Nieuwe spiritualiteit: volksreligiositeit van vandaag?


Zweeft de nieuwe spiritueel minder dan de christen? Is het christelijk dedain voor nieuwe spirituelen vergelijkbaar met het vooroorlogs antipapisme en de hedendaagse weerzin van populisten tegen de religie van de vreemdeling? Dat vraagt theoloog Theo van der Kerkhof zich af in zijn bijdrage Nieuwe spiritualiteit is de volksreligiositeit van vandaag. Hoogleraar theologie Marcel Poorthuis zet hier tegenover dat de het de nieuwe spirituelen ontbeert aan overgave en engagement.

Een aardige discussie die hout snijdt. Zet je alle dogma’s overboord en beleef je je geloof frank en vrij? Kan dat dan? Mag dat? Geen houvast nodig uit heilige geschriften, overleveringen en openbaringen, maar gewoon geloven vanuit je hart? Zonder regels, belijdenissen of wat voor religieuze wetten dan ook? Het blad Volzin geeft deze discussie de ruimte. De kerken lopen leeg, maar de harten van mensen raken vervuld met spiritualiteit.

Volgens Poorthuis verdampt het geloof zonder verbondenheid met een geloofstraditie. Nieuwe spiritualiteit is steriel en zwevend als je kinderen religieus opvoedt zonder geloofsgemeenschap. Spirituelen ontberen in zijn ogen de wijsheid van religie, de verbinding met de geloofsgemeenschap.

‘Ik maak me zorgen over de moderne tolerantie die zo intolerant wordt dat essentiële rituelen zoals ritueel slachten worden aangevallen. Geen spiritueel heb ik daar over gehoord.’ 

Volgens Van der Kerhof lijkt Jezus van Nazereth niet op de zoete Jezus van de zondagsschool maar meer op Bhagwan Shree Rajneehs.

‘Nieuwe spirituelen zijn niet gelovig uit gewoonte, maar uit existentieel verlangen. Spiritualiteit is voor hen iets voor het alledaagse leven, voor de dinsdagochtend om kwart over elf. De nieuwe spiritualiteit verdient evenveel respect als de Mariadevotie in de Sint Jan in Den Bosch.’

Zie: Volzin

Foto: inenomootmarsum.nl

About Paul Delfgaauw

‘Zinzoeker’ Paul Delfgaauw is freelance tekstschrijver voor de Academie voor Geesteswetenschappen, Utrecht. Opleiding Religiestudies – richting Media & Cultuur (2014 – 2019) – aan de Academie voor Geesteswetenschappen Utrecht (eindexamenscriptie: ‘Het draagbare Joodse vaderland’), verkent sinds jaar en dag de gebieden religie en filosofie. Vanaf de eerste dag dat op de lagere school in de catechismusles de vraag werd voorgelegd waartoe de mens op aarde is, werd dat het zingevend en -zoekend levensthema. Grasduinen door boeken, tijdschriften en kranten en later de digitale media met verhalen over 'Meer' – met het innerlijk weten dat God, De Eeuwige, het Al, op Zijn wijze deel uitmaakt van al het leven. Op kritische wijze wordt zin en onzin van religie en filosofie beschouwd en eveneens het gedachtegoed van ‘niet-religieuze’ levensbeschouwingen. In deze tijd bieden internet en de sociale media wereldwijd toenemend stof tot nadenken over goden en mensen, en hun zoektocht naar elkaar. Dit blog staat niet bol en vol van de eigen ‘mening’, maar vooral van wat tot nadenken stemt. Minder toegankelijke stof wordt wat toegankelijker gemaakt door samenvattingen en/of doorverwijzingen naar relevante links, zo nodig aangevuld met passende en aanvullende teksten van anderen.

12 Responses

  1. @Theo, een rite is niet zo maar een gewoonte, maar een archetypische plechtigheid die de stam samenhang biedt, grond. Dat is essentieel. Snij de rite weg en je snijdt een stukje uit de ziel.

    Like

  2. @ Lucas,
    maar waarom noem je een rite essentieel? Vraag echt uit interesse. Ik weet wel dat het moderne systeem van dierhouderij en het vervoer als de slacht voor geen cent deugt.
    Maar maakt dat het ritueel slachten daarom beter? In elk geval zijn de rituelen in het christendom vrij onschuldig, alleen Joodse en islamitsiche gebruiken menen God een plezier te doen met het bloedig ritueel. Het bloed van Christus, is in dat geval slechts symbool.

