‘We leven in een enorm spannende tijd die een algeheel ontwaken laat zien in de gehele wereld. Oude waarheden blijken opeens niet zo waar meer te zijn. Problemen lijken niet opgelost te kunnen worden met het oude bewustzijn. Verdeeldheid in religies maakt langzaam plaats voor een universele spiritualiteit die in het hart wordt gevoeld. De wereld is in beweging, want het bewustzijn van de mensheid is in beweging. Nieuwe visies, vergezichten, ontdekkingen en initiatieven duiken overal op.’
Zo begint de welkomstpagina van Bres, Bewustzijn in beweging. Het magazine noemde zichzelf vroeger Kroniek van de beschaving, het ‘eerste tijdschrift voor andersdenkenden’. De boekjes (Bres Planète, foto: delcampe.net)) lagen altijd op mijn nachtkastje en soms nog steeds. Een verlichtende verademing toen ik het jaren geleden voor het eerst ontdekte en stuk las. Het is sinds een jaar vernieuwd, verschijnt nu full colour en telt 96 pagina’s.
‘Verder kijken dan je neus lang is, daar gaat het om. We zijn zeker niet zweverig, wel spiritueel. We proberen dieper te graven dan andere bladen over spiritualiteit. Dat kan doordat wij werken met themanummers.’ (Emy ten Seldam in Elsevier)
Volgens Elsevier biedt BRES(foto: Bres) al een halve eeuw – sinds 1965 – een podium aan onorthodoxe auteurs met eigenzinnige, en af en toe wat curieuze, opvattingen op het raakvlak van religie, wetenschap en cultuur. Het was een commercieel succes en behandelde kwesties van geestelijke aard waarvoor aanzienlijke belangstelling bleek te bestaan.
‘Vrije geesten als de schrijver Simon Vinkenoog (foto li: Vinkenoog – Bres) konden er hun ei kwijt, net zoals rozenkruisers en aanhangers van ufo’s. De buitenwacht keek soms met verbazing toe. Maar wat betreft tal van onderwerpen, van bijna-doodervaringen tot reïncarnatie, kan niet anders worden vastgesteld dan dat BRES een pioniersrol vervulde.’ (Elsevier)
Volgens Gerry van de List (Elsevier) probeert Bres al een halve eeuw lang het inzicht in ons geestelijk leven te vergroten, volgens Bres zelf zonder zweverig te zijn. Het blad is opgericht door een oud-medewerker van Elsevier, Teddy Klautz (1904 – 1990), toen al uit zijn opgebloeide interesse in spiritualiteit. Bres oefende grote invloed uit in een tijd dat de kerken begonnen leeg te lopen.
‘Doordat elk nummer een ander thema behandelt, kan diep op het onderwerp worden ingegaan, vanuit verschillende invalshoeken en met de visie van de huidige tijd. Daarbij vormt telkens een serieuze spiritualiteit de rode draad in het themanummer, een spiritualiteit die voor iedereen herkenbaar is omdat ze universeel is, niet gebonden aan uiterlijke dogma’s en rituelen, en innerlijk beleefd en ontwikkeld wordt.’ (Bres)
BRES Magazine verschijnt 6 x per jaar en elk nummer behandelt een specifiek thema.
UITGELICHT Wat we nodig hebben is een mystiek manifest. Volgens theoloog Karl Rahner zal de christen van de toekomst een mysticus zijn, of hij zal niet zijn. – De Verlichting heeft de wereld vooralsnog onttoverd. Dit kan veranderen wanneer we (ons) realiseren wie we zijn. Voor de tempel van Delphi stond de spreuk Ken jezelf. Wij zijn complexe, geconditioneerde, wezens. We kunnen kiezen: blijven we ronddraaien in oude bekende patronen? Of zoeken we steeds meer contact met de stilte in ons?’
‘Mensen gaan ontdekken dat er een kracht is die groter is dan je zelf bent. De boeddhist noemt het anders dan de christen en de jood, maar de kern is hetzelfde. Het gaat om de oermomenten van het geloof. Wat Jezus in de woestijn meemaakte was een mystieke ervaring’ (Rinus van Warven)
Mensen weten niet meer wie ze zijn Psycholoog Vincent Duindam zegt dit in zijn onlangs verschenen artikel Begroet het goddelijke in jezelf. Daarin stelt hij dat we in een tijd leven van wantrouwen en we niet meer weten wie we ten diepste zijn. Hij houdt een pleidooi voor een meer mystieke benadering van onszelf en onze wereld.
