‘Niemand kan bij God komen dan door Jezus’ – Waar of onwaar?

Veel christenen moeten andersgelovigen bekeren tot het christendom met het argument dat zij alleen door Jezus tot de Vader kunnen komen. In het boek van monnik en wereldwijd bestsellerschrijver Anselm Grün Wat komt er na de dood? – over de kunst van leven en sterven – staat een frissere kijk op een eeuwenoude traditie die veel mensen aanspreekt.

Grün (foto: anselmgrun.net) vertelt dat een protestantse verpleegkundige vaak schrok als oude mensen niets van Jezus wilden weten. Ze zegt dat als zij niet belijden dat Jezus hun Heer is, zij niet in de hemel komen, want er staat immers: ‘(…) Niemand kan bij de Vader komen dan door Mij.’ (Joh. 14,6)
Grün maakt haar duidelijk dat deze uitspraak niet zo exclusief geïnterpreteerd kan worden en haalt als argumenten teksten aan van de rooms-katholieke theoloog Karl Rahner en zijn leerling Ladislaus Boros.

‘Karl Rahner ziet deze uitspraak zo dat ieder mens bij zijn dood uiteindelijk Christus ontmoet en inziet dat in Hem de vervulling van zijn verlangen ligt. Hij zal in de ontmoeting met Christus beseffen dat hij bij zijn zoektocht naar het ware leven uiteindelijk steeds op zoek was naar Christus. (…) Dan komt hij na zijn dood door Christus bij de Vader – zelfs wanneer hij Hem tijdens zijn leven heeft verloochend, omdat hij met de naam Jezus Christus iets heeft geassocieerd wat niet overeenkomt met het wezen van Christus.’

150px-Karl_Rahner_by_Letizia_Mancino_Cremer

Kosmische werkelijkheid
Grün gaat verder en stelt zich de vraag waar Rahner (foto: wiki) de zekerheid vandaan haalt dat iedereen bij zijn dood zal inzien wie Christus is. Zijn leerling Ladislaus Boros geeft dat antwoord, verwijst naar de kruisdood waardoor de menselijke werkelijkheid van Jezus geplant is in het fundament van deze wereld. Ieder mens is innerlijk verbonden met die kosmische werkelijkheid.
Als in het Bijbelverhaal wordt verteld dat het voorhangsel in de tempel scheurt, legt Boros uit dat hiermee in de joodse mystiek het hele universum bedoeld wordt:

‘Dit voorhangsel scheurde bij de dood van Christus in tweeën om ons te laten zien dat de hele kosmos zich opent voor de godheid op het moment dat de verlossingsdaad van Christus wordt voltrokken.’ (…) Christus is voor alle mensen gestorven. (…) Of de mensen er weet van hebben of niet: ze komen in de wereld al steeds het geheim van Jezus Christus tegen. Dat wordt voor hen bij hun dood openbaar. En op die manier wordt Christus voor alle mensen bij hun dood de weg naar de Vader.’

Grün verwijst tot slot naar de Braziliaanse (bevrijdings) theoloog, filosoof en schrijver Leonardo Boff (foto: wiki) die uit de gedachten van Rahner onder meer concludeert:

‘Ieder mens zal op een dag God en de opgestane Heer van aangezicht tot aangezicht ontmoeten, ook wanneer hij gedurende zijn aardse bestaan nooit van hen had gehoord. Voor een ogenblik wordt alle mensen de kans geboden om christen te worden en een keuze te maken vóór God en vóór Christus.’

BRON: Anselm Grün, Wat komt er na de dood? Hoofdstuk: Niemand kan bij de Vader komen dan door Mij – pag. 96 – 98 | 144 pagina’s | Uitgeverij Ten Have | oktober 2010 | € 6,90

PKN in debat over de goden God en Allah

De Protestantse Kerk Nederland (PKN) discussieert over de vraag of christenen en moslims wel in dezelfde God geloven. Natuurlijk, want christenen zijn monotheïsten en geloven dat er maar één God is en daarom kunnen moslims geen andere God aanbidden. Zelfs in de
Koran staat dat ‘uw God en onze God één is’ (soera 29:46.)

De Vervolgnota ‘Integriteit en Respect’ van april 2013 volgt op de Nota ‘Integriteit en Respect’ van 2011, en verschijnt vanwege de reacties op de eerste nota. De reacties gaan onder heel veel meer over die ‘ene’ God.
De paragraaf in de eerste nota over het ‘vraagstuk God’ laat het antwoord in zekere zin in het midden.

