Religieuze heimwee

heimwee

‘De secularisering is te snel gegaan’, stelt Alain Verheij, maar het kan wél helpen om weer naar onze christelijke wortels te graven. Hij zegt als theoloog te maken te hebben met een onderbelicht aspect van deze storm in de tijdgeest die religieuze heimwee heet. De ‘theoloog des Twitterlands’ stelt dat zij die zich bedreigd voelen in hun nationale identiteit vaak ook lijden aan een ontworteld gevoel op het gebied van godsdienst. 

Als ik met generatiegenoten over mijn vakgebied spreek, zie ik sporen van verstrooide heimwee in hun ogen, soms gemengd met frisse nieuwsgierigheid. Niet zelden volgt er een warm verhaal over een oudtante of een grootmoeder.’

Volgens Verheij hoef je tegenwoordig geen kerkse reactionair meer te zijn om te vinden dat de secularisering zich in Nederland overhaast heeft voltrokken.

Vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw hebben enkele generaties zich in rap tempo losgemaakt van hun religieuze roots. Vaak om heel begrijpelijke redenen. Helaas werd de vraag naar het kind en het badwater daarbij te laat en te weinig gesteld. De erfenis waarmee zij ons opzadelden, zal nog lang voelbaar blijven.’

De ‘randkerkelijk theoloog’ stelt dat onder ouderen en in de slinkende traditionalistische bolwerken met toenemende vervreemding wordt gekeken naar een maatschappij waar een deel van het hart uit lijkt te zijn geslagen.

Van de twintigers, dertigers en veertigers die als religieuze analfabeten uit hun opvoeding kwamen, valt een enkele kwetsbare voor een sektarische vorm van geloven en shopt een enkele creatieve een eigen religie bij elkaar uit uiteenlopende bronnen.’

We hebben religie onderschat, stelt Verheij, door te denken dat alle vormen van geloof vanzelf uit de wereld zouden verdwijnen, en door te vergeten dat religie meer is dan een set theoretische denkbeelden over het ontstaan, de aard en de toekomst van het universum.

Wie religie uit de maatschappij verwijdert, kan niet volstaan met Darwin en Dawkins als substituut – dan bedek je alleen de krater van de dogma’s. Terwijl religie behalve uit believing ook uit behaving en belonging bestaat. Met onze ontkerstening verloren wij ook onze gedeelde morele denkkaders én onze vastomlijnde groepsidentiteit: wij, christelijke Nederlanders.’

Alain Verheij (foto: Twitter) stelt dat religie een heilzaam verzachtende rol had kunnen spelen, als de secularisering niet decennialang de poten onder haar stoel had weggezaagd. De ontkerkelijking raakte volgens hem ons groepsgevoel.

alainverheijtwitterHij spreekt van anywheres en somewheres, en vindt die begrippen bij de Britse publicist David Goodhart. Anywheres zijn dan mensen die de wereld vanuit alle perspectieven kunnen beschouwen. De somewheres, aan de andere kant, beschouwen de wereld het liefst vanaf één specifieke plaats, een somewhere. Zij voelen zich graag sterk geworteld en zijn gehecht aan groepsidentiteit, zekerheid en vastigheid. Zelf noemt Verheij zich een anywhere, omdat hij zich als christelijk theoloog zich vrij flexibel staande kan houden in een geseculariseerde wereld.

Dat lukt zonder dat ik de neiging voel om te radicaliseren in de richting van struisvogelorthodoxie of juist weg te zakken in een ‘weet het ook niet maar er zal wel wat zijn’ agnosticisme.’

Maar, zo zegt Verheij, de maatschappij wordt er ook niet mooier van als we terugkeren naar een wit, christelijk patriarchaat waar we met de gulden betalen. De oplossing ligt volgens hem ergens tussenin. Hij stelt dat als de christelijke erfenis ergens nog een open zenuw is, waarom we die wond dan niet zouden verzorgen en respectvol laten helen.

Juist gezonde kennis van wie je bent, waar je vandaan komt en tot welke nationale, culturele en spirituele groep je behoort is een buffer die kan beschermen tegen radicalisme dat het roer omgooit. Het medicijn tegen patriottische destructie is niet de globetrotter-arrogantie van de anywhere. Eerder is het de welwillende, gunnende, open-minded herwaardering van de oude groepsidentiteit zonder de ouderwetse uitsluiting van de Ander.’

Verheij gelooft in een hervonden christelijk erfgoed dat kan voldoen aan het verlangen van een grote groep Nederlanders naar religieuze groepsidentiteit en grond onder de voeten. Met medeneming van alle waardevolle lessen uit de afgelopen halve eeuw. Op die manier probeert hij als theoloog een nieuwe brug te zijn tussen de somewhere en de anywhere.

Zie voor het uitgebreide artikel: Het kan wél helpen om weer naar onze christelijke wortels te graven – Reporters online (Blendle)

Beeld: jampasmandala.wordpress.com

About Paul Delfgaauw

‘Zinzoeker’ Paul Delfgaauw, opleiding Religiestudies – richting Media & Cultuur (2014 – 2019) – aan de Academie voor Geesteswetenschappen Utrecht (eindexamenscriptie: ‘Het draagbare Joodse vaderland’), verkent sinds jaar en dag de gebieden religie en filosofie. Vanaf de eerste dag dat op de lagere school in de catechismusles de vraag werd voorgelegd waartoe de mens op aarde is, werd dat het zingevend en -zoekend levensthema. Grasduinen door boeken, tijdschriften en kranten en later de digitale media met verhalen over 'Meer' – met het innerlijk weten dat God, De Eeuwige, het Al, op Zijn wijze deel uitmaakt van al het leven. Op kritische wijze wordt zin en onzin van religie en filosofie beschouwd en eveneens het gedachtegoed van ‘niet-religieuze’ levensbeschouwingen. In deze tijd bieden internet en de sociale media wereldwijd toenemend stof tot nadenken over goden en mensen, en hun zoektocht naar elkaar. Dit blog staat niet bol en vol van de eigen ‘mening’, maar vooral van wat tot nadenken stemt. Minder toegankelijke stof wordt wat toegankelijker gemaakt door samenvattingen en/of doorverwijzingen naar relevante links, zo nodig aangevuld met passende en aanvullende teksten van anderen.

68 Responses

  1. @Trouwe Lezeres: Luisterend naar soortgelijke ervaringen van anderen heb ik de indruk dat elk mens als het ware ervaringen ‘op maat’ ontvangt, overgebracht in een ‘taal’ die voor hem op dat moment op de een of andere manier passend is

    Wie levert die ervaringen aan dan en hoe past deze bewering in het feit (om maar een dwarsstraat te noemen) dat er recentelijk negenenvijftig mensen in Amerika gedood zijn door een sluipschutter.
    Betrof dat dan hun lotsbestemming.

    Je schrijft: Er kunnen -ook na de dood- allerlei mogelijkheden van bestaan zijn die ons waarnemingsvermogen en vooral ons verstand te boven gaan.

    Dat zou kunnen maar dat weten we niet.

    Vervolgens schrijf je : Sommige verschijnselen uit die andere ‘neven-werkelijkheid’ zijn door mij zelfs ervaren als meer werkelijk dan onze alledaagse beleving van de werkelijkheid.

    Ik heb dat zelf ook ervaren, alleen had ik er een pilletje voor nodig welke iets deed veranderden in mijn bio-chemie tussen de oren, maar omdat het geen permanente situatie bleef houdt je er slechts een herinnering aan over die trouwens wel impact had, toch denk ik dat het een vorm van hallucineren betrof. Hoe indrukwekkend ook, meer zou je er misschien niet van moeten maken, maar je bent natuurlijk altijd vrij om je eigen interpretatie op los te laten..

    Je schrijft: Het is m.i. kortzichtig om te denken dat het menselijk verstand alle facetten van de ‘inhoud’ van de hele werkelijkheid van het bestaan kan doorgronden.

    Dat ben ik absoluut met je eens.

    Like

  2. @Jan
    https://godenenmensen.wordpress.com/2017/09/28/religieuze-heimwee/#comment-18323
    Ja, ik begrijp jouw niet begrijpen, zoals ik ook mijn eigen niet begrijpen begrijp, begrijp je;)
    Zoals je zelf al eerder stelde: begrippen zijn in onze taal voor meerdere uitleg vatbaar Oude talen zoals Sanskriet zijn gedeferentieerder in begripsuitleg. Zo schijnen Eskimo’s ook zeer veel variaties op het woord “sneeuw” te kennen. Het gesproken woord blijft hoe dan ook een beperkte taal voor het omschrijven van alles wat is. Zelfs communicatiedeskundigen weten dat het gesproken (geschreven) woord slechts een miniem deel uitmaakt van communicatie.

    Los daarvan: er zijn mensen uit de 4e klas, die sommige zaken beter begrijpen dan mensen uit de 6e klas. Het is menselijk om te categoriseren: weet jij (zekersteweten ;)) veel wat er door een plant heengaat?

