Een God die niet bestaat zou nòg groter zijn

De Australische filosoof Douglas Gasking liet zien dat als we ‘bestaan’ als eigenschap zouden rekenen, men op dezelfde wijze zou kunnen bewijzen dat God niet bestaat. Richard Dawkins verwijst naar hem in zijn boek God als misvatting. Gasking stelt dat een bestaande God niet het grootste wezen zou zijn dat men kan bedenken, want een nog geduchter en ongelofelijker schepper zou een God zijn die niet bestaat.

Douglas Gasking (foto: University Melbourne) stelt dat als we veronderstellen dat het universum het product is van een bestaande schepper, wij een grootser wezen kunnen bedenken, namelijk een schepper die alles schiep zonder te bestaan.
Zijn redenering luidt:

‘De schepping van de wereld is de meest wonderbaarlijke prestatie die voorstelbaar is. De verdienstelijkheid van een prestatie is het product van (a) haar intrinsieke hoedanigheid en (b) van de bekwaamheid van haar schepper. Hoe groter de onbekwaamheid (of de handicap) van de schepper, hoe indrukwekkender de prestatie.

De meest geduchte handicap voor een schepper zou diens niet-bestaan zijn. Derhalve, als we veronderstellen dat het universum het product is van een bestaande schepper, kunnen wij een grootser wezen bedenken, namelijk een schepper die alles schiep zonder te bestaan.

Een bestaande God zou derhalve niet het grootste wezen zijn dat men kan bedenken, want een nog geduchter en ongelofelijker schepper zou een God zijn die niet bestaat.
Ergo: God bestaat niet.’ (Wiki)

Een en ander is te lezen op een boeiende Wikipagina over Godsbewijzen en anti-Godsbewijzen. Overigens zijn daar een aantal bronnen voor beweringen niet gegeven. Wie ze kent, mag ze aanvullen.
De Lachende Theoloog, docent filosofie Jan Riemersma (foto: JR), stelt trouwens dat voor ieder logisch Godsbewijs er een logisch anti-Godsbewijs is, omdat we niet beschikken over een meta-logische rekening die ons helpt een keuze te maken tussen de Godsbewijzen en de anti-Godsbewijzen.

‘De godsdienstwijsgeer kan daarom met de beste wil van de wereld niet beweren dat hij het bestaan van God bewezen heeft. Meent hij, op grond van één godsbewijs (dat bovendien nog nader onderzocht wordt) dat God bestaat, dan gaat hij zijn boekje te buiten.’ (JR)

De godsdienstwijsgeer betoont zich volgens Riemersma dan een intellectuele oplichter en verwijst naar de kritiek van Daniel Denneth op de theorie van Alvin Plantinga (foto: Wikipedia).

‘Het is alsof je een schaakpartij probeert te winnen door nieuwe, onduidelijke spelregels te gebruiken (bijvoorbeeld dat je op de vijftiende zet alle stukken op het bord opnieuw mag ordenen: het is dan gemakkelijk om de zwarte koning mat te geven). De beste schakers van de wereld hebben geen verweer tegen een dergelijke aanpak van de problemen.’ (JR)

Riemersma stelt dat het eigenlijk onbetrouwbare filosofie is en dat de naturalist gelijk heeft als hij er bezwaar tegen maakt. Hij zegt aan het slot van zijn artikel De Godsdienstwijsgeer als Oplichter:

‘Toch zijn dit praktijken waarop men met name godsdienstwijsgeren gemakkelijk kan betrappen. Wie mild is, neemt het hen niet kwalijk: de schoorsteen moet roken en de wijsgerige problemen zijn groot.’ (JR)

Waaruit ik de conclusie trek dat Douglas Gaskings bewijs dat God niet bestaat, ook rammelt. En Goddank stelt Riemersma elders in een blog dat wij (beneden, pd) God alleen zelf kunnen bedenken als er boven écht iets is…. 🙂

Zie:

Godsbewijs (Wikipedia)

De Godsdienstwijsgeer als Oplichter (Jan Riemersma)

Alles van Beneden is van Boven (Jan Riemersma)

Foto: Atheist Memes (Facebook)

‘Niemand kan bij God komen dan door Jezus’ – Waar of onwaar?