‘Mensen weten niet meer wie ze zijn. We moeten haast wel geloven dat we niet meer zijn dan een speelbal van blinde krachten. De grote religies gaan uit van een goddelijke kern in de mens. Dit kunnen we eigenlijk niet meer geloven. En wat houd je dan over?’
TheoloogKarl Rahner(1904-1984)
Onwaken tot wie je al bent Volgens Duindam brengen alle grote religies, en vooral hun mystieke ‘binnenkant’ goed nieuws (evangelie). God is geen man met een baard achter de draaitafel van het heelal, maar je eigen diepste kern. Je hoeft dus ‘alleen maar’ te ontwaken tot wie je al bent. Iets ‘wakkerder’ (verlichter) door het leven te gaan. Daar zijn veel concrete oefeningen en praktijken voor (stilte, meditatie, gebed, rechtvaardigheid, belangeloosheid, vrijgevigheid, mantra’s, mindfulness, etc.)
‘Wanneer je hier enkele stappen in zet, begint de wereld om je heen langzaam mee te veranderen. Je wordt niet naïever. Je kunt nog steeds zien wat er niet klopt. Maar achter dubbele lagen, dubbele agenda’s en dubbele bodems weet je de bestaansgrond.’
Dan verandert ook de wereld om ons heen God bestaat wel degelijk: in onszelf, zegt Duindam, en we hoeven geen ruzie te maken met Galileo, Darwin of Freud, want er zit nog iets diepers in ons.
‘Als we kunnen geloven dat we meer zijn dan hersenen, lichaam, gedachten, beelden en emoties, ons verhaal, dan veranderen we zelf – en dan verandert ook de wereld om ons heen. Dan kun je de diepe goddelijke kern waarnemen, en je ook anders gaan gedragen. De premie op achterdocht corrumpeert de sociale cohesie. Het wordt tijd dat we het goddelijke in onszelf en (dus) in de ander herkennen en begroeten.’
Dr. Vincent Duindam (1958) studeerde in 1984 cum laude af in de psychologie. Sinds die tijd is hij aan de Universiteit van Utrecht verbonden. En geeft ook gastcolleges aan de H.U. (Minor Filosofie, wereldreligies en spiritualiteit), aan de Academie voor Geesteswetenschappen, aan de Vrije Hogeschool en aan de Academie Integrale Menswetenschappen. Zijn vroege werk ging over gender, ouderschap, echtscheiding en het overstijgen van vaste rolpatronen. De laatste decennia houdt hij zich bezig met psychologie en spiritualiteit. En schrijft voor Opzij, Happinez, Psychologie Magazine, Zinweb, VolZin, De Bezieling, etc. Daarnaast publiceerde hij elf boeken waaronder een (bekroond) proefschrift over ouderschap, een haikubundel over zijn dochters en boeken over relaties, ouderschap, opvoeding, onderwijs en spiritualiteit. Zijn tot dusver laatste boek Spiritueel Zakboekje voor Professionalsverscheen in oktober 2021 bij Uitgeverij SWP (Amsterdam). Verder verzorg ik presentaties en workshops in het hele land. Ook een theatercollege met mijn broer Jan (singer-songwriter). Bij Sociale Wetenschappen was ik tweemaal docent van het jaar.
Elke religie begint met mystiek Van Warven verwijst met onderstaande citaten naar Angelus Silesius: Leven zonder waarom(De mystieke erfenis van een hemelse zwerver).
‘Mystiek is de poëzie van de religie. Het is hemelse muziek gezet op aardse tonen. Het begeleidt de religie. Ze voedt de religie met haar ervaring. Maar wordt de mystiek te machtig, dan dreigen de structuren en de theologie te vervagen. Worden daarentegen de structuren te machtig, dan komt de levende stroom van de mystiek in de verdrukking.
Mystiek begint met ervaring, elke religie begint met mystiek. ‘Mensen gaan ontdekken dat er een kracht is die groter is dan je zelf bent. De boeddhist noemt het anders dan de christen en de jood, maar de kern is hetzelfde. Het gaat om de oermomenten van het geloof. Wat Jezus in de woestijn meemaakte was een mystieke ervaring.
Volgens Van Zijll Langhout is de grote waarde van de mystiek dat de grenzen tussen de geloofssystemen verdwijnen. ‘De namen zijn verschillend – God, Allah, Jezus, Boeddha – maar de termen waarin de weg beschreven wordt, zijn frappant gelijkluidend.’ Mystiek heeft vele kwaliteiten. Ze is in staat om in menselijke taal, die de geloofssystemen te boven gaat, te verwoorden wat leven tot zinvol leven maakt.