    Overigens denk ik dat de Boeddha-natuur niet zozeer menselijk is, doch eerder de godsvonk, die ons in menselijke gedaante bezieling geeft. Zoals ik eerder elders schreef: wij zijn de mensgeworden God.

    Ik heb niet zo veul met hyrarchie… Zo binnen, zo buiten, zo boven, zo beneden….

    Eerlijk gezegd, vind ik dat Trouwe Lezeres het beter kan verwoorden dan ik: https://godenenmensen.wordpress.com/2017/09/28/religieuze-heimwee/#comment-18325

    Liked by 1 persoon

  3. Zwerver

    @Trouwe Lezeres,

    Dat stralend wezen laat zich ook moeilijk te omschrijven. Omdat je het kenbare op dat moment verlaten hebt. Dat wezen ben ik zelf en is de bron van intuïties. (innerlijk weten)

    @Jan

    Het is een uitdrukking in de materie, welke de fysieke verschijning is die we ‘mens’ noemen. Mijn sterfelijke, aardse verschijning is een ervaringsvehikel, een ontplooiingsmogelijkheid. Hetgeen reden is om mijn aardse verschijning als een bouwwerk/kunstwerk te zien, welke nooit af zal zijn.

    Dat het stralende wezen ooit sterfelijk is, dat klopt. Omdat alles wat we ervaren (en dus verandering inhoudt) plaats vind binnen tijd/ruimte. Tijd/ruimte welke geestelijk van aard is. Mijn voorzichtige opinie is dat ik als mens nooit het doel of de zin van tijd/ruimte (God’s droom) zal kennen. Er is wel een steeds voortgaande evolutie (uitvouwing) zichtbaar. Ik zie het als een uitnodiging om deel uit te maken van die evolutie.

    Ik kan het niet onder woorden brengen, maar er is een ‘zien’ hoe de gehele tijd/ruimte ook daadwerkelijk een geheel vormt. Hoe het gehele gekende Universum vanuit één punt uitvloeit en er ook ooit weer in terug zal keren. Op dat moment is het einde oefening voor alles wat duaal is, inclusief ikzelf met stralend wezen en al. Wat mij betreft geen probleem omdat alles relatief (in relatie staat met elkaar) is.

    Liked by 2 people

  4. @Zwerver Over het stralende wezen. Je gaat uit dat dat wezen in ieder mens aanwezig is. Ik zou het willen omdraaien. Wat men normaal onder “mens” verstaat in deze wereld, is een uitdrukking van dat wezen. Ik stel dat wezen primair en de sterfelijke aardse mens secundair als projectie. Zoals een droomfiguur ‘s_nachts een vluchtige schaduw uitdrukking is van een mens.

    Ik neem aan, op basis van de leringen van het hindoeïsme, en de metingen in de moderne fysica, dat ook dat wezen sterfelijk is. Zij het op een langere tijdsschaal van miljarden jaren. Dat vind ik een bevredigend beeld, dat alles uit Duisternis komt en daarin weer verdwijnt. Elke subatomair deeltje is sterfelijk, elk mens is sterfelijk, elke ster is sterfelijk, elke god is sterfelijk.

    Liked by 1 persoon

  5. Trouwe Lezeres

    Zwerver,
    Luisterend naar soortgelijke ervaringen van anderen heb ik de indruk dat elk mens als het ware ervaringen ‘op maat’ ontvangt, overgebracht in een ‘taal’ die voor hem op dat moment op de een of andere manier passend is. Bij de een gaan die ervaringen gepaard met visuele waarnemingen, bij een ander is er niets dan slechts een onmiddellijk innerlijk weten. Soms is het een gecomprimeerd informatiepakketje dat niet nader aan te duiden is en wordt de boodschap, het inzicht langzamerhand prijsgegeven. De volledige draagwijdte kan dan pas in de loop der tijd duidelijk worden.
    Dat mensen elkaar op dit gebied tegenspreken heb ik eigenlijk niet meegemaakt, de kern van de boodschap is m.i. steeds hetzelfde en herkenbaar, het wordt alleen soms wat anders verpakt.
    Hoe jij jezelf als stralend wezen hebt waargenomen weet ik natuurlijk niet. Wat ik zag is lastig om duidelijker te beschrijven maar het hield inderdaad geen verband met wat men als ‘ik’ beschouwt.

    Liked by 2 people

  6. Zwerver

    Trouwe Lezeres, ik sluit reïncarnatie dan ook niet uit. Maar aansluitend op de reactie van Jan, beperk ik mij tot wat ik weet. En dat is niet zo heel veel. Van bewustzijnstoestanden had ik vroeger ook geen weet. Daarom is de persoonlijke ervaring belangrijk in deze materie. Hetgeen altijd zal inhouden dat we elkaar tegenspreken, omdat de individuele mensen op verschillende ontwikkelingsniveau’ s zitten.

    Ik weet dat ik wat jij (misschien?) het stralende wezen noemt, in mijzelf waarneembaar is. Ik ga er ook van uit dat dat (energetische) wezen in ieder mens aanwezig is, net zoals jij normaliter ook tien vingers, een neus en een mond hebt, net zoals ik. Het wordt echter veelal overstemt door het denken waar het ego zich ophoudt. Dit wezen gaat terug naar waar het vandaan komt: naar God.
    Meer weet ik niet. Het is het onsterfelijke in ons. Maar het is beslist niet wat men als ‘ik’ beschouwt.

    Liked by 1 persoon

  7. Trouwe Lezeres

    Reïncarnatie is voor mij een prima optie evenals een bestaan na de dood. Er zijn veel aanwijzingen voor.
    Een mens is niet slechts datgene -die persoon- waar hij zich in zijn alledaagse verschijning voor uitgeeft. Zo nu en dan kun je een (letterlijk!) stralend ‘wezen’ gewaar worden in of doorheen een mens. Zo werd mij getoond dat de mens als wezen grootser, ‘uitgebreider’ of ‘meer’ is dan zoals wij de mens gewoonlijk zien en ervaren. De mens is meer dan alleen maar een ‘ik’. De mens is goddelijk! In diepste wezen. Dat is m.i. ook het religieuze heimwee, de heimwee naar de goddelijke liefde die de oorsprong is van ons bestaan maar waar we ons als mens vaak van afgescheiden voelen.
    Het ik van de mens kan heel goed alleen verbonden zijn met het menselijk wezen zoals wij dat hier in ons praktische aardse leven herkennen. Ons fysieke leven vergt in de eerste plaats een praktisch gebruik van onze zintuigen en van ons verstand. Omdat het fysieke leven in al zijn facetten op allerlei manieren beslag op ons legt is het de vraag hoeveel ‘ruimte’ er in ons bewustzijn is of kan zijn om het ‘totale’ wezen te zien dat zich als mens presenteert…. Er kunnen -ook na de dood- allerlei mogelijkheden van bestaan zijn die ons waarnemingsvermogen en vooral ons verstand te boven gaan. Het is m.i. kortzichtig om te denken dat het menselijk verstand alle facetten van de ‘inhoud’ van de hele werkelijkheid van het bestaan kan doorgronden. Het menselijk verstand kan nu eenmaal niet buiten zijn eigen grenzen reiken.
    Evenals anderen heb ik zo nu en dan een glimp of meer opgevangen van verschillende verschijnselen die mij toonden dat er naast onze alledaagse werkelijkheid meer werkelijkheden, meer mogelijkheden van bestaan zijn, dat er meer ‘vormen’ van ‘energetische expressie’ zijn. Sommige verschijnselen uit die andere ‘neven-werkelijkheid’ zijn door mij zelfs ervaren als meer werkelijk dan onze alledaagse beleving van de werkelijkheid. Ze hebben mijn leven en het ervaren ervan blijvend veranderd.
    Voor mij staat dus als een paal boven water dat de ‘totale werkelijkheid’ veel uitgebreider is dan wij als mens tijdens dit aards leven ooit zullen kunnen waarnemen of doorgronden. Ieder mens leeft door zijn uniciteit in zijn eigen werkelijkheid waarbij bepaalde zaken of verschijnselen door veel mensen overeenkomstig gezien en ervaren worden en andere niet. Maar ja, dat is slecht een persoonlijke ontwikkeling bij mij waar een ander ‘weinig voor koopt’… Het wordt wel of niet herkend.

    Liked by 3 people

  8. @Fragmentje. Ik heb al eerder geschreven: “ik snap er geen biet van.” Daarom meen ik dat je niet kan stellen: ” Tot je sterft, dan zijn deze beperkingen definitief opgeheven.” Hoe weet je dat?

    Voor de persoonlijke mens, kan ik me dat wel voorstellen: je ziet al duidelijk dat het lichaam na het sterven niet functioneert. En je kan ook vaststellen dat kort daarvoor de sluiers van de beperkende persoonlijkheid wegvallen. Maar nu voor de (wat men noemt) de menselijke boeddhanatuur? Heeft die beperkingen die definitief opgeheven worden?

