We gaan met een tijdmachine terug naar Rome in het jaar 50 na Chr. We zijn nu Romeinen en bevinden ons in het Colosseum, waar we deel gaan nemen aan een quiz. Waarom 50 na Chr? Omdat op dat moment al die teksten uit het nieuwe testament, zoals de evangeliën, nog niet zijn geschreven. Niemand kent die dus nog.’ – Zo begint de vertelling Een ultieme liefdesverklaring door Bram Moerland en Frits van Yperen. Het paasverhaal, anders verteld.

‘Over het laatste avondmaal en hoe mysticus Meester Eckhart met verhalen omgaat: over moeder Maria schreef hij dat zij voor en na de geboorte van de christus maagd was, en eigenlijk onze ziel symboliseert’

Horus
Zij duiken in de klassieke oudheid en vertellen in hun internetuitgave onder meer over de Perzische Mitra die op de winter zonnewende – toen 25 december – als goddelijk kind geboren werd op een nederige plek in een stal. En hij kreeg bezoek van wijzen uit het oosten. En over de Egyptische godin Isis die als maagd zwanger werd van zoiets als de heilige geest, geboorte gaf aan de godenzoon Horus, terwijl Isis na de geboorte nog steeds maagd was.

Dionysos
Ook vertellen ze over de Griekse god Dionysos die op zijn bruiloft water veranderde in wijn, aldus het verhaal dat gaat in de klassieke oudheid. Dionysos reed op een ezel een stad binnen, werd bij de poort toegejuicht door jonge vrouwen, daarna gevangen genomen, voor de koning geleid, beschuldigd van hoogverraad, bij die beschuldiging stil zweeg en vervolgens ter dood veroordeeld.

‘Maar als je een beetje thuis bent in de klassieke literatuur van die tijd dan is het echt niet zo moeilijk om te ontdekken dat die manier van lezen van die oude verhalen – bijvoorbeeld over de biografie van Jezus zoals we die in de Bijbelse evangeliën kunnen lezen – door de schrijvers helemaal niet bedoeld waren om in letterlijke zin geloofd te worden. Want die schrijvers wisten ook wel dat ze leentjebuur speelden bij allemaal bestaande verhalen uit de klassieke oudheid.’ 

Meister Eckhart

Ziel
Zo staat het verhaal van Pasen ineens in een geheel ander daglicht. Moerland en Van Yperen vertellen met voorbeelden over hoe je met teksten, verhalen, om dient te gaan, verhalen, niet bedoeld om in letterlijke zin – ‘wie oren heeft die hore’ – geloofd te worden: een andere manier van omgang met teksten is mogelijk; over de verhalen, gelijkenissen, van Jezus. Over het laatste avondmaal en hoe mysticus Meester Eckhart met verhalen omgaat: over moeder Maria schreef hij dat zij voor en na de geboorte van de christus maagd was, en eigenlijk onze ziel symboliseert.

‘En daarmee gaat hij met het verhaal om zoals dat in de klassieke oudheid in de tijd van Jezus heel gebruikelijk was. Als je iets wilde vertellen over de ziel van de mens, dan deed je dat in de vorm van mythes. Mythes zijn de taal van de ziel. En in die mythes zijn vrouwen vaak het symbool van de menselijke ziel.’  

‘Het verhaal gaat dus over onze eigen ziel. Als je alle beelden loslaat, die je bijvoorbeeld hebt over jezelf en over God, kom je in een soort leegte terecht. Dat is de maagdelijkheid van de ziel. Iets wat in de eigen ziel plaatsvindt. Eckehard noemt dat de geboorte van de Christus in jezelf. Moeder Maria staat dus symbool voor het maagdelijk worden van de menselijke ziel. En is dat een revolutionaire gedachte? Nee, niet bepaald.’

Het verhaal van Meester Eckhart is niet nieuw, want het staat volgens de schrijvers gewoon in de brief aan de Kolossenzen van het nieuwe testament, in een brief die aan Apostel Paulus wordt toegeschreven maar niet van Paulus is en waarin de schrijver van de brief schrijft: ‘Het geheim is dit: Christus woont in U.’ (Illustr: gather.com)

‘In die brief aan de Kolossenzen staat ook: ‘Christus is de werkelijkheid’. Kortom, Christus is wat je echt bent. Is de werkelijkheid in jezelf. En dat heeft alles met Pasen te maken.’ 

‘Ik kan je wel opeten!’
De schrijvers stellen dat om zelf de eigen bestemming te vinden, je je eigen roeping dient te volgen, als misschien wel de hoogste vorm van naastenliefde.

Het is vermoedelijk de naastenliefde die Jezus bedoeld heeft toen hij op witte donderdag tijdens het laatste avondmaal zegt: ‘Neemt dit want dit is mijn vlees en neem dat want dat is mijn bloed.’ Dat eten op die manier, dat kennen we ook uit de Mitras godsdienst, waar wordt verteld wie mijn bloed niet drinkt en mijn vlees niet eet zal geen verlossing ervaren. Het bloed drinken en het vlees eten in symbolische zin is het symbool van één worden met. Je eet hem als het ware op. Je zegt het ook tegen een kind waar je van houdt: ‘Ik kan je wel opeten.’ En dat bedoel je dan vol van liefde.’

‘In het Evangelie van Thomas staat: ‘Wie mijn woorden uit mijn mond drinkt, zal worden als ik. En ik als hij.’ De boodschap van Jezus volgens het Nieuwe Testament is dat we allemaal zouden kunnen worden als hij. Dat we allemaal een christus zouden kunnen worden. En dat we allemaal zoals Jezus kunnen zeggen: ‘Jij bent mij in een andere vorm.’

Nag Hammadi Het verhaal van Bram Moerland (foto: twitter) en Van Yperen – die Moerlands tekst uitwerkte – gaat over meer dan wat ik hier kan weergeven en beslist de moeite waard om in zijn geheel te lezen. Zo gaat het ook over de gelijkenissen van Jezus; solliciteren bij het bisdom in Utrecht en dan goed luisteren naar de tip van de personeelschef…

En over de bij Nag Hammadi teruggevonden teksten in 1945. Over de geboorte van de christus in jou, waardoor je spiritueel van namaakmens in een echt mens verandert. En een veelzeggend verhaal over Mosje die na zijn dood bij God komt die aan hem vraagt wat hij ervan gemaakt heeft op aarde…

Zie de internetuitgave: De ultieme liefdesverklaring – het paasverhaal anders verteld

Beeld Meister Eckhart op een uitsnede uit het fresco ‘Via veritas’ door Andrea di Bonaiuto uit 1365-1367 (Filosofie Magazine)
_{Update 17-04-2025}