‘Naast de opmerkingen met betrekking tot de weergave van de islam in IR (Integriteit en Repect, pd) neemt in de reacties de vraag naar God een belangrijke plaats is, met name de vraag of de God van de islam en de God van het christendom nu wel of niet dezelfde is.’

Gottegot
Sommigen vinden dat God en Allah niet dezelfde zijn, anderen vinden dat dit wel zo is. – Hoe zou God daar tegenaan kijken? Zou Hij niet denken: ‘Gottegot, waar hebben ze het over? Ik heb miljoenen mensen geschapen en er volgen er nog meer en ze zijn allemaal verschillend! Ik geloof in al die mensen, die er allemaal anders uitzien, allemaal verschillende kleren dragen, zo veel verschillende rassen, kleuren, lengtes en breedtes, maar allemaal mensen! Ik geloof toch in één mens en tegelijk in allemaal? In al hun verschijningssoorten?’ God Zelf zal het daarom worst wezen, die discussie op 26 april van de synode PKN of Hij Allah is of God.

‘In deze context is in een reactie de vraag gesteld of christenen moslims dan wel als echte gelovigen beschouwen of misschien eerder als fantasten (of erger, dienaren van de duivel).
De meeste moslims ervaren het begrijpelijkerwijs als een ernstige belediging als van hen gezegd wordt dat ze in een andere God geloven. Het past christenen voluit te erkennen dat moslims in oprecht geloof de God van Abraham willen dienen.’

Islamprobleem?
Volgens de nieuwskoppen bij Kerknieuws (IKON) en NieuwWij gaat de ‘vervolgnota PKN over de islam’. Maar dat klopt niet, ze gaan over de islam èn het christendom. Nu lijkt het wel een islamprobleem, zoiets als het Marokkanenprobleem, maar dat is het niet. Het is een mensenprobleem over die ene God. Iedereen legt Hem wat anders uit, dat is alles, maar die ene God blijft gewoon de Ene.

‘Het gesprek zal dus gaan over de vraag wie deze God nu precies is. Zijn onze beelden van Hem ook niet heel erg uiteengegroeid? Hebben we het nog wel over de Ene? Dat verklaart dat er ook reacties zijn, die de betekenis van Abraham voor de ontmoeting tussen christenen en moslims zouden willen relativeren: de verschillen zijn wat deze reacties betreft te groot geworden.’

De Beraadsgroep interreligieuze ontmoeting van de Raad van Kerken geeft in een reactie op de nota Integriteit en Respect taalkundig
en theologisch bevestigend antwoord op de vraag of moslims in God geloven:

‘Het Arabische woord Allah en het Germaanse woord god betekenen beide ‘God’. Omdat monotheïsten geloven dat er maar één God is, kan een christen dus niet zeggen dat moslims in ‘een andere God’ geloven. Wel zou het mogelijk zijn te stellen dat moslims denken dat ze in God geloven, maar dat ze het niet doen; of dat moslims zich tot God richten, maar niet zien dat Jezus God-met-ons is.’

De Raad van Kerken laat een kritisch geluid horen als zij stelt dat de nota IR op dit punt onduidelijk is:

‘Deze onhelderheid wreekt zich op het punt, dat moslims het als een ernstige belediging ervaren, van henzelf en van de Ene God, als de conclusie zou zijn dat zij in een andere God geloven.’

Toch is er hoop, want Jaap Kraan las de positiebepaling in de – hem vaak teleurstellende – vervolgnota, die over het ‘probleem’ God in ieder geval wel iets gemeenschappelijks zegt:

‘Toch blijkt in deze positiebepaling wel dat de opstellers zich iets hebben aangetrokken van alle kritiek, bijvoorbeeld in aanbeveling drie, waar staat dat de vraag of we in dezelfde God geloven niet de belangrijkste vraag is, want volgens de christelijke en islamitische traditie is er één God, de God die Abraham geroepen heeft. Dit ademt althans iets gemeenschappelijks! (…) Geloven in dezelfde God lijkt zelfs mogelijk.’

Jaap Kraan (foto: NieuwWij.nl) werkte o.a. jarenlang in Pakistan voor de dialoog met moslims en was jarenlang predikant in o.a. het Friese Burgum.