    Behalve mijn “nietsheid” ervaring, ervaar ik ook een hiërarchie van bewustzijnstoestanden, die mijn persoonlijkheid in kennis verre te boven gaan. Maar die kennis (bijvoorbeeld precognitie) is ook slechts kennis en beperkt. Waarom zou die beperking ook definitief opgeheven zijn?

    Snap je mijn niet snap probleem? Ik heb dus tegenstrijdige ervaringen. Daarom neem ik een geestelijke hiërarchie aan. Dat is ook niet zo dol vind ik. Als we naar het materiële kijken in onze beperkte zintuiglijke ervaringswereld dan zien we hetzelfde. Een hiërarchie van zichzelf organiserende wezens die gebruik maken van talloze kleinere wezens. Voorbeeld: atomen, moleculen, biochemische eenheden, cellen, organen, planten, dieren, mensen…. waarom niet goden en supergoden ? Allemaal met hun beperkingen dus en het bestaan op verschillende tijdsschalen van hun gewoontes. Iemand die in de 4de klas zit begrijpt niets van iemand die in de 6de klas zit qua kennis. Dus een plant kent de mens niet. Maar de mens kent wel de plant en zijn lichamelijke vegetatieve stofwisseling. Op gelijke wijze kent de mens zijn god niet, maar de god kent wel zijn mensen die tot hem behoren, stel ik me zo voor. Maar de mens kan wel de banden voelen van zijn godheid. Zoals de vegetatieve natuur gebonden aan een mens een notie heeft van de gevoelens van die mens. Je zal maar bang worden, dan reageert je stofwisseling met een vuile broek.

    Je ziet, ik pieker me suf, het heeft wel geen zin, maar ik doe dat vanwege een innerlijke drang. En ik snap er geen biet van.

    Toch vraag ik me af of je bij de dood van alle beperkingen los bent. Of ik heb je niet goed begrepen. Het leven in mijn lot of god, is de religieuze numineuze stemming waar het mij om gaat. Jammer dat blijkt dat velen er een heimwee naar hebben.

    Like

  9. @Zwerver
    https://godenenmensen.wordpress.com/2017/09/28/religieuze-heimwee/#comment-18311
    Het sterven zelf is het uiteindelijke ooit. Daar stopt het menselijk denken, de (geconditioneerde) beeldvorming.

    @Egbert,
    Je schrijft: Je bent en blijft een wezen van vlees en bloed (synapsen, neuronen etc), [b]een heel (klein) stukje emanatie van het mysterie dat men leven[/b] noemt, hoe je het ook beredeneerd, daar kun je niet omheen. Tot je sterft, dat zijn deze beperkingen definitief opgeheven.

    Sterven aan jezelf, stoppen met beeldvorming/denken. Dat is ultieme vrijheid idd. De gedachte, dat de jongen uit de sportschool te jong is voor dergelijke wijsheid is ook zo’n geconditioneerd beeld 😉
    Ook al hebben we als mens in ons dagdagelijkse leven voordeel van ons denken voor de uitvoering van taken, het blijft beperkt tot de materiële (begrensde) wereld.
    Het directe ‘zien’, ‘weten’ (intuïtie – het rechtstreekse lijntje met God) gaat daaraan vooraf en aan voorbij. Daar zit geen afgescheiden “ik” meer in. Go with THE flow… Meditatief Zijn.

    Liked by 1 persoon

  10. @Joost
    https://godenenmensen.wordpress.com/2017/09/28/religieuze-heimwee/#comment-18273
    Het is mij bekend dat de Samaratinanen destijds gezien werden als minderwaardig volk. Het verhaal zoals door Jezus verteld geeft ook weer, dat nationalisme ongezond is. Voor het vinden van onze Christus-natuur dienen we volgens de symboliek ook voorbij grenzen te kijken. Grenzen (ook religieuze) zijn door mensen bedacht. Grenzen suggereren afgescheidenheid, voortkomend uit het beperkte menselijk denken.
    Wie ‘Go(e)d doet, die Go(e)d ontmoet. Niet buiten zichzelf, maar in zichzelf. Voorbij het tijdelijke (materie)….

    Beter dan dit, lukt het mij niet om in woorden uit te leggen.

    Liked by 1 persoon

  11. @Jan: Je beredeneerd niet met de rede maar met je geest, evenals uit je geest het intuïtief denken kan ontspruiten, al naar gelang de ontwikkeling van je eigen bewustzijnsstaat. Over de rol van het onbewuste had ik al iets aan Zwerver geschreven.
    Je bent en blijft een wezen van vlees en bloed (synapsen, neuronen etc), een heel klein stukje emanatie van het mysterie dat men leven noemt, hoe je het ook beredeneerd, daar kun je niet omheen. Tot je sterft, dat zijn deze beperkingen definitief opgeheven. Net al dat jochie op de sportschool zei, die noemde dat de ultieme vrijheid, maar ik vond hem wel een beetje te jong voor een dergelijk uitspraak. Maar misschien is het een oude ziel.

    Geloven betreft een innerlijk zeker weten, maar toch ook weer vaak inherent aan twijfel en waardoor geïnspireerd. Mensen beweren vaak dat ze als het ware door het geloof zijn gegrepen.
    Dat beweerde Rutten ook bij Andrie Knevel en het was niet gebaseerd op zijn complexe intellectuele betogen. (Waar hij wel probeert anderen mee te overtuigen).

    @Zwerver: Stop eens met dat gedenk, gefilosofeer. Stop eens met het je zelf uitdrukken in steeds mooiere kreten. Al die filosofen, theologen en andere logen zoeken maar in het denken.

    Dat wordt nu precies bedoeld met de diepzinnige uitspraak: If you meet the boeddha……….

    Liked by 1 persoon

  12. Zwerver

    Er is idd de directe waarneming. Iedereen weet wat waarnemen is, maar weinigen weten er ook wat van af. In de normale modus nemen we een ANDER waar. Dat is twéé. Het denken vertaald dat als twee. Ga dus uit dat denken vandaan. Iedereen denkt dat spiritualiteit een kwestie van veel weten is. Dat is het nu juist niet! Des te intelligenter je bent, des te kleiner de kans dat je ooit nog wat gaat begrijpen van de hele zaak. (Zalig zijn de armen van geest; want hunner is het Koninkrijk der hemelen.)

    Stop eens met dat gedenk, gefilosofeer. Stop eens met het je zelf uitdrukken in steeds mooiere kreten. Al die filosofen, theologen en andere logen zoeken maar in het denken. Waarnemen en ‘zien’ zijn feitelijk hetzelfde begrip. Jij ziet een ANDER (neemt een ANDER waar) en denkt dat dit waar is. Dat is de kern van de egomens. De kern van illusie, maya. Het enige wat God van je vraagt is anders te gaan kijken…..

    En dat is van zó’n eenvoud (denk aan de armen van geest) dat het je verbaast als je het door hebt.
    Je slimheid opgeven, dát is nog eens slim.

    Liked by 1 persoon

  13. Egbert, het probleem in de westerse wereld zijn de vele niet materiële begrippen die niet duidelijk zijn, omdat iedereen het door elkaar heen gebruikt. De fysica is daar beter in. In de oosterse wereld zijn de niet materiële begrippen bijvoorbeeld in het Sanskriet juist wel goed vastgelegd.

    Als voorbeeld jouw zin aan Zwerver: “Je hebt met je psyche (geest) beredeneerd.”

    Eigenlijk zou er een lijstje met definities dienen te komen. Het lijkt me duidelijk dat “Je hebt met de rede beredeneerd” Omdat redeneren met de rede te maken heeft: je zit dan duidelijk in een proces in de tijd, net zoals een computer met een clockpuls werkt ( MHz of GHz) Ik denk dan aan ook de pulsen in de synapsen van de neuronen in je brein; ook tijdsgebonden. Dat is “rationeel”, maar dan is er nog iets anders dat is de “hogere rede” die is zowel rationeel als gevoelsmatig. Je gebruikt in die ene zin hierboven ook de woorden psyche en geest. Dat is weer iets anders dan de ratio volgens mij.

    Dan is er nog de directe waarneming, ik meen dat Zwerver dat bedoelt. Ik begin nu beter te begrijpen waarom je het zo vaak over “tussen je oren” hebt. Bewustzijn, bewust/onbewust, gewaarwording, ikbesef, ego, zelf, psyche, geest die kan je niet lokaliseren. En de causaliteit is al helemaal niet aan te geven, omdat de redenering van oorzaak-gevolg binnen de rede valt. En logisch lijkt me toch dat iets (rationaliteit) zichzelf niet kan beredeneren. Dan zit je in een fundamentloos circulair hersenspinsel. En daar heb je niet altijd goed grip op, vaak wordt er onbewust geredeneerd. (een nachtje over slapen, en het antwoord weten)

    De religieuze heimwee, waar het hier over gaat, is de niet-rationele positie. Het vreemde is dat de theoloog Alain Verheij dat eigenlijk constateert en dan met zijn ratio en zijn denkvermogen aankomt. Hij zou eigenlijk beter kunnen luisteren naar Godfried Bomans over de “eenvoudige gelovige”. Geloven is dus niet denken maar weten zonder te denken en te twijfelen. Volgens de gevoelsmatige natuurreligie, die de basis is van het “gekerstende” christendom. Schrap alle dogma’s van de kerk en ga tussen je oren vandaan.