Volgens (de boeddhistische monnik, PD) Sogyal Rinpoche heeft de mystiek een transformerende kracht en dat is wat zo broodnodig is om engagement te doen ‘slagen’. ‘Het onderricht van alle mystieke tradities in de wereld,’ zo schrijft hij, ‘maakt duidelijk dat zich in ons een enorm reservoir aan kracht bevindt, de kracht van wijsheid en mededogen, de kracht van wat Christus het Koninkrijk des Hemels noemde.
Wanneer wij leren hoe wij deze kracht kunnen gebruiken – en dat is waar het om gaat in de zoektocht naar verlichting – kan dit niet alleen onszelf transformeren, maar ook de wereld om ons heen. Nooit eerder was er een tijd waarin het zo urgent was deze heilige kracht in te zetten, en nooit eerder was er een tijd waarin het van vitaal belang was de natuur van deze zuivere kracht te begrijpen, haar te leren kanaliseren en aan te wenden voor het welzijn van de wereld.’
Drs. Rinus van Warven (1956) studeerde theologie met een specialisatie cultuurfilosofie en massacommunicatie. Na zijn studie werkzaam geweest voor tal van organisaties op het gebied van zingeving en spiritualiteit. Duurzaamheid, ontwikkelingssamenwerking en het raakvlak tussen media en cultuur hebben zijn speciale belangstelling. Sinds eind jaren zeventig schrijft en publiceert Van Warven met grote regelmaat teksten: spirituele essays, poëzie, levensbeschouwelijke artikelen, teksten voor rouw- en trouwrituelen, artikelen voor kranten en tijdschriften. En presenteerde radioprogramma’s op het gebied van zingeving, levensbeschouwing en spiritualiteit. Vele, vele duizenden teksten ontspringen aan zijn pen. Het aantal radioprogramma’s overstijgt de 2500. Rinus’ grote passie is het ontwikkelen en doorgeven van de kennis over de verschillende culturen en levensbeschouwingen die de wereld rijk is. En als het effe kan wil hij ook een bijdrage leveren aan het versterken van de verstandhouding tussen de levensbeschouwingen om zo een harmonieuzere samenleving te bereiken.
Morgen vindt in Leiden de boekpresentatie plaats van De zandlezer van Margaret van Mierlo. Het is haar tweede roman bij uitgeverij Palmslag, waarin op een niet alledaagse manier geprobeerd wordt antwoord te geven op de vraag waarom bepaalde gebeurtenissen je overkomen. De psychologische roman leest als een spirituele thriller.
De zandlezer verwoordt op realistische en herkenbare wijze de belevingswereld van personen die bij een auto-ongeluk betrokken raken: een vrouw die ernstig gewond raakt, een echtgenoot met schuldgevoelens, kinderen in een ongewone gezinssituatie, een journaliste die de oorzaak van het ongeluk wil achterhalen en een vader die vanuit de spirituele wereld zijn dochter wil bijstaan.
Ze denkt nog aan Ciska’s grote klantenkring. Iedereen komt uit vrije wil naar haar toe. Er is dus een grote behoefte vanuit de maatschappij. Waarom? De paranormale wereld is en blijft en grijs gebied zonder regels en grenzen. Mensen gaan al sinds mensenheugenis naar toekomstvoorspellers. Dat vindt ze op zich al een interessant gegeven. Maar wat is de onderliggende reden? Een zoektocht naar hoop? Misschien moet ze daarom die roman schrijven. Haar eigen visie kan ze erin verwerken. Misschien lukt het haar om een nuchterder beeld over de spirituele wereld uit te dragen. (Uit: De zandlezer)
Het mysterie rond het ongeluk wordt langzaam ontrafeld, maar de bewijzen liggen niet voor het oprapen. Toch zullen de betrokken personen het drama een plek in hun leven moeten geven. De roman is gebaseerd op waargebeurde feiten. Het geeft een indringend beeld hoe hoofdpersoon Ciska haar veranderde leven beleeft en hoe ze op een spirituele manier inzicht krijgt over het waarom van heftige gebeurtenissen.