Veel christenen moeten andersgelovigen bekeren tot het christendom met het argument dat zij alleen door Jezus tot de Vader kunnen komen. In het boek van monnik en wereldwijd bestsellerschrijver Anselm Grün Wat komt er na de dood? – over de kunst van leven en sterven – staat een frissere kijk op een eeuwenoude traditie die veel mensen aanspreekt.

Grün (foto: anselmgrun.net) vertelt dat een protestantse verpleegkundige vaak schrok als oude mensen niets van Jezus wilden weten. Ze zegt dat als zij niet belijden dat Jezus hun Heer is, zij niet in de hemel komen, want er staat immers: ‘(…) Niemand kan bij de Vader komen dan door Mij.’ (Joh. 14,6)
Grün maakt haar duidelijk dat deze uitspraak niet zo exclusief geïnterpreteerd kan worden en haalt als argumenten teksten aan van de rooms-katholieke theoloog Karl Rahner en zijn leerling Ladislaus Boros.

‘Karl Rahner ziet deze uitspraak zo dat ieder mens bij zijn dood uiteindelijk Christus ontmoet en inziet dat in Hem de vervulling van zijn verlangen ligt. Hij zal in de ontmoeting met Christus beseffen dat hij bij zijn zoektocht naar het ware leven uiteindelijk steeds op zoek was naar Christus. (…) Dan komt hij na zijn dood door Christus bij de Vader – zelfs wanneer hij Hem tijdens zijn leven heeft verloochend, omdat hij met de naam Jezus Christus iets heeft geassocieerd wat niet overeenkomt met het wezen van Christus.’

150px-Karl_Rahner_by_Letizia_Mancino_Cremer

Kosmische werkelijkheid
Grün gaat verder en stelt zich de vraag waar Rahner (foto: wiki) de zekerheid vandaan haalt dat iedereen bij zijn dood zal inzien wie Christus is. Zijn leerling Ladislaus Boros geeft dat antwoord, verwijst naar de kruisdood waardoor de menselijke werkelijkheid van Jezus geplant is in het fundament van deze wereld. Ieder mens is innerlijk verbonden met die kosmische werkelijkheid.
Als in het Bijbelverhaal wordt verteld dat het voorhangsel in de tempel scheurt, legt Boros uit dat hiermee in de joodse mystiek het hele universum bedoeld wordt:

‘Dit voorhangsel scheurde bij de dood van Christus in tweeën om ons te laten zien dat de hele kosmos zich opent voor de godheid op het moment dat de verlossingsdaad van Christus wordt voltrokken.’ (…) Christus is voor alle mensen gestorven. (…) Of de mensen er weet van hebben of niet: ze komen in de wereld al steeds het geheim van Jezus Christus tegen. Dat wordt voor hen bij hun dood openbaar. En op die manier wordt Christus voor alle mensen bij hun dood de weg naar de Vader.’

Grün verwijst tot slot naar de Braziliaanse (bevrijdings) theoloog, filosoof en schrijver Leonardo Boff (foto: wiki) die uit de gedachten van Rahner onder meer concludeert:

‘Ieder mens zal op een dag God en de opgestane Heer van aangezicht tot aangezicht ontmoeten, ook wanneer hij gedurende zijn aardse bestaan nooit van hen had gehoord. Voor een ogenblik wordt alle mensen de kans geboden om christen te worden en een keuze te maken vóór God en vóór Christus.’