    Like

  14. @Jan : Ik ga ervan uit dat die uitspraak die ik vernomen heb over de koan “kill de boeddha” een ervaringsfeit is.

    Lijkt mij ook, intuïtief inzicht zou soelaas moeten brengen, nadat je er met je rationele vermogens op bent stuk gelopen.

    Je schrijf: Ik weet zeker dat deze vaststelling van dat absurde fenomeen juist is OMDAT ik in het moment dat ik dat ervoer, daarbij een diepe gevoelservaring had van volmaaktheid.

    Geweldig voor je dat je dat zo ervaren hebt, dan “Weet Je” en hebt hier eigenlijk niets meer te zoeken. 😉

    Liked by 2 people

  15. @Zwerver: Je hebt met je psyche (geest) beredeneerd dat je uit je psyche moet stappen, je psyche (geest) is ontsproten aan de mysterieuze kracht die we als leven benoemen, daar stap je pas uit als je afscheid van je leven neemt, dus het leven zich uit jou terugtrekt.

    Het woord inzicht hoeft niet alleen betrekking op het mentale te hebben, maar je mag het ook “tot zien komen” noemen, je hebt echt niet opnieuw het wiel uit gevonden, maar het betreft jouw beleving en ervaring, wie ben ik om daaraan te gaan tornen.

    Like

  16. @Egbert je schrijft (citaat) “Als Jan stelt: (Dus alle “beelden”…zijn onecht.) betreft slechts een rationele conclusie.

    Echter ik stelde (citaat): “Egbert, ik snap er geen biet van, maar mij is ooit eens uitgelegd dat….”

    Ik ga ervan uit dat die uitspraak die ik vernomen heb over de koan “kill de boeddha” een ervaringsfeit is. Ten eerste is een koan al niet rationeel te verklaren. Dat is n.l. de eigenschap van een koan. Ten tweede “snapte” ik er geen biet van, schreef ik. (snap je dat snappen een rationele conclusie is 😉 }

    Ik kan wel vertellen dan ik zelf ervaren heb dat alle beelden die ik ‘normaal’ met mijn ogen zie, zowel bestaan als in het echt niet bestaan. Ik weet zeker dat deze vaststelling van dat absurde fenomeen juist is OMDAT ik in het moment dat ik dat ervoer, daarbij een diepe gevoelservaring had van volmaaktheid. Na dat moment is het dan voor mij ook duidelijk, dat al het streven van de mens geen zin heeft. Waarom zou je naar iets streven als alles volmaakt is?

    Like

  17. Zwerver

    Trouwe Lezeres, ik weet niet of er voor iedereen zo’ n moment komt. Velen sluiten voorgoed de ogen zonder ooit tot ‘zien’ te zijn gekomen. Dan zou reïncarnatie moeten bestaan voor een tweede, derde, vierde kans. Het probleem daarbij is dat ‘ik’ alleen relatief besta. (als in relatie met alles om me heen) Op mezelf kan ik niet bestaan.

    Like

  18. Zwerver

    @Egbert

    Waar ik het over heb heeft niets, maar dan ook niets met de psyche te maken. Het (de psyche) is wél de gevangenis. Dus je moet niet dieper in je geest, je moet er uit vandaan! Meditaties zijn op zijn best een hulpmiddel. Jezus en Boeddha kwamen dan ook niet tot inzicht, ze kwamen tot zíen. Inzicht is het mentaal door hebben (begrijpen) van iets. Maar ‘dit’ valt geheel buiten het verstandelijke. Je moet het ‘zien’. En daar komen we weer uit op waarnemen. In het waarnemen schuilt de illusie, waar meer dan 99% van de mensheid een valse wereld waarneemt. Ego ziet ego betekent: de wereld is als een spiegel voor het ego. In de wereld ziet hij voortdurend wat hij zelf is.

    Liked by 1 persoon

  19. @Trouwe Lezeres: en het wezen dat zich als menselijke expressie toont ook niet, al lijkt het wel zo in zijn huidige tijdgebonden menselijke lichaam.

    Je kunt leuk schrijven dus zou me best wel wat wijzer kunnen maken en uitleggen hoe je tot deze conclusie komt.

    Like

  20. @Zwerver, de (psychische gevangenis) waarin je zit staat symbolisch voor je eigen deels onbewuste conditioneringen, (geïnternaliseerde denkbeelden), dus hetgeen in je psychisch functioneren je doen en laten bepaalt, zeg maar de manier waarop je door de omgeving van jongs af aan bent geprogrammeerd, de meest veilige manier om toegang tot de diepere lagen van je geest te krijgen is hierbij meditatie, dat heb ik zelf niet bedacht, dat is al duizenden jaren bekend.

    Als Jan stelt: (Dus alle “beelden” of “lichamen” of waarnemingen die je tegenkomt van Boeddha of Christus zijn onecht. )
    betreft slecht een rationele conclusie waarvan de invloed hiervan, dus de rudimenten, opvattingen (onbewuste overtuigingen) omtrent Christus, Boeddha, wat je er maar ooit maar eens over hebt vernomen, onbewust verder blijven doorsluimeren, ik zou me toch maar eens meer in gaan verdiepen in de werking van de menselijke psyche als ik jou was, het grootste deel zit net als een ijsberg onderwater (onbewust), het betreft geen puzzeltje wat je zo maar even oplost met de rationele bovenlaag, dus het bezig zijn met een eigen bedacht logisch concept, het cruciale probleem is dat veel diep in jezelf als het ware zit verankerd,(If you meet the Boeddha……) betreft een Koan, (spirituele paradox).

    Jezus en Boeddha gingen beiden door een lijdensweg (zwaar psychisch traject, zoals ze het tegenwoordig zouden benoemen) voordat hun daadwerkelijk inzicht toeviel.

    Like

  21. Trouwe Lezeres

    O Zwerver….: ‘niks meer aan te doen.’ 🙂 🙂

    En ooit, óóit komt er zo’n moment voor iedereen. (Dat je God ziet met hetzelfde oog waarmee God jou ziet.) Want God is niet aan tijd gebonden en het wezen dat zich als menselijke expressie toont ook niet, al lijkt het wel zo in zijn huidige tijdgebonden menselijke lichaam.

    En nee Egbert, dit is geen evangelisatie, zo zal het gewoon gaan. Nu of ooit….

    Liked by 1 persoon

  22. Zwerver

    @Joost

    Ik kan er niets aan doen. Er is ego ziet ego. (waarnemer ziet waargenomene) Als je dat eenmaal ontsnapt bent is er geen weg terug meer…. Dan zie je God met hetzelfde oog waarmee God jou ziet. Niks meer aan te doen.

    Liked by 1 persoon

  23. joost tibosch sr

    Zwerver Dat jij het allemaal zo goed ziet, en al die anderen niet. Is dat nou echt niet – ook voor jou!- erg verwaand?

    Like

  24. Zwerver

    @Joost

    Iemand die “niet ziet” weet ook niet dat hij in de gevangenis zit. Die gevangenis is immers je eigen denkwereld. Daarom kwam Jezus dan ook als Verlosser in de wereld. Om de mens uit de gevangenis te bevrijden. De gevangenis van de relatie van waarnemer en waargenomene. Een relatie die zichzelf in stand houdt door te oordelen over de ander.

    Daarom schrijft Jan: Dus alle “beelden” of “lichamen” of waarnemingen die je tegenkomt van Boeddha of Christus zijn onecht. Maar ook alle beelden of lichamen van Zwerver, Jan, Paul, Joost of wie dan ook zijn onecht. Iéder beeld is onecht. Daarom staat er ook ergens geschreven: Gij zult u geen gesneden beeld maken, noch enige gelijkenis, van hetgeen boven in den hemel, of onder op de aarde is; of in het water onder de aarde is.

    De wereld van beelden en vormen is zélf de gevangenis. Eenmaal uit de gevangenis neemt het leven gewoon weer zijn gang. Op naar de Barteljorisstraat!

    Liked by 1 persoon

  25. joost tibosch

    Zwerver

    Je herinnert je blijkbaar toch de “gevangenis” van monopoly (en de “put” van andere kinderspelen?) die verder “spelen” van kinderen(mensen) even verhindert. Heel veel mensen, die het volgens jou allemaal “niet zien” weten dat zelfs nog beter dan jij..en komen weer met het grootste gemak uit de door jou voor hen veronderstelde “gevangenis” of de door jou gegraven “put”..ook nu om gewoon en zinvol verder te spelen/leven. Ze keren weer terug bij af en beginnen zonder die 200 gulden rustig opnieuw. Hopelijk doe jij dat ook weer en blijf je niet op “af” zitten.!

