders zijn.
    Kortom: men gelooft westerse-wereldwijd niet meer in het het goddelijke/bovennatuurlijke (wat natuurlijk helemaal niet bovennatuurlijk is, want behorende tot onze eigen Essentie!) omdat men is gaan geloven in de 21e-eewse ‘mammon’: de rücksichtslos voortschrijdende techniek (A.I., 5G, smart cities, et cetera) en de Artificial Intelligense, tot aan IN ons lichaam!.
    C O V ID 19 staat dan ook voor Certificate Of Vaccination Identity(-bewijs) + A.I. (de 1e en 9e letter van ons alfabet).
    Het QR-ID zal in juli door het EU-parlement worden gejaagd (en dankzij het rookgordijn van Oekraïne-ellende zal dit weinig ophef veroorzaken) om vervolgens in de komende paar jaar volstrekt ondemocratisch aan ons te worden opgedrongen, waardoor vele grond- en mensen rechten in de prullenbak zullen belanden. De religies zullen hieraan volledig meewerken en gezien mijn ervaringen in het zo caleidoscopische spirituele wereldje zal men dit ook allemaal protest-loos laten gebeuren. Dat deze stromingen hiervan uiteindelijk zelf de sigaar worden, is volledig onbekend, want men is volledig niet geïnformeerd over waar het allemaal heengaat..

    Like

Reacties welkom.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.