BRON: Anselm Grün, Wat komt er na de dood? Hoofdstuk: Niemand kan bij de Vader komen dan door Mij – pag. 96 – 98 | 144 pagina’s | Uitgeverij Ten Have | oktober 2010 | € 6,90

Kleine Catechismus voor Vrijdenkers

Moderator PietV van website Freethinker – dat georganiseerde religies en atheïstische doctrines zoals het communisme kritisch volgt – stelde 200 vragen aan journalist en Anglicaanse priester Jos Strengholt. De antwoorden zijn nu gebundeld in een Kleine Catechismus voor freethinkers, als ‘een toegankelijk boek, dat laat zien dat christen-zijn niet haaks staat op het gebruiken van je verstand’.

‘Je kunt toch niet alles wat in de Bijbel staat geloven? Heeft het christendom door de geschiedenis niet voor miljoenen doden gezorgd? In Kleine catechismus voor freethinkers geeft journalist Jos Strengholt antwoorden op vragen die door atheïsten zijn gesteld op de website freethinker.nl. Een toegankelijk boek, dat laat zien dat christen-zijn niet haaks staat op het gebruiken van je verstand.’
(Uitgeversgroep Jongbloed)

Het lijkt erop dat Freethinker de antwoorden druk aan het bestuderen is, want na de aankondiging van de Atheïsmedag in juni 2012, een ‘festijn van de rede dat over atheïsme, secularisme & humanisme’ zou gaan, is er bij Freethinker nog slechts één bericht verschenen in oktober 2012, over ‘moskeegetetter’ in Deventer, waartegen de Atheïstische Seculiere Partij te hoop loopt.

Zou dat komen door de afnemende belangstelling voor het atheïsme? Tussen 1970 en 2010 daalde het percentage atheïsten op de wereldbevolking van 20 tot 12 procent. Meer atheïstische websites hebben het loodje gelegd, zoals god.voor.dommen.nl.

Terug naar de Kleine Catechismus. Freethinker stelde vragen als ‘Waar komt jouw god vandaan?’, ‘Ben je in staat om deze god nader te definiëren?’, ‘Wat is het nut van miljarden melkwegstelsels?’, ‘Waarom heeft jouw god mensen nodig om zijn woord te verspreiden, waarom doet hij dit niet zelf?’, ‘Tussen de 10 en 20% van de vrouwen krijgt een miskraam. Is jouw god de grootste aborteur?’

‘De eerste vraag lijkt me een belangrijke vraag. Voor veel gelovigen is het een aanname. Die plaatsvindt binnen het ruime begrip geloof. Vanuit deze basis vormt zich een concept. Vaak met eigenschappen en gevoelens. Echter bestaat er een god buiten de materiële wereld? Kan een god zichzelf scheppen; is de woonplaats van deze god te bepalen; is een god nodig om na te denken over onze oorsprong? Waarom is het in veel culturen een Hem en niet een Haar? Het zijn allemaal waaromvragen; door hierop voort te borduren kunt u ook terug komen op de beginvraag. Ontbreken de antwoorden dan kunt u misschien gaan nadenken of deze god niet bij uzelf vandaan komt.’ (Freethinker)

Strengholt heeft zijn best gedaan te antwoorden op de scherpe vragen van Freethinker – ‘scherper kun je ze niet stellen’ zegt hij. Omdat er op die 200 vragen copyright zit, heeft Strengholt ze niet klakkeloos overgenomen. Hij heeft wel de stijl van de vragenstellers zo veel mogelijk gehandhaafd om recht te doen aan hun kritische uitgangspunt.

In het antwoord op de vraag waar god vandaan komt, zegt Strengholt dat God nergens vandaan komt, want dat suggereert dat Hij is ontstaan en dat is Hij niet. Hij is altijd geweest en zal er altijd zijn. Als tegenvraag stelt hij, dat als je niet in God kunt geloven, of je dan kunt uitleggen hoe de wereld is ontstaan:

‘Wat ging er aan de oerknal en de oersoep vooraf? Waar komt materie vandaan? Waar komt energie vandaan? Als je daarop antwoord met: ‘Dat kunnen we ons niet goed voorstellen’, of ‘Dat weten we nog niet’, dan kun je even consequent zeggen: ‘Dus geloof ik niet in die oersoep en die oerknal. Want ik kan me dit niet goed voorstellen.’