    Like

  26. Zwerver

    @Egbert

    Het is niet het te niet doen van de internalisatie van bepaalde denkbeelden, maar van alles wat je ooit hebt waargenomen. Dat kan geen training zijn. Het is in feite zó voor de hand liggend dat bijna niemand het ziet. Ik snap zelf ook niet hoe ik er 50 jaar lang over heen heb gekeken. Jan schrijft het goed (Dus alle “beelden” of “lichamen” of waarnemingen die je tegenkomt van Boeddha of Christus zijn onecht. ) , maar jij gaat in je reactie er al weer een eigen beeld van scheppen. Tsja, dan ben je voor de zoveelste keer terug bij af. (U gaat niet door start en ontvangt geen 200 gulden)

    Like

  27. joost tibosch

    Egbert

    Weet uit ervaring dat je pas echt kunt gaan praten als hij meer zegt..zo weet je eigenlijk niet wat er aan de hand is. Bij nader contact gaan ze meestal zelf wel meer zeggen..anders kun je, als je echt over hem bezorgd bent, hem dat ook zeggen..en hopen dat hij meer gaat zeggen! PS Op zo’n momenten vergeet ik gelukkig helemaal dat ik theoloog ben!

    Like

  28. @Joost, ik was gisteravond in de sportschool toen een nog jonge intelligente knaap (jaar of twintig) met wie ik in gesprek raakte op een gegeven moment tegen me zei: Je bent pas echt vrij als je dood bent, ik kreeg daar een zeer onaangenaam gevoel bij, pikte daarbij een sterk negatieve lading en hulpvraag op, des te meer omdat hij nog zo jong was, zal hem wat in de gaten houden, wat ik me nu afvraag, want zoiets overvalt je natuurlijk, wat zou jij als theoloog na een dergelijke opmerking tegen hem hebben gezegd.

    Like

  29. @Jan: Dus alle “beelden” of “lichamen” of waarnemingen die je tegenkomt van Boeddha of Christus zijn onecht. Dus vermoord die Jezus, Christus, Buddha: en al de zogenaamde leraren, de zogenaamde uit de hemel neergedaalde avatars. De boodschap (zo is mij verteld) is: zoek de essentie IN jezelf, volg je eigen kennis van het hart: de gnosis en hang geen autoriteit aan buiten jezelf.

    Inderdaad Jan, het betreft (m.i.) in wezen het teniet doen van de internalisatie van bepaalde denkbeelden welke in de loop der jaren zijn aangereikt of erin gestampt zo je wil, vanuit de omgeving, bij de geboorte is het denken afwezig, zijn we in wezen een onbeschreven blad, enkel de genen zijn in het geding, in feite de blauwdruk van ons leven, hoewel dat ook weer discutabel schijnt te zijn, omdat we tevens de resultante zijn van een lange keten van voorouders, maar dit even terzijde, in wezen betreft : If you meet…………..een koan en de boodschap behelst alle de overtuigingen, denkbeelden los te laten, dat betreft een moeizaam proces omdat vele conditioneringen ook deels op een onbewust niveau hun invloed blijven uitoefenen, de training van het verstillen van het denken (meditatie) is hierbij onontbeerlijk.

    Toevallig? vond ik op de zolder een boek, waarvan ik niet eens meer wist dat ik het in mijn bezit had,
    “Een verhandeling over witte magie” van Alice A. Bailey, een zeer begenadigt schrijfster (ik val meestal het snelst in slaap als ik een behoorlijk moeilijk boek lees). Maar zeer zeker de moeite waard.
    (Nog even en ik ben niet meer van deze wereld. :-)).

    Deze video heb ik ook ooit eens jaren geleden geplaatst op het blog van JR, knap dat je hem weer hebt gevonden, vooral de opmerking over het antisemitisme (0:24), “een evidente waarheid als iets betwistbaars” voor, waarna één van de vaste posters als volgt reageerde, dank u wel, mijn dag kan niet meer stuk.

    ,

    Like

  30. @Egbert. Mijn complimenten voor de video die je geplaatst hebt op 2 juli 2015 at 18:30
    Deze is meen ik perfect van toepassing op dit topic over religieus heimwee. Het is een prachtig verhaal voor de eenvoudig gelovige, waar ik het helemaal mee eens ben. Devotie en geen rationele hoogstandjes.

    Like

  31. @Egbert je schrijft (citaat): “(if you meet the Boeddha, kill him!). Snap je de symboliek?”

    Egbert, ik snap er geen biet van, maar mij is ooit eens uitgelegd dat de mens een uitvloeisel van een “christus” natuur is. Dat wordt ook wel “boeddha” natuur genoemd.

    Dat zou dan een “zoon” (als spiritueel, mentaal en energetisch uitvloeisel) van de “eeuwige bron” van ZIJN zijn (vader, abba, kosmisch wezen- zie mijn reactie hiervoor aan Joost over de film Contact). Deze visie stelt dus het energetische, mentale en spirituele centraal in de werkelijkheid. Dus niet de wereld der vormen, stof, lichamen en begeerte. (dat is pas een secondaire schaduw emanatie)

    Dus alle “beelden” of “lichamen” of waarnemingen die je tegenkomt van Boeddha of Christus zijn onecht. Dus vermoord die Jezus, Christus, Buddha: en al de zogenaamde leraren, de zogenaamde uit de hemel neergedaalde avatars. De boodschap (zo is mij verteld) is: zoek de essentie IN jezelf, volg je eigen kennis van het hart: de gnosis en hang geen autoriteit aan buiten jezelf.

    Heb ik het goed begrepen. Egbert?

    Dan is die Nietzsche toch niet zo dom, hè. Het lijkt nihilisme, die god is dood van hem en de afwijzing van de moraal, maar dat is dan zo slecht nog niet. Nietzsche had het over je eigen ethiek en je eigen oordeel over jezelf, dat je als een zwaard van Damocles boven je eigen hoofd zou dienen te hangen. Die innerlijke Boeddha daar heeft Nietzsche het over.

    Maar zijn we nog wel ontopic bezig? Wat heeft dit met religieuze-heimwee te maken?
    (hihihi, duidelijk: kijk naar de goede films en laat je gevoel en fantasie en tranen maar gaan: de nieuwe religie is er al reeds)(laat de kerken maar leeg, tenzij je de er de juiste films draait)
    {Met dank voor dit inzicht van de magie van de film aan de aimabele Tjeu v.d. Berk)

    Liked by 1 persoon

  32. @Joost je schrijft (citaat);”Die “ruis” komt echt uit een “gemaakte”, ook door mij geziene, film, en kan nooit een ruis van jou zijn! ”

    Leuk dat je die film ook hebt gezien, Joost. Je zal het wel een goede vondst gevonden hebben van de filmmakers, dat ze een buitenaards wezen nemen in de vorm van een overleden vader (om het begrijpelijk te houden; wordt er dan in de film verduidelijkt). Het zijn tenslotte de beelden die de werkelijkheid oproepen toch ? En een vader (als bron van het bestaan) is in de film net zo’n goede vondst, als In de mythe van het Jezus die het over zijn “vader” in de hemel heeft.
    https://godenenmensen.wordpress.com/2012/02/20/het-gestolde-denkbeeld-van-god-de-vader/#comment-562

    Een film wordt “gemaakt” net zoals de stoffige evangeliën ook zo zijn “gemaakt”.. Er is echt geen verschil tussen de (goddelijke) inspiratie van toen, nu en in de toekomst. Er is niets nieuws onder de zon, zegt prediker. Allemaal dezelfde “ruis” die kan ontstaan in een numineuze religieuze context,…. waar zij die lijden aan een ontworteld gevoel op het gebied van godsdienst heimwee naar hebben.

    Like

  33. @Jan, na The Matrix en Robot mijn persoonlijke volgende aanrader:

    “Spring, Summer, Fall, Winter…and Spring”

    Een Koreaanse film over een oude en jonge monnik die samen in een soort van kluizenaarshut op het water wonen. Vond het wel een boeiende film.

    Like

  34. joost tibosch sr

    Jan

    Je biedt me de mogelijkheid: dus..ik verwerp jouw “wijsheden” .. Had trouwens al lang begrepen (“met mijn oren gehoord en met mijn ogen gelezen”) waar je die -ook nog eens door jou gekleurde- “wijsheden” hebt opgeduikeld! PS Die “ruis” komt echt uit een “gemaakte”, ook door mij geziene, film, en kan nooit een ruis van jou zijn! Dat denk je maar al te graag in je mystieke aangeprate alwetendheid….

    Like

  35. @Jan, je moet iets van jezelf proberen te vinden, mensen die je op jezelf terugwerpen.

    (if you meet the Buddha, kill him!).

    Snap je de symboliek.

    Like

  36. De secularisering is idd te snel gegaan. Er zijn wel wetten maar die kan men niet gelijk stellen met morele waarden. Morele waarden zijn geen vaste regels maar maken een samenleving leefbaar en liefst ook aangenaam.

    Like

  37. @Joost, je schrijft (citaat): “Moet ik “blij” worden van de zelf gefabriekte oude onzin over evangelies, die jij verkoopt?”

    Ik verkoop het niet, ik bied het gratis aan en je mag naar eigen inzicht aannemen of verwerpen. Ik heb geleerd dat de hoogste waarde heeft, dat waar geen geld mee is gemoeid.