Zie:

‘Vervolgnota PKN over islam stelt vaak teleur’ (NieuwWij)

Vervolgnota PKN over islam (Kerknieuws IKON)

Foto: merchdirect.com

Jezus was geen christen, Mohammed geen moslim, Mozes geen jood

Deze drie vallen niet samen met wat respectievelijk jodendom, islam en christendom ervan gemaakt hebben. Bijbel en Koran zijn bedoeld in samenhang gelezen, verstaan en uitgelegd te worden, bij voorkeur door alle drie samen: jood, christen en moslim.’ Godsdienstwetenschapper Anton Wessels spreekt hierover in de vierdelige cursus Koran voor Bijbellezers die 6 april start in Amsterdam.

‘Abraham was geen jood, noch een christen, maar een aanhanger van de ware godsdienst, monotheïst, hanif (een waarachtig gelovige), en een moslim’

‘Uitgangspunt blijft dat Tenach, Evangelie en Koran in samenhang worden gelezen, uitgelegd en verstaan. Steeds geldt eerst de Tenach dan het NT en vervolgens de Koran. Vgl. ‘Eerst de jood dan de Griek.’ Het gaat om één samenhangend ‘verhaal’, ‘narrative’. De ahl-al-kitab.’

Emeritus hoogleraar godsdienstwetenschap, in het bijzonder van de islam, aan de VU, Anton Wessels, is de schrijver van Thora, Evangelie en Koran – 3 boeken, 2 steden, 1 verhaal, waarin hij stelt dat deze ‘heilige’ boeken dikwijls worden gebruikt om geweld te verdedigen of heilige oorlogen te rechtvaardigen. Maar Bijbel en Koran zijn bedoeld om in samenhang gelezen, verstaan en uitgelegd te worden. En bij voorkeur door alle drie samen: jood, christen èn moslim. Volgens Wessels is nu het moment gekomen om een andere leeswijzer te kiezen.

‘En de grote verrassing van het boek is dat juist de Koran het bij uitstek oecumenische boek blijkt. Daarin wordt van de gemeenschappelijke stamvader, Abraham, expliciet, zonder mitsen en maren gezegd: ‘Abraham was geen jood, noch een christen, maar een aanhanger van de ware godsdienst, monotheïst, hanif (een waarachtig gelovige), en een moslim’. En met ‘moslim’ wordt in dit geval niet een aanhanger van de specifieke godsdienst islam bedoeld, alsof die de ware godsdienst zijn zou, maar de gelovige in algemene zin – ook de moslim is niet bij voorbaat met déze moslim identiek.’
(Uit een recensie door Dr. Dick Boer)

In de eerste bijeenkomst, zo meldt Nieuwe Moskee, het islamitisch platform voor hedendaagse denkers met kritische visies op maatschappelijke en religieuze vraagstukken, zal aan de orde gesteld worden wat er onder ‘jood’, ‘christen’ en ‘moslim’ wordt verstaan.
Het is dan handig een Bijbel en een Koran bij de hand te hebben.

‘Zoals Charles Dickens in zijn ‘Een verhaal van twee steden’ (Parijs en Londen) inzicht wil geven in de Franse revolutie, willen de drie Boeken gelezen worden als één verhaal waarin twee steden tegenover elkaar staan: Babel de stad van het onrecht tegenover het visioen van Jeruzalem als de stad van gerechtigheid en vrede. Zo blijkt dat dit éne verhaal een relevante boodschap heeft aan jood, christen en moslim, in feite aan ieder mens.’ (Uitgeverij Kok)

Bijeenkomsten op zaterdag 6, 13, 20, en 27 april 10.30 uur in de Thomaskerk, Prinses Irenestraat 36, Amsterdam.
(Vlak bij NS Station Amsterdam Zuid (WTC) – gratis toegang)

Zie: Vanaf 6 april: Koran lezen met Bijbellezers o.l.v. Anton Wessels

Anton Wessels. Opleiding op het terrein van de theologie en godsdienstwetenschap aan de Vrije Universiteit Amsterdam, de Rijks Universiteit Utrecht en Leiden en de Cairo Universiteit in Cairo (Egypte). Proefschrift over het beeld van de profeet Mohammed in de Moderne Arabische Literatuur. (1972) Associate Professor van 1971-1978 voor verhouding Islam en Christendom aan de Theologische Hogeschool in Beirut Libanon. Van 1978-2003 hoogleraar aan de Theologische Faculteit van de Vrije Universiteit Amsterdam op het terrein van de de verhouding van culturen – ook niet-westerse – en op het gebied van de godsdienstwetenschap.
_{Update 27 09 2024 (Lay-out)}