Bij het zien van haar grote jeugdliefde bonst haar hart in haar keel. Ze wil naar hem toe rennen, maar haar benen voelen als lood. ‘Martijn! Kom nou!’ Hij werpt haar een kushand toe en zet een stap achteruit. Ciska wendt zich tot haar vader. ‘Waarom loopt hij van me weg?’ ‘Het is je tijd nog niet. Deze lieve mensen begroeten je, maar nemen tegelijkertijd ook afscheid. Je gaat weer terug.’ ‘Waarom ben ik dan hier als ik niet mag blijven?’ ‘Er is hevig in je leven ingegrepen, ook in dat van anderen. Oorzaak en gevolg zitten ingewikkeld in elkaar. Op dit moment voert het te ver om daar dieper op in te gaan. Wel willen we jou met deze ervaring hier hoop en moed geven. Je gaat een moeilijke tijd tegemoet. En toch, hoe vreemd het ook klinkt, het ongeluk kan jullie allen ook veel goeds brengen.’ (Uit: De zandlezer)
Hoewel De zandlezer een op zichzelf staand verhaal is, kan het ook gezien worden als een vervolg op de roman Hemelse koffie, ook gebaseerd op ware feiten. Het bijzondere en ontroerende van dat boek vind ik vooral dat je mee mag lopen in het leven van een klein meisje (Ciska) dat opgroeit met haar paranormale gaven: hoe ze deze gewaar wordt, eerst denkt dat iedereen ze heeft, maar uiteindelijk beseft dat ze meer ziet en ‘weet’ dan andere kinderen, hoe ze er met vallen en opstaan mee leert omgaan en hoe dit haar verdere leven bepaalt. Ciska beleeft bijvoorbeeld het volgende als haar juf een spannend verhaaltje vertelt over kabouters die op reis zijn en verdwalen. Ze ziet opeens dat er in de buik van juffrouw Dinie ook een kaboutertje zit.
Na het verhaaltje gaan de andere kinderen naar de speelplaats en ik stap naar de juffrouw toe en zeg zachtjes: ‘Ik zie een klein kaboutertje in jouw buik.’ De juffrouw krijgt grote ogen en haar wangen worden rood. Het blijft even stil, maar dan vraagt ze, ook heel zachtjes: ‘Hoe weet jij dat?’ ‘Dat zie ik, maar ik vind het zo raar, wat doet die daar?’ ‘Hm, dat leer je nog wel. Kinderen hebben nog heel veel te leren. Het is net als met verhaaltjes vertellen. Je krijgt eerst klein stukjes te horen en als het hele verhaal uit is, dan begrijp je pas alles, toch?’ Ik knik. ‘Maar Ciska, uh… misschien kun jij ook iets aan dat kaboutertje zien? Is het een meisjeskabouter of een jongetjeskabouter?’ ‘Het is een meisjeskabouter.’
Margaret van Mierlo (Weert, 1949)besefte al tijdens haar jeugd dat het geschreven woord haar naar andere werelden brengt. Na haar opleiding tot verpleegkundige werkte Margaret in huisartsenpraktijken. Haar belevenissen werden gepubliceerd in verschillende medische tijdschriften. Daarnaast schreef ze diverse medische studieboeken. In 2006 verscheen haar debuut Hemelse koffie, dat in 2014 opnieuw is uitgegeven bij Uitgeverij Palmslag. (foto: PD)
De zandlezer| Margaret van Mierlo | Uitgeverij Palmslag | ISBN 978 94 917 7324 2 | € 17,95 | In de boekhandel en online verkrijgbaar, o.a. bij Palmslag(gratis verzending als het door de brievenbus kan!), bol.com en amazon.co.uk. (Ook Hemelse koffie) UPDATE 18092024 (Lay-out) / 11 11 2025Uitverkocht.
In Genesis 1 bijvoorbeeld staat: ‘Er was licht’. Daar denk ik dan natuurlijk meteen bij aan de oerknal. Ik kan niet bewijzen dat de schrijver, een eenvoudige herder, daarop doelde, maar ‘licht’, dat is puur energie.’ Aan het woord is Heino Falcke. ‘Ons perspectief op het heelal wordt door de moderne sterrenkunde steeds groter. Dus wat je in de Bijbel leest over grootheid, is steeds beter te bevatten. Daardoor groeit ook ons besef van de almacht van God.’
Falcke is hoogleraar astrodeeltjesfysica en radioastronomie en doet onderzoek naar zwarte gaten, kosmische deeltjes – en geloof. Dat is zijn werk. In 2011 won hij de Spinozaprijs, de belangrijkste Nederlandse onderscheiding op wetenschappelijk gebied, voor zijn onderzoek naar zwarte gaten.