    Ik heb die “onzin” niet zelf gefabriekt. Wie oren heeft die hore. Ik heb ze gehoord en ben niet meer dan een schakel die de opgenomen ruis afdraait, waarin misschien iets waardevols is verborgen. Ik heb deze “wijsheden” van:
    1. De theosoof Godfriet de Purucker.
    2. De theoloog Tjeu v.d. Berk.
    3. De cultuurhistoricus Jacob Slavenburg
    4. De gnosticus Valentinus via Hans Jonas en Gilles Quispel.
    en anderen.

    Like

  38. @Joost: Als je een klein beetje de geschiedenis hebt bestudeerd en kijkt naar de huidige internationale politieke ontwikkelen en situatie kan ik met de beste wil van de wereld niet iets van het ontstaan van een global village ontdekken.

    We zouden in feite al blij mogen zijn als de vrede bewaard blijft, ik beschouw mezelf als een realist geen pessimist maar jij doet me langzamerhand wel een beetje denken als dat meisje die de ingepakte ring in het water gooit.

    Maar wishful thinking is niets mis mee.

    @Jan: Jan ik kan hier ook wel heel wat links van films neerzetten waarin zich gebeurtenissen voltrekken die je eventueel in psychologische kaders op jezelf zou kunnen betrekken en dat leidt dan volgens jou tot zelf kennis?, jij zoekt het dan blijkbaar nu weer bij SF en de daarbij toegepaste truc, de moraal van het verhaal hadden we echt niet door hoor. Bedankt:)

    Je bent geen dominee maar een verveloos fantast. 😉

    Zoals de Amerikanen het zo treffend stellen: Cut the crap.

    Like

  39. joost tibosch sr

    Egbert

    Ken je de reclame van een brillenmaker, waarin een meisje een ingepakte ring krijgt? Ze ziet niet best meer, denkt dat het een steen is en gooit het doosje tot grote verbazing van haar vriendje in het water. Zo heb je mensen die alleen maar de slechte kanten van de ‘uit te pakken’ evolutionaire mens zien en dat al eeuwenlang gebleken “geschenk” met zijn kostbare mogelijkheden “verdoemen”. Ik zie dat met dezelfde verbazing aan als dat vriendje boven en blijf bits denken: kijk nou toch eens goed. Als je niet in het verleden blijft hangen is ondanks alles zelfs een global village al te zien! En daar hoef je niet eens voor de ruimte in..PS Wie begon er met de one-liner mensenkenner Thomas Hobbes over wolven!?

    Jan “En daar wordt je blij van”..Men kan tegenwoordig, zelfs zonder te geloven, over evangelies heel wat beter op de hoogte zijn.. Moet ik “blij” worden van de zelf gefabriekte oude onzin over evangelies, die jij verkoopt?

    Like

  40. @Egbert je schrijft: “… en voortaan ook maar niet meer naar films als Contact kijken, dat brengt je alleen maar op verkeerde ideeën, ja, ik heb de film ook gezien. 🙂 ”
    Dat voel ik als uitdaging om nu juist die film in het licht te zetten. 🙂
    https://nl.wikipedia.org/wiki/Contact_(film)

    Let op de rol van de priester die in god gelooft (die een intieme relatie heeft met de atheÏstische hoofdpersoon), en let ook op rol van de religieuze fanaticus die de verbinding met de hemel vernietigd met een bom, op de terminale rijke man alles financiert en op het einde van de film sterft.

    Nu is de truc, ook bij deze moderne mythe, om al die personen als karaktertrekken van je eigen persoonlijkheid, ratio, emoties en spiritualiteit te zien. Dat is de methode om te komen tot zelfkennis.

    Dat zijn dus de verkeerde ideeën van mij, waar jij, Egbert, op doelt. Ik vind ze niet verkeerd hoor en raad iedereen aan te genieten van Science Fiction, dat het moderne middel is voor het evangelie. Mijn vertaling van evangelie is: “leuk verhaal”. En daar wordt je blij van.

    Goh ik wordt echt een dominee. 😉

    Liked by 1 persoon

  41. @Joost: De meest sterk ontwikkelde vorm van leven op deze planeet (Homo sapiens) die zelfs in staat is geweest technologie te kunnen produceren om de aarde tig maal te vernietigen stemt mij bepaald niet tot optimisme, ook het gedreig daarmee wederzijds, daarbij zie ik jouw global village ook nog niet zo snel verschijnen, het is meer een kwestie van machtige tribes die tegenover elkaar staan en elkander met geavanceerd wapentuig proberen te intimideren, ik heb best plezier in mijn eigen leven, maar om dit soort feiten, zonder in doemdenken te vervallen, kun je beslist niet omheen.
    Ik begrijp je opmerking over gedomesticeerde wolven niet helemaal, doel je soms op hulphonden.

    Like

  42. @Jan, Ik duid dat door de christelijke franje ervan af te knippen.

    Dat vind jij, maar het gaat er niet in de column om welke persoonlijke draai jij er aan prefereert te geven, ik had toch wel gelijk met mijn opmerking “Jan houdt zich koest”, want je bent alweer aan het les geven.

    Alles wat je doet is slechts je eigen verheven gedachten ventileren, dat is je op het blog van JR ook al eens te kennen gegeven, natuurlijk mag je denken wat je zelf wilt maar ga er niet steeds zo uitdrukkelijk mee Evangeliseren, dat zie ik de andere posters hier ook niet doen en voortaan ook maar niet meer naar films als Contact kijken, dat brengt je alleen maar op verkeerde ideeën, ja, ik heb de film ook gezien. 🙂

    Like

  43. Joost, het gaat om “religieuze heimwee” in dit blog. Ik duid dat door de christelijke franje ervan af te knippen. Het woord “ont-kerstening” is gevallen. Het gaat niet om het historische kindje Jezus, dat is een sprookje geworden. De kern van dat sprookje is een mythische symboliek, die voor velen helaas verloren is gegaan. Het is het geestelijke licht dat (symbolisch als baby) geboren wordt in het hart van de mens: de mens die zich ervoor open stelt. Dat geldt ook voor jou.

    Die heidense kerstboom en de donkere dagen rond kerstmis, als de zon het laagste punt van zijn baan raakt, daar gaat het om: de zonnewende! De natuur brengt ons dan in een stemming die past om te contempleren op het einde en een nieuw begin. De zon zal herrijzen en sterker worden, dat is al te merken op 25 december omdat de dagen daarvoor de zon heeft stil gestaan. De zon zal overwinnen: Sol invictus. In de mysteriecultus zijn er dan speciale daar op gerichte rituelen en inwijdingen. Ook heden ten dage nog in de christelijke subcultuur.

    Dit kwam me in herinnering door twee los van elkaar staande gebeurtenissen.

    1. de opmerkingen over het gevoel van eenzaamheid van sommige filosofen en theologen (bijvoorbeeld Jan Riemersma dacht ik) als ze naar koude lege levenloze ruimte kijken van het heelal. Ze zien dode sterren en ze zijn van god verlaten. Je zei eens tegen mij: “Jan, je beseft toch … Zo algemeen aanvaard is, dat de zon SLECHTS een kernfusie-reactor is, een lamp aan het firmament.”

    2. Het zien onlangs van de science fiction film “contact” op de tv. Een gedreven wetenschapper die contact zoekt naar buitenaardse beschaving (en krijgt). Het mooie is dat ze merkt dat het heelal vol met (buitenaards) leven is. Dat ervaart ze als enige, maar niemand gelooft haar, omdat ze het niet rationeel kan bewijzen en de registratie apparatuur slechts “ruis” opnam.

    Het gaat dus om de eigen persoonlijk menselijke ervaring dat het universum “volmaakt” is, vol leven. En de lichtjes in de kerstboom verwijzen naar de fonkelende sterren in het firmament die ons toefluisteren dat ze een eeuwig licht-leven hebben, net als onze diepste essentie.

    Bedankt voor je bijdrage over “bekering” en “verlicht zijn”. Dat was voor mij de aanleiding om het nog beter te verduidelijken.

    Liked by 2 people

  44. joost tibosch sr

    Jan
    Wat een opluchting dat je niet door Egbert en door niemand gedwarsboomd kunt worden in je bekeringsijver en als missionaris jouw verlichte boom aan anderen zo ook nog kunt verduidelijken . Hopelijk zijn die bekeerden dan net zo verlicht en opgelucht als jij!

    Like

  45. @Jan, dat lijkt me wel duidelijk, kijk nu eerst eens waar jij je zelf steeds zo bevlogen mee bezig bent, het orthodoxe Christendom verketteren en vervolgens het esoterische Christendom de hemel in prijzen, dit alles is zo onuitsprekelijk vermoeiend, al dat gezwets over de Goddelijkheid, heiligheid in de mens? wat impliceren die termen nu eigenlijk, is nergens op gebaseerd en is ooit door mensen zelf bedacht, wordt toch eens wakker joh.