‘Wetenschap van geen belang voor geloof in God’

‘Een God die onze logische denkwijze overtreft, helpt ons bij het oplossen van een reeks belangrijke theologische problemen,’ zegt filosoof Jan Riemersma in de discussie onder zijn artikel Een wereld voor mensen. ‘Het zegt ons waarom ‘de wetenschap’ van geen belang is voor ons geloof in God. Hij is van een andere orde, we kunnen zijn bestaan niet aantonen in een laboratorium of in een deeltjesversneller.’

‘En dat zou een gelovige ook niet willen; heel de ‘strijd’ tussen wetenschap en geloof kan worden vergeten als we veronderstellen dat God een niet-logische bestaanswijze heeft.’

Riemersma stelt dat er ‘bewijzen’ bestaan die bedoeld zijn om de gelovige een hart onder de riem te steken – en niet zo zeer om het bestaan van God aan te tonen. Als voorbeelden van deze ‘bewijzen’ noemt hij de ‘weddenschap’ van Blaise Pascal, de ‘omkering’ van Søren Kierkegaard en de ‘levende optie’ van William James.

‘Deze filosofen betogen, met zoveel woorden dat het niet nodig is om haarfijn aan te tonen dat God bestaat: de gelovige mag zich tevreden stellen met de gedachte dat het geloof in God zelf een groot goed is.’

De filosoof geeft een aantal voorbeelden dat helpt bij het oplossen van een reeks belangrijke problemen indien God onze logische denkwijze overtreft. Het is dan bijvoorbeeld niet redelijk om het kwaad onmiddellijk in verband te brengen met God. God is dan ook niet stelselmatig te bestuderen of te beschrijven. God die onze logische denkwijze overtreft, is vermoedelijk ‘groter’ (= perfecter) dan een God die, net als wij, alle gedachten logisch moet ordenen. En als God een niet-logische bestaanswijze heeft, mogen we eenvoudigweg rekenen op Zijn bestaan. Riemersma (foto: facebook) concludeert dat de gedachte dat de werkelijkheid logisch niet gesloten is, juist een theologisch volmaakter beeld van God oplevert.

‘Het geloof is van levensbelang, er staat voor de mens oneindig veel op het spel, namelijk de waarde en inhoud van zijn leven op aarde. Wetenschap daarentegen is werk in aanbouw. Een redelijk mens verlaat zijn huidige onderkomen niet om buiten in de kou alvast te wachten totdat eindelijk de nieuwbouw gereed is. Waarom zouden mensen hun verlangen en hoop dan alvast opgeven om te wachten op de uiteindelijke wetenschappelijke beschrijving van de werkelijkheid? Het minste wat de mens voor zichzelf kan doen is geloven dat het bestaan zinvol is en dat zijn keuzes betekenis hebben’. (Uit: Een wereld voor mensen)

Elders in de reacties pleit Riemersma voor een volstrekt ‘open’ wereld, waarin de logische wetten niet universeel gelden. ‘De natuurlijke beschrijving van de werkelijkheid is dan voor ons nog wel de meest betrouwbare beschrijving van de werkelijkheid, maar deze natuurlijke wereld is logisch niet begrensd: de natuurlijke beschrijving van de werkelijkheid is de meest betrouwbare, maar ze is niet volledig.’

‘Een niet-logische werkelijkheid heeft zulke vreemde eigenschappen, dat Gods’ bestaan eigenlijk niet kan worden ontkend. Immers, in een niet-logische werkelijkheid is alles mogelijk? Dus ook het bestaan van God. Dit betekent dat de vraag of God bestaat niet afhankelijk is van de vraag of we zijn bestaan empirisch kunnen aantonen.’

Zie: Een wereld voor mensen en de reacties eronder
(Geloof & Wetenschap)

Illustr: visje

‘Geloven zal meer en meer tot weten worden’

‘Het gordijn dat de geestelijke wereld eeuwenlang van de wereld van de materie afgescheiden hield, gaat langzamerhand open. Daardoor begint er echter wel behoefte te ontstaan aan een visie, van waaruit je die ervaringen kunt begrijpen en uitleggen.’ Dat zegt theoloog Hans Stolp, in een interview met Greco Idema. ‘Ik denk dat het in de toekomst steeds meer mogelijk zal worden om de hogere inzichten van het esoterische christendom op de traditionele manier te bewijzen.’