Zie voor alle vragen van Freethinker en de antwoorden van Jos Strengholt:

Kleine catechismus voor freethinkers | prikkelende vragen aan het christelijk geloof | Strengholt, J. | ISBN: 9789063536718 | 192 pag.
€ 14,95

Zie ook: 95 stellingen / 200 vragen aan een christen

en: Reactie op atheïsten van Freethinker

PKN in debat over de goden God en Allah

De Protestantse Kerk Nederland (PKN) discussieert over de vraag of christenen en moslims wel in dezelfde God geloven. Natuurlijk, want christenen zijn monotheïsten en geloven dat er maar één God is en daarom kunnen moslims geen andere God aanbidden. Zelfs in de
Koran staat dat ‘uw God en onze God één is’ (soera 29:46.)

De Vervolgnota ‘Integriteit en Respect’ van april 2013 volgt op de Nota ‘Integriteit en Respect’ van 2011, en verschijnt vanwege de reacties op de eerste nota. De reacties gaan onder heel veel meer over die ‘ene’ God.
De paragraaf in de eerste nota over het ‘vraagstuk God’ laat het antwoord in zekere zin in het midden.

‘Naast de opmerkingen met betrekking tot de weergave van de islam in IR (Integriteit en Repect, pd) neemt in de reacties de vraag naar God een belangrijke plaats is, met name de vraag of de God van de islam en de God van het christendom nu wel of niet dezelfde is.’

Gottegot
Sommigen vinden dat God en Allah niet dezelfde zijn, anderen vinden dat dit wel zo is. – Hoe zou God daar tegenaan kijken? Zou Hij niet denken: ‘Gottegot, waar hebben ze het over? Ik heb miljoenen mensen geschapen en er volgen er nog meer en ze zijn allemaal verschillend! Ik geloof in al die mensen, die er allemaal anders uitzien, allemaal verschillende kleren dragen, zo veel verschillende rassen, kleuren, lengtes en breedtes, maar allemaal mensen! Ik geloof toch in één mens en tegelijk in allemaal? In al hun verschijningssoorten?’ God Zelf zal het daarom worst wezen, die discussie op 26 april van de synode PKN of Hij Allah is of God.

‘In deze context is in een reactie de vraag gesteld of christenen moslims dan wel als echte gelovigen beschouwen of misschien eerder als fantasten (of erger, dienaren van de duivel).
De meeste moslims ervaren het begrijpelijkerwijs als een ernstige belediging als van hen gezegd wordt dat ze in een andere God geloven. Het past christenen voluit te erkennen dat moslims in oprecht geloof de God van Abraham willen dienen.’

Islamprobleem?
Volgens de nieuwskoppen bij Kerknieuws (IKON) en NieuwWij gaat de ‘vervolgnota PKN over de islam’. Maar dat klopt niet, ze gaan over de islam èn het christendom. Nu lijkt het wel een islamprobleem, zoiets als het Marokkanenprobleem, maar dat is het niet. Het is een mensenprobleem over die ene God. Iedereen legt Hem wat anders uit, dat is alles, maar die ene God blijft gewoon de Ene.

‘Het gesprek zal dus gaan over de vraag wie deze God nu precies is. Zijn onze beelden van Hem ook niet heel erg uiteengegroeid? Hebben we het nog wel over de Ene? Dat verklaart dat er ook reacties zijn, die de betekenis van Abraham voor de ontmoeting tussen christenen en moslims zouden willen relativeren: de verschillen zijn wat deze reacties betreft te groot geworden.’

De Beraadsgroep interreligieuze ontmoeting van de Raad van Kerken geeft in een reactie op de nota Integriteit en Respect taalkundig
en theologisch bevestigend antwoord op de vraag of moslims in God geloven:

‘Het Arabische woord Allah en het Germaanse woord god betekenen beide ‘God’. Omdat monotheïsten geloven dat er maar één God is, kan een christen dus niet zeggen dat moslims in ‘een andere God’ geloven. Wel zou het mogelijk zijn te stellen dat moslims denken dat ze in God geloven, maar dat ze het niet doen; of dat moslims zich tot God richten, maar niet zien dat Jezus God-met-ons is.’