    Ik had het over ideologieën die zich solidair met het atheïsme hadden verklaard en hoeveel slachtoffers dat teweeg heeft gebracht. Jij licht vervolgens enkel de term atheïsme eruit. Moet ik anders soms met hoofdletters gaan typen. 🙂

    Kijk wat er werkelijk in de wereld gaande is, als je daar tenminste nog oog voor wilt hebben, Thomas Hobbes die ik aanhaalde met zijn ietwat cynische uitspraak “Homo Homini Lupus” was bepaald geen stommeling, ook Freud kon zich in deze uitspraak wel vinden, (zie onderstaande link), misschien kun je deze filosoof dan nog eens bespreken in je filosofenclubje, wat de andere lezers betreft, denk dat die wel in staat zijn zelf na te denken en zich hierover een mening te vormen.

    https://en.wikipedia.org/wiki/Homo_homini_lupus

    @Joost: Ik reageer later nog.

    Like

  46. joost tibosch sr

    Egbert

    En wat schuilt er echt achter al dat gezever over “menselijke evolutionaire miskleunen? (hoewel ik die zeveraars niet allemaal over een kam wil scheren natuurlijk) Maar met hen heb ik in het algemeen geen goede ervaringen gehad. (PS Het ED had vandaag een bijlage over honden, je weet wel de gedomesticeerde wolven…en dat je dan in onze beschaafde maatschappij met een hond soms helemaal geen mensen meer nodig schijnt te hebben)

    Like

  47. @Egbert, waarom kom je nu in reactie op mij opeens met atheïsten aandragen? Lees nu eerste eens WAT ik schrijf.

    Ik heb het over natuurbeleving, mystiek en de innerlijke ethiek van een individu. Zoals je weet is de letterlijke betekenis van individu = niet-deelbaar = heel = heilig. Het woord individu wordt hedem ten dage veel gebruikt voor een mens. Ik spreek dus over de goddelijkheid van de mens. Die zijn christus-natuur tot uiting brengt en het licht verspreidt. Een mens die niet gehinderd wordt door sociale groepsdwang.

    En dan kom jij weer met de mens is een wolf en atheÏsten en religieus gezever. Ik word toch zo moe van je. Maar het voordeel is, dat ik dan beter kan duidelijk maken wat ik nu bedoelde voor andere lezers. Dus zeer bedankt Egbert, voor je onbegrip. 🙂

    Like

  48. @Jan: Dat lijkt me een prachtige ontwikkeling, ga zo voort tot de christelijke groepsidentiteit totaal verloren en vergeten is. Misschien krijgen we dan een betere wereld.

    Ach, schei toch uit, denk eens aan ideologieën welke zich solidair met het atheïsme hadden verklaard, het aantal slachtoffers was niet te tellen.
    Het probleem zit hem in de mens zelf.

    Wil niet beweren dat we evolutionaire miskleunen zijn, maar soms lijkt het er wel op, Thomas Hobbes een filosoof uit de zestiende eeuw) beweerde het al: Homo homini lupus. (De mens is de mens een wolf).
    En ik heb liever met een echte wolf te maken dan eentje in schaapskleren. Want wat schuilt er echt achter al dat religieuze gezever (hoewel ik ze niet allemaal over een kam wil scheren natuurlijk).
    Maar met Christenen heb ik in het algemeen geen goede ervaringen gehad.

    Like

  49. joost tibosch sr

    Het humane mensenrecht van Jan (of -beter- wat hij in zijn bekeringsijver zijn zelf bedachte goddelijke diepe verlichte Zelf noemt), kent geen vijheid van godsdienst?

    Like

  50. Alain Verheij (citaat): “Met onze ontkerstening verloren wij ook onze gedeelde morele denkkaders én onze vastomlijnde groepsidentiteit: wij, christelijke Nederlanders.”

    Dat lijkt me een prachtige ontwikkeling, ga zo voort tot de christelijke groepsidentiteit totaal verloren en vergeten is. Misschien krijgen we dan een betere wereld.

    Dan hoop ik vurig dat men de diverse religieuze en mystieke ervaringen weer mag gaan beleven van vóór de christelijke kerstening. Dat zijn de tekenen van de tijd, de ontwikkeling van de mens die het juk afwerpt van overheersende machtsdenkers met hun beklemmende en verwerpelijke “gedeelde morele denkkaders”. Dus dat de ontkerstening de kerstening te niet zal doen.

    Dat men dan weer moge leven met en in de ware heilige sacramenten die levend in de natuur te vinden en te beleven zijn. Als een klein voorbeeld waar tenslotte de term (ont)kerstening vandaan komt: de gewelddadige romeinse “kerstening” van het “Sol invictus” in het sprookje van het kerstfeest. Dat men al die christelijke besmetting van de heilige heidense moge afschudden. Dat men zal terugkeren tot het beleven van de diepere gevoelsbeleving van de mythen die een natuurverschijnsel in zich draagt.

    Dat men de kersboom bijvoorbeeld mag beleven op een heidense manier, als symbool van de lichtkrachten en het leven waar de hele kosmos van is doortrokken. Opdat men in zichzelf het goddelijke licht moogt ontdekken dat dan zal schijnen als liefde voor de omgeving. Dat een goddelijk gedragen diepe individuele (=hele) ethiek in plaats komt van een “groeps-gedeelde-moresleer-denkkader”.

    Liked by 2 people

  51. joost tibosch

    Fragmentje

    “….gezond nationalisme als basis voor eenworden van nationaliteiten in Europa en VN”. Zoals in onze mensenwereld liefde tussen mensen berust op inzet van individuen (al dan niet van verschillende sexe), zo berust ook democratische eenheid van nationaliteiten (volkeren) op inzet van verschillende naties (volkeren). Zelfs jouw niet voorbijgaande Liefde kan niet zonder onze gezonde gestage vrije menselijke inzet
    PS Je weet toch dat Samaritanen in Jezus’tijd door zijjn officiele jodendom geminacht werden (en dat er geregeld onenigheid was met Samaritanen)? En dat Jezus daarom juist een verhaal maakte over een Samaritaan, die een overvallen jood geweldig opving en liet verzorgen? Terwijl notabene joodse priesters op weg naar hun tempel hun overvallen landgenoot lieten stikken! ( als we het dan toch over gezond nationalisme hebben!)

    Like

  52. @Joost
    Er is niets mis met houden van, mits de Liefde niet gebonden is aan persoonlijke voorwaarden. Persoonlijke voorkeuren is niets mis mee, totdat we onze persoonlijke voorkeur als maat der dingen gaan nemen. Liefde is zonder voorwaarden. Zodra er (persoonlijke) voorwaarden in het spel komen, is de barmhartige Samaritaan ten dode opgeschreven en het eeuwige leven verloren….. Alles gaat voorbij, maar nooit de Liefde….

    Like

  53. @Joost,
    Gezond???? nationalisme? Kun je mij uitleggen wat er gezond is aan nationalisme? Is het niet juist het nationalisme wat door de eeuwen heen het (egoistische) superlatief van individualisme is gebleken? En hou me ten goede, er is imo niets mis met autonomie, maar is het juist niet het nationalistische groepsdenken (groeps-individualisme) wat de wereld tot op het bot verdeeld?

    Like

  54. joost tibosch sr

    In bovenstaande wordt ook het recente nationalisme vermeld als bijverschijnsel van ontkerstening en saecularisatie.

    Dat christendom (ook bij zelfkritiek) zich niet meer neer kan leggen bij de kwalijke kanten van individualisering, als pedanterie, verwaandheid, zelfoverschatting, egoisme, gebrek aan zelfkritiek etc, neemt niet weg dat in het christendom de laatste decennia tegen alle -ook kekelijk- machtsdenken in inzicht in de waarde van menselijk individueel zelfstandig denken, zelfbeslissen en eigen vrije wil van mensen gelukkig, mn ook op grond van de manier van denken en leven van Jezus met zijn “Abba die van (vrije) mensen houdt”, weer is gegroeid.

    Dat christenen zich niet neer kunnen leggen bij koloniaal westers werelddenken moeten ze mn op grond van hun huidig christelijk denken nog steeds moeizaam afleren. Dat is ook de reden dat nu “missionering” als ‘opleggen van christelijke waarheden’ onder zware kritiek kwam. Op grond van datzelfde denken zullen ze hopelijk ook protesteren tegen het recent groeiende enghartig verwaand nationalisme, dat zich beter waant dan anderen. Dat neemt niet weg dat ze gezond nationalisme als basis voor het nog recente moeizame eenworden van nationaliteiten(mensen) in Europa en VN met hun geloof in het komende -zoals ze dat vanoudsher noemen- “Rijk van God”( “de Abbagod die van alle mensen, wie dan ook, houdt”) ook met alle macht ondersteunen”. Niet zo vreemd toch in een groeiende “global village”!!

    PS Ik blijf de in onze persoonlijke verhoudingen zo gebruikelijke mensentaal “houden van” ook maar bij geloof in God gebruiken, met name ook omdat ik dat toch ook een aanvulling(!) blijf vinden op het in onze humanistische taal en gedrag zo gebruikelijke “(mensen)recht” en “mensen(plicht)”.