    Like

  3. Theo, ik zei niet dat een rite heilig is maar dat een rite essentieel is. En verder moet je niet zoveel naar filmpjes kijken maar gewoon eens echt een ‘modern’ slachthuis binnenstappen om vervolgens -ter vergelijk- een keurige humane verbloeding bij te wonen. Niet flauwvallen maar eerlijk zeggen.

    Like

  4. Ondanks uw geldig vergelijk (het een is niet veel beter als het ander), is het minder lijdzaam voor het dier en minder bloederig als het ritueel wordt geslacht, en dat ‘daarbij de uiterste zorg voor het individuele dier getoond wordt’ ,dat maakt u een ander maar wijs, bekijk eens een filmpje waarin het ritueel slachten gebeurt.

    En Lucas, wat is er heilig aan een ritueel?
    Voor mij (en dat is dan persoonlijk) is elk schepsel heilig.

    Like

  5. Paul, een rite is een vaststaande ceremoniële handeling, veranderen is verraden. De Tridentijnse mis, daar hadden ze natuurlijk ook vanaf moeten blijven, dan hadden er nu misschien nog wat meer mensen in de kerk gezeten.

    Joost, helemaal mee eens.

    Like

  6. joost tibosch sr

    Het ritueel slachten geeft weer, dat men als jood vanuit geloof in JHWH niet zomaar het leven van een dier neemt (zoals dat bv in massafok en massaslacht van onze consumptiemaatschappij het geval is) en dat daarbij de uiterste zorg voor het individuele dier getoond wordt. Ik hoop dat vanuit datzelfde geloof in JHWH met die zorg voor dieren nu eindelijk ook eens alle moderne pijnbestrijding en alle moderne koeltechnieken in de rituele slacht ingebouwd worden, zodat men verouderde traditionele slachtmethodes zonder pijnbestrijding en zonder besmetting door bloed achterwege kan laten.

    Meteen al in Genesis krijgt manvrouw de opdracht om als God te zorgen voor alle “in het wild levende dieren, al het vee, de vissen van de zee, de vogels van de hemel en alle dieren, die op de aarde rondkruipen”. Als vlees eten nodig is, zal een jood dat doen met rituele verontschuldiging aan JHWH en alle zorgvuldigheid bij slacht van het individuele dier..

    Tegen deze achtergrond zal de opmerking van Poorthuis te begrijpen zijn en tegelijk ook de kritiek op oude slachtmethodes. In alle recente discussies rond rituele slacht mis ik, met name omdat onze consumptiemaatschappij zo slordig met dieren omspringt, deze joodse achtergrond node! Zeker omdat die ook voor het christelijk omgaan met dieren geldt, waar hij al helemaal verdwenen lijkt. Mijn opaslager aaide lang geleden ieder beest wat hij ging slachten, over de bol.

    Like

  7. ‘Ik maak me zorgen over de moderne tolerantie die zo intolerant wordt dat essentiële rituelen zoals zoals ritueel slachten worden aangevallen’. Ik begrijp niet hoe men die zin moet verstaan. Waarom is het essentieel te noemen dat dieren ritueel worden geslacht, en waarom is tolerantie ten aanzien van dierenleed noodzakelijk? Omdat het om (bij)geloof gaat? Juist uit geloofsoverwegingen zou je toch eerder daar tegen zijn.

    Like

  8. joost tibosch sr

    In alle scherpte geformuleerd -dat besef ik maar al te goed-: de echte Jezus keek zijn ogen uit op de mensen om hem heen, geinspireerd door zijn Abbageloof dat mensen “kinderen van de Vader” zijn. Zelfs “vijanden” ontsnapten niet aan zijn aandacht en liefde. Ook een smadelijke dood kon hem niet weerhouden dat voor joden van zijn tijd vaak ergerlijke liefhebben tot het eind toe vol te houden. Zijn ogen deed hij niet dicht om zich alleen op zijn prachtige gedachten te concentreren. Hij uitte die gedachten omdat hij van mensen hield. Bij die ellendige kruisiging werden zijn ogen pas dichtgeslagen. Bij zo’n man vervalt ieder onderscheid tussen de gewone man en de spirituele al dan niet gewone mens.

    Like

Reacties welkom.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.