De Raad van Kerken laat een kritisch geluid horen als zij stelt dat de nota IR op dit punt onduidelijk is:

‘Deze onhelderheid wreekt zich op het punt, dat moslims het als een ernstige belediging ervaren, van henzelf en van de Ene God, als de conclusie zou zijn dat zij in een andere God geloven.’

Toch is er hoop, want Jaap Kraan las de positiebepaling in de – hem vaak teleurstellende – vervolgnota, die over het ‘probleem’ God in ieder geval wel iets gemeenschappelijks zegt:

‘Toch blijkt in deze positiebepaling wel dat de opstellers zich iets hebben aangetrokken van alle kritiek, bijvoorbeeld in aanbeveling drie, waar staat dat de vraag of we in dezelfde God geloven niet de belangrijkste vraag is, want volgens de christelijke en islamitische traditie is er één God, de God die Abraham geroepen heeft. Dit ademt althans iets gemeenschappelijks! (…) Geloven in dezelfde God lijkt zelfs mogelijk.’

Jaap Kraan (foto: NieuwWij.nl) werkte o.a. jarenlang in Pakistan voor de dialoog met moslims en was jarenlang predikant in o.a. het Friese Burgum.

Zie:

‘Vervolgnota PKN over islam stelt vaak teleur’ (NieuwWij)

Vervolgnota PKN over islam (Kerknieuws IKON)

Foto: merchdirect.com

Big History: wetenschappelijke scheppingsgeschiedenis

Genesis, maar dan met sterrenstof. In het artikel ‘Big History’ schrijft bioloog Gert Korthof over een synthese van kosmologie, evolutie en cultuurgeschiedenis. Dit naar aanleiding van het boek Big History and the Future of Humanity van Fred Spier, dat Korthof een wetenschappelijke scheppingsgeschiedenis zou willen noemen omdat het vragen stelt als: Wie zijn we? Waar komen wij vandaan? Waar gaan we naar toe? Waar komt alles vandaan?

‘Big History is een benadering van de plaats van de mens in de natuur en de kosmos die de potentie heeft boven traditionele scheidslijnen zoals theïsme – atheïsme uit te stijgen en zo een verbindend gemeenschappelijk perspectief kan bieden.’

Genesis en sterrenstof
Een pakkend blog over een boek van biochemicus en cultureel antropoloog Spier (foto UVA), dat volgens Korthof gebaseerd lijkt op dezelfde motivatie die de auteurs van het Bijbelboek Genesis gehad moeten hebben, daar Genesis weet dat we ‘uit het stof der aarde’ zijn gevormd.

Korthof stelt dat de Bijbel nog niet wist dat het stof op zijn beurt weer gevormd is uit sterrenstof, doormiddel van de Big Bang die de mens een onlosmakelijke band geeft met het universum.

‘Big History vertelt het hele verhaal en onderbouwt dat verhaal met inzichten uit de meest uiteenlopende wetenschappelijke disciplines zoals kosmologie, astrobiologie, evolutiebiologie, paleontologie, geologie, klimatologie, antropologie, archeologie, geschiedenis en cultuurwetenschappen. Big History graaft dieper, gaat verder terug in de tijd, zoekt en vindt grotere, en vaak onverwachte verbanden. Je zou Big History ook kunnen typeren als een viervoudige evolutie: kosmische evolutie, chemische evolutie, biologische evolutie en culturele evolutie.’