‘Het hart weet wat voor het hoofd verborgen blijft. Ofwel: er bestaat een hogere vorm van kennis. Mensen die zich oefenen in het gaan van de inwijdingsweg, kunnen zich al doende iets van die hogere kennis eigen maken. (…) Ik denk dat het in de toekomst steeds meer mogelijk zal worden om de hogere inzichten van het esoterische christendom op de traditionele manier te bewijzen.’ (NieuwWij)

Hans Stolp (foto: facebook) houdt zich bezig met het esoterisch christendom. Op zijn eigen site is hierover veel vinden. Een en ander ontstond bij Stolp na het opdoen van allerlei helderziende ervaringen. Het kostte hem heel wat tijd om die ervaringen te plaatsen en ze innerlijk een plaats te geven in zijn leven.

‘De esoterische traditie gaat terug tot in de voorchristelijke tijd, toen de ware kennis in het geheim op mysteriescholen werd doorgegeven. De ingewijden uit vroeger tijden verkregen die kennis bij hun uittredingen naar de geestelijke wereld, waar ze mochten zien en schouwen wat voor andere mensen verborgen was. Maar wát ze zagen mocht slechts in het geheim worden doorgegeven aan anderen, aan (de weinige) mensen die in staat waren deze kennis te bevatten.’ (Hans Stolp)

Stolp noemt het esoterisch christendom geen religie, maar een universele levenshouding die ons tot nieuw bewustzijn brengt dat onmisbaar is voor de nieuwe tijd die we inmiddels zijn ingegaan.
Hij is het met de Inca-meesters eens dat in onze tijd de verschillende religies zullen verdwijnen. (Uit: Waar haal je het vandaan?)

Een gesprek met Hans Stolp over onder meer het esoterisch christendom en hoe het contact tussen ‘gewone’ religieuze mensen en ‘nieuwe spirituelen’ verbeterd kan worden, is te vinden op NieuwWij. Ook gaat hij in op het verbod door bisschop Jan van Lieshout om een lezing te geven over de bijna-doodervaring omdat ‘de esoterische visie niet strookt met de rooms-katholieke geloofsleer’.

Zie: “Waarom vertrouwt de bisschop niet op ons eigen oordeelsvermogen?” (NieuwWij)

Bij foto boekomslag: Waar haal je het vandaan, dat eind 2011 verscheen, vertelt Stolp over zijn weg naar het esoterisch christendom. ‘Het werd een ontdekking die mij een diepe vreugde schonk, maar die mij ook de antwoorden gaf waarnaar ik al zolang op zoek was. In dit boek vertel ik u over die zoektocht én over de antwoorden die ik al doende vond.’ (ebook)

‘Hans, waar haal je het vandaan? Die vraag is niet zo gemakkelijk te beantwoorden, omdat mijn inzichten het gevolg zijn van het groeiproces dat ik in dit leven doorliep. Het esoterisch christendom werd eeuwenlang in het geheim doorgegeven. Het was dan ook niet gemakkelijk om daarmee in verbinding te komen. Maar als ik terugkijk, zie ik hoe ik er stap voor stap en uiterst zorgvuldig naartoe geleid werd. Zo werden ondermeer de mystici en C.G. Jung onmisbare leermeesters voor mij. Later vond ik inspiratie in de Nag Hammadi-geschriften. Ook mijn helderziende ervaringen en belevenissen daarbij werden een sterke stimulans voor mijn zoektocht.’ (Hans Stolp)

Hans Stolp studeerde theologie en maakte studie van de psychologie van Jung en van het esoterisch christendom. Hij is pastor, auteur en redacteur van Verwachting, blad voor spirituele bewustwording van Stichting de Heraut. Hans Stolp geeft in Nederland, België, Zwitserland en Duitsland lezingen over het nieuwetijdsdenken en de esoterische traditie van het christendom. Hij schreef circa dertig boeken, waaronder ook kinderboeken en dichtbundels. In zijn werk maakt hij de oorspronkelijke, spirituele of esoterische traditie (weer) voor een breed publiek toegankelijk. Een aantal van zijn boeken is in het Duits en Engels vertaald.