Possibilisme: het atheïsme en ietsisme voorbij


De Amerikaanse neurowetenschapper David Eagleman is het atheïsme (achterhaald) en het agnosticisme en ietsisme (een zwaktebod) voorbij. De nieuwe redelijke religie heet Possibilisme. Dat voorspelt Eagleman, die een van de meest interessante denkers van tegenwoordig genoemd. Waarom zouden we ons, als het om werkelijk grote vragen gaat, moeten beperken tot een geloof in God ofwel een ontkenning van God?

Bekeer je tot het Possibilisme, stelt hij voor. Dat wil zeggen: onderzoek zoveel mogelijk nieuwe mogelijkheden en weersta de drang naar zekerheden.(…) Bewaar en erken het mysterie zonder je aan één doctrine of godsdienst uit te leveren.

‘Een uitstekend uitgangspunt voor een redelijke religie,’ vindt Volzin, het tijdschrift voor zinvol leven. Atheïsten en ietsisten zijn Eagleman veel te beperkt. ‘We weten te weinig over de kosmos om de zekerheid van het atheïsme te omarmen,’ zegt hij.

Het gebrek aan kennis over de kosmos is te groot om ons tot het atheïsme te bekeren. En toch weten we ook weer te veel om ons tot een afzonderlijke religie te kunnen bekennen,’ zei Eagleman in de New York Times.

In het artikel van Cees Veltman ‘Weersta zekerheid, wordt possibilist’ in het zojuist verschenen nummer (12) van Volzin. Hij roept ons op om ons heen te kijken in de wereld en te kijken of we de mogelijkheid kunnen vieren en de onzekerheid kunnen prijzen.

Religies bieden de optimale verhalen om precies die hersendelen aan te spreken die onze emoties regelen. De tegenwerpingen van het verstand kunnen weinig uitrichten tegen hun aantrekkingskracht, zegt hij: ‘Kijk maar eens wat het religieuze geloof heeft bijgedragen aan het verzet tegen het communisme.’

Bestsellerauteur David Eagleman schreef onder meer Scènes uit het hiernamaals (2009), waarin hij op een ingenieuze en grappige manier veertig mogelijke opzetten van het hiernamaals beschrijft. Hij doet allerlei suggesties omtrent de zin van ons bestaan: we zijn mobiele robotten van kosmische kaartenmakers, we zijn een reünie van verspreid geraakte atomen, we zijn proefkonijnen van goden die willen weten waarom sommige echtparen bij elkaar blijven en andere niet.

Eagleman schreef ook Incognito: The Secret Lives of the Brain (2011), zijn eerste filosofische boek voor een breed publiek. Hij leidt het Laboratorium for perception and action van het Baylor College of Medicine in Houston.

Zie (in de papieren) Volzin – een deel van het artikel, een verkorte weergave is hier te vinden. (Met dank aan Lucas Blijdschap.)

About Paul Delfgaauw

‘Zinzoeker’ Paul Delfgaauw, opleiding Religiestudies – richting Media & Cultuur (2014 – 2019) – aan de Academie voor Geesteswetenschappen Utrecht (eindexamenscriptie: ‘Het draagbare Joodse vaderland’), verkent sinds jaar en dag de gebieden religie en filosofie. Vanaf de eerste dag dat op de lagere school in de catechismusles de vraag werd voorgelegd waartoe de mens op aarde is, werd dat het zingevend en -zoekend levensthema. Grasduinen door boeken, tijdschriften en kranten en later de digitale media met verhalen over 'Meer' – met het innerlijk weten dat God, De Eeuwige, het Al, op Zijn wijze deel uitmaakt van al het leven. Op kritische wijze wordt zin en onzin van religie en filosofie beschouwd en eveneens het gedachtegoed van ‘niet-religieuze’ levensbeschouwingen. In deze tijd bieden internet en de sociale media wereldwijd toenemend stof tot nadenken over goden en mensen, en hun zoektocht naar elkaar. Dit blog staat niet bol en vol van de eigen ‘mening’, maar vooral van wat tot nadenken stemt. Minder toegankelijke stof wordt wat toegankelijker gemaakt door samenvattingen en/of doorverwijzingen naar relevante links, zo nodig aangevuld met passende en aanvullende teksten van anderen.

5 Responses

  1. joost tibosch sr

    Het doet een theoloog tegenwoordig goed als hij uit een heel ander vakgebied van de menswetenschappen duidelijk herkenbare geluiden hoort.

    De neuroloog zegt op grond van zijn wetenschap over het menselijk denken in een tijd waar discussies over God halstarrig en onvruchtbaar lijken en het oude Godsidee overstegen: “onderzoek zoveel mogelijk nieuwe mogelijkheden en weersta de drang naar zekerheden”. Hij gebruikt daarbij een aan de sociologie ontleende wat potsierlijke term “possibilisme’.

    Als theoloog denk ik dan aan nieuwe theologische formuleringen als van bv. een Moltmann, die het toekomstdenken en de hoop als geloofsdenken formuleert; het eindeloos telkens opnieuw creatief denken over de grens van onze werkelijkheid heen, die telkens opnieuw vormgevend. Met een Bonhoeffer denk ik dan niet alleen aan de hoop op in wetenschapstaal mogelijkheden, maar ook aan de hoop in geloofstaal onmogelijkheden, die mogelijk kunnen worden.

    Beiden denken verder op de bijbelse opdracht van zorg voor de toekomst van deze werkelijkheid, met het bijbelse toekomstbegrip “Rijk van hemelen” (om ook het woord God maar te onwijken) en bv. de Jezuséchte parabel van het kleine zaad nu al aanwezig en uitgroeiend tot een geweldige boom

    In het “weerstä zekerheden” herken ik het aan geloofsdenken eigen verzet tegen “afgoderij”, wat onmogelijke zekerheid van zaken,eb personen in onze werkelijkheid ontykracht,.

    Voor een neuroloog zullen deze theologische vaktermen zeker onwennig zijn; in feite zegt hij in zijn termen hetzelfde.

    Like

  2. Ik heb het stuk ook gelezen. Ik vond het heel aardig en Eaglemans positie aantrekkelijk en doordacht, maar het werd mij niet duidelijk wat nu de bronnen van het stuk waren. Heeft Veltman Eagleman geïnterviewd? Of baseert hij zich op andere gedrukte interviews met Eagleman, en zo ja, welke dan? En wat is überhaupt de aanleiding voor dit stuk?

    Met andere woorden: de context van het artikel miste, en daardoor weet ik uiteindelijk niet wat ik ermee moet.

    Like

Reacties welkom. Er kan gemodereerd worden.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.