    Like

  55. Quote column: ‘Juist gezonde kennis van wie je bent, waar je vandaan komt en tot welke nationale, culturele en spirituele groep je behoort……….

    Ik heb het niet zo op dat “ingekaderd zijn in” en “het behoren tot”, herwaardering van de oude groepsidentiteit?, de uitsluiting van de ander is trouwens bij dit gebeuren altijd weer een onvermijdelijk gevolg, het zaait tweespalt, het lijkt me juist veel gezonder dit alles eens kritisch te evalueren en er eventueel afstand van te kunnen nemen.

    Liked by 2 people

  56. Joost Tibosch Sr

    Daar heb je zeker gelijk in. Ik probeer maar wat te bedenken om aan het verlangen van Alain Verheij nog wat concrete inhoud te geven 🙂 ! Overigens denk ik echt dat ooit die feestdagen en wellicht de bijbehorende verhalen nog het enige zullen zijn wat er van de ooit zo christelijke contreien over is.

    Like

  57. Valere De Brabandere

    – … ” godsbesef” …misschien kan of mag die of die god niet bestaan,… een god, die oneindig dit of dat moet zijn, valt misschien buiten onze logica .
    – Maar een absolute god als het enig absolute ‘ zijn’ van die eeuwige, wetmatige logica, is dan ook het enige absolute zijn zelf…; de absolute logos een andere god ?

    Like

  58. Eerlijk gezegd heb ik door het huidige tijdperk, waarin volksmenners roepen over het “belang” van christelijk/joodse cultuur, of het hypocriete “God bless America” en geen greintje empathie ondertussen voor misstanden door natuur-of politie(k) geweld, of het kwaadwillig willen vernietigen van vrijheid onder het mom van “God/Allah’s wil” eerder aversie gekregen tegen religie.

    Secularisatie gaat eerder te langzaam, dan te snel. Alhoewel ik b.v. een bijbelverhaal als “De barmhartige Sameritaan” dan weer graag met het hart lees. Dat heeft echter niets met heimwee te maken, maar elke keer opnieuw met handelen in wat zich in de actualiteit voordoet. Godsbesef zit niet in randzaken als religieuze feestdagen, ‘heilige’ door mensen geschreven boeken, maar in wat we voor onze mede-kosmopolieten kunnen betekenen. Geen woorden, maar daden.

    Liked by 1 persoon

  59. Geloof in god, zijn zgz zoon en zijn opvolgers is verloren gegaan. Spijtig genoeg zijn ook de morele waarden verwaterd. Seculiere wetten, alleen, volstaan niet om een gemeenschap leefbaar en aangenaam te houden. Vroeger noemde men liefde het bindmiddel tussen mensen. Door de negatieve bijklank van het begrip liefde, kunnen we nu beter spreken van vriendschap tussen mensen. Vriendschap is meer dan wetten. Het behelst ook het zich belangloos inzetten voor de evenmens. Dat is de olie die de samenleving smeert en aangenaam maakt.

    Like

  60. Zwerver

    Ik ken eigenlijk niemand met heimwee naar het christelijke juk. Waarom zou een slaaf terug verlangen naar de zweep? De voormalige hippies hebben de kerk verlaten. Ook een beatmis mocht niet baten. (waarom naar nep luisteren als je overal goede muziek kon bezoeken?) Het niet-geloof heeft mijn generatie doorgegeven aan een nieuwe generatie. Ik zie jonge mensen die het geloof totaal niks zegt. Kindeke Jezus is in de categorie Sinterklaas.

    Ik vind het een prestatie waar we trots op mogen zijn. We hebben kinderen op de wereld gezet welke volkomen vrij zijn om te geloven of om niet te geloven. En raad eens?!?

    Ook voor ceremonies zoals bij rouw en trouw is de kerk overbodig geworden. Mensen zoeken en maken zelf hun ceremonies! Als ervaringsdeskundige heb ik daar ook mijn voordeel mee gedaan. Terug op jezelf worden geworpen is het beste wat ons kon overkomen. Wie had dat gedacht in de “summer of love” van 50 jaar terug? Toen alle christelijke instituten nog fier overeind stonden? We hebben het momentum in de geschiedenis gepakt. En God zag dat het goed was…..

    Like

  61. joost tibosch sr

    Rob Alberts
    Ook het altijd met Godsbesef gekoppelde “geen afgoden vereren”: materiele welvaart, geld etc die onze tijd maar al te gemakkelijk tpt afgoden worden, waarvoor we “op de knieën gaan”? Godsbesef is met onze beperkte hersens wat moeilijker geworden; “geen afgoden vereren” is ook voor onze hersens makkelijker te begrijpen, alhoewel in de praktijk….

    Like

  62. joost tibosch sr

    Wietzebaron

    In onze wereld (Noord-Europa?) is -nu toch het woord ontkerstening valt- met name het Kerstfeest al verworden tot toppunt van consumptief denken en gedrag. Gister zag ik de eerste Kerstreclame voor heerlijk kerstdiners al..en die zal binnen de kortste tijd onvermijdelijk weer tot ongekende omvang uitgroeien, niet te vergeten ook voor de meest dure Kerstkleding De oude mooie volwassen kerstverhalen, voor christenen veelzeggend met hun nadruk op Jezus Davidsster/Star tussen geminachte herders, zijn al lang kinderliedjes geworden over baby, engeltjes, herdertjes en stalletjes, die het nog steeds doen. Ze worden overspoeld in slimme luidruchtige combinatie door opgetutte steeds overdadiger reclame, zeg maar slimme prachtig mooi (boom)verlichte kerstpreken en zilveren kerstversieringen. O ja, Händel en Bach duiken ieder jaar zo af en toe ook steevast nog op in de Kersttijd van de cultuurgenieters en de koren blijven hun uiterste culturele best doen.

    Like

  63. @Joost, het lijkt me net andersom, Godsbesef is met onze “minder” beperkte hersens wat moeilijker geworden, vroeger hadden de mensen voor het merendeel weinig onderwijs genoten en armoede alom, een uitstekende voedingsbodem waarin geloof goed kon gedijen, maar de huidige maatschappij met wat je zelf al benoemde, beheerst door individualisering en consumptiedrang neigt inderdaad naar een vorm van afgoderij, mensen worden gewoonweg gehersenspoeld, je vraagt je wel eens af waar dit alles gaat eindigen.

    Like

  64. De vaagheid in deze stelling is waarschijnlijk het echte breekpunt. Als je uit een warm gelovig nest komt en/of net zoals ik die “gemeenschap met Christus en zijn volgelingen” als diep bevredigend en zinvol heb ervaren, dan blijft er na een Chrexit altijd wel een stuk nostalgische heimwee over. Maar niet alleen in de wereld maar ook van die wereld zijn, is uiteindelijk sterk te verkiezen en intellectueel veel bevredigender. Wat precies zou je dan terug willen en de jongere religieuze analfabeten mee op willen zadelen? Hoe ziet dat er dan uit? Het enige wat mij nog wel acceptabel lijkt is dat we vasthouden aan de christelijke feestdagen als een soort verheven Sinterklaasfeest met het vertellen van mooie (en vaak leerrijke) sprookjes. Een land van culturele christenen dus. De katholieken in Zuid Europa lijken daar al wel een beetje mee begonnen te zijn, heb ik de indruk.

    Like

  65. joost tibosch sr

    Ver voor de jaren zestig als schoolgaande jongen opgegroeid in een warm katholiek nest zonder beschadiging en zonder trauma’s, zou je verwachten dat ik toch wel religieus heimwee zou hebben.

    Door mijn theologische opleiding in de laat vijftiger en begin zestiger jaren heb ik een voor mij nieuwe en stevige Jezus leren kennen. In de opmaat naar het grote en Nederlandse concilie heb ik ook leren inzien, dat de manier van denken en leven van die Jezus het gangbare (met name ook) roomskerkelijke leven flink onder kritiek zette. Zo bleek dat niet meer te passen in onze tijd.

    Had na de concilies verwacht dat -om het zo maar te zeggen- de stevige Jezus het oude kerkelijk gangbare denken en doen ook zou doorbreken. Het tegendeel gebeurde: de (roomse) kerk(hierarchie) kroop weer in haar oude schulp en verzet(te) zich verwoed tegen iedere zo nodige verandering. Ondertussen nam de ontkerstening/saecularisatie steeds grotere vormen aan.

    Decennialang ging die saecularisatie hier gepaard met de groei van een consumptief materialistische maatschappij met de te verwachten (ook religieuze) individualisering. In plaats van “eigen wonden te likken” lijken alle (overgebleven) christenen hier nu met name ‘geroepen’ om met hun “gemeenschap van Jezus” (kuriake=kerk=dus ook: mensen die van iedereen proberen te houden) tegenwicht te bieden tegen de kwalijke kanten van individualisering in onze consumptiemaarschappij.

    Liked by 1 persoon

Reacties welkom. Er kan gemodereerd worden.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.