Theïsme – atheïsme
Interessant en hoopvol vind ik dat Korthof in zijn blog stelt dat Big History de potentie heeft boven de tegenstelling theïsme – atheïsme uit te stijgen. Hij verwijst ook naar de betekenis van het woord ‘religie’ dat ‘herverbinden’ betekent en citeert daarmee wetenschapper Matthijs Schouten, die biologie, vergelijkende godsdienstwetenschappen en Oosterse filosofie studeerde:

‘Als je het woord religie gebruikt in wat wellicht de oorspronkelijke betekenis was, ‘herverbinden’, ligt hier wel een interessant punt. Het duurzaamheidsdenken komt voort uit het bewustzijn dat we als mens deel uitmaken van een groter geheel, het ecosysteem aarde zou je kunnen zeggen. Het betrokken zijn op het welzijn daarvan is voor meer en meer mensen betekenisvol.’

Big Bang
Als conclusies die Korthof (foto GK) trekt, noemt hij Big History belangrijk voor het onderwijs: evolutieboeken zouden moeten beginnen met de evolutie van de kosmos (Big Bang.) Ook geeft het een ideaal kader om de ecologische footprint van menselijke beschaving te bestuderen en om over de toekomst na te denken. En als derde conclusie:

‘Omdat Big History in principe descriptief is blijft er ruimte over voor beide partijen om hun eigen levensbeschouwing toe te voegen. Ook de ecologische footprint stijgt boven de tegenstelling theïsme–atheïsme uit: beide partijen zouden zich zorgen moeten maken om de toekomst van de mensheid.
Alle planetaire problemen zoals wereldbevolking(!), klimaat(!) stijgen boven nationaliteit, ras, geloof, arm en rijk uit.’

Earth’s life-support system
Korthof legt er de nadruk op dat Spier bezorgd is over de toekomst van de mens en zich afvraagt of de aarde in 2050 berekend is op 9 miljard mensen. Korthof verwijst hier naar een artikel in Nature, ‘waarin wordt betoogd dat de doelstellingen van de VN om armoede uit de wereld te helpen niet zonder bescherming kan van het ‘Earth’s life-support system’ (atmosphere, oceans, forests, waterways, biodiversity and biogeochemical cycles.)’

Korthof besluit met een krachtig citaat uit het boek God én Darwin, hoofdstuk Sterrenkinderen, van Taede A. Smedes (foto TAS), dat de bioloog ‘onverwacht’ vindt omdat het van een theoloog komt:

‘Evolutie moet niet alleen gaan om biologie, maar moet kosmologisch worden doorgetrokken: evolutie is een kosmologisch proces waarbij de evolutie van leven op aarde volledig ligt ingebed in de evolutie van het heelal, van de kosmos. De biologische evolutie is slechts een onderdeel van de evolutie van het heelal, en kan vanuit een theologisch-filosofisch perspectief pas worden begrepen wanneer de evolutie van het geheel ter sprake komt. Pas dan kom je volgens mij in de buurt van wat theologen door de eeuwen heen onder ‘schepping’ hebben verstaan. Dit is volgens mij het punt waarop een verdiepende discussie zou moeten beginnen.’

Zie: Big History: een synthese van kosmologie, evolutie, en cultuurgeschiedenis (Gert Korthof)

Foto: endandit.nl

Voor Fred Spier was de Earthrisefoto uit 1968 dé grote inspiratiebron voor Big History: de aanblik van de planeet aarde vanaf de maan gezien. De foto geeft je het plotselinge besef dat de aarde waar je leeft en die je deelt met alle andere mensen en al het andere leven, een kleine, kwetsbare bol is met water, land, wolken en een dunne, onzichtbare atmosfeer, die in een oneindige, zwarte, vijandige, lege ruimte zweeft. Die ‘pale blue dot’ is een oase in een overigens levenloos heelal. Die planeet is onze woonplaats, ons thuis. (Gert Korthof)

Big History and the Future of Humanity van Fred Spier is in het Engels en is niet vertaald. Er is wel een vertaling van een ouder werk: Fred Spier Geschiedenis in het groot. Een alomvattende visie (1999). Een ander Nederlandstalig boek is: Cynthia Stokes Brown (2009) Big History · Van de oerknal tot vandaag, hier ligt de nadruk op culture evolutie van de mens.

Video: Big History and the Future of Humanity (Fred Spier)