‘Er zijn in de natuurkunde ook dualismen die we niet doorgronden. Neem de dualiteit van golven en deeltjes uit de kwantummechanica. Soms is het met theologie net zo. Ik ben ervan overtuigd dat met de dood niet alles voorbij is. Ook al begrijpt de natuurwetenschapper in mij niet hoe dat kan.’ (HF)
Heino Falcke(foto: nwo.nl) zegt dit in een artikel in Trouw: ‘Ik mag nog meer zien dan de profeten’. Hij geeft vanavond in Nijmegeneen lezing over God en het universum.
‘Ik geloof niet dat liefde een uitvinding van de mens is. Dat is niet iets wat wij ontwikkeld hebben. In die snel uitdijende chaos – wat de oerknal in feite was – waren er al wetten en mogelijkheden die ons in staat stellen tot geloof, hoop en liefde. Dus is mijn theorie: doordat het mogelijk was, was het er eigenlijk al. Daarom hebben mensen – terecht, denk ik – het gevoel dat niet alles puur toeval is, dat er ‘meer’ is. En dan is het niet helemaal gek dat ik er nog een almachtige, liefdevolle God bij denk. Hij is de oorzaak van het heelal. Het doel van het universum is liefde.’ (HF)
Op de site Geloof en Wetenschap is Falcke ook te vinden: artikelen en video’s, waarin hij onder meer spreekt over geloof dat niet bedoeld is om gaten in de wetenschap op te vullen en over geloof als inspiratiebron en de oerknal.
‘De oerknal kan nooit de oorsprong zijn. Er was al iets. God is groter dan alles wat wij in kaart hebben gebracht en hij houdt alles ‘in control’ (…) Wat in Genesis staat is een beschrijving van iets wat veel groter is, wat mensen niet konden begrijpen. En de vraag waaróm alles is ontstaan kan de wetenschap eigenlijk nog steeds niet beantwoorden. De oerknal zelf kan eigenlijk niet de oorsprong zijn, want er was al iets, je had al natuurwetten, ‘initial conditions’, er was al iets. God is de oorsprong. (HF)
Vanavond houdt Falcke in Nijmegen de lezing: Tussen de sterren. De mens, God en het Heelal. Van 19:30 tot 21:30 op de locatie Huygensgebouw, Amphitheater HG00.304, Radboud Universiteit. Organisatie: Soeterbeeck Programma.
‘We zijn een zandkorreltje in het heelal – wat op aarde gebeurt is volstrekt onbelangrijk. En tegelijk is dat natuurlijk niet waar; de aarde doet er wél toe. Dat is de overeenkomst tussen het heelal en God: de onmetelijkheid ervan vervult je met ontzag, perplexiteit, poëzie en huiver.’ (HF, ru.nl)
Illustr: scientias.nl – Een oerknal wordt vaak zo afgebeeld, maar dit is niet correct. In het geval van deze afbeelding zou het betekenen dat de toeschouwer zich buiten het heelal bevindt. De beste weergave van de oerknal is een witte pixel: oneindig veel energie in een piepklein punt. Update 23 03 2024: Lay-out
Een godloze kijk op God luidt de Nederlandseboektitel van There is no God en he is always with you, geschreven door Brad Warner. Deze even beroemde als verguisde Amerikaanse zenmeester schijnt niet echt te beantwoorden aan het standaardidee van een zenmonnik en schrijft volgens Jan de Ruiter van zen.nl ‘heldere spiritualiteit in een ruig jasje’. ‘Hardcore-zen’!
‘Warner is zo iemand die dit soort onderricht belichaamt op een wijze die vooral ook menig jongere zal kunnen aanspreken, zeker in de Verenigde Staten. Hij beantwoordt niet erg aan het standaard-idee van een zenmonnik. Hij is ook punkmuzikant (bassist) en bestsellerauteur met een bepaald niet alledaagse toon.’ (Dick Verstegen)
Volgens de omslag van het boek, dat eind oktober verschijnt, ging Brad Warner(foto: hebdenbridgezen.org.uk) na een seculiere opvoeding op zoek naar een hogere macht en kwam uit bij het boeddhisme, ondanks dat het boeddhisme geen god aanbidt. Nu is hij bestsellerauteur en geeft hij als zenboeddhist een unieke kijk op de vraag of God bestaat. Na zijn wereldreizen en inwijding als monnik, mengt Brad Warner zich op een originele manier in het debat over het bestaan en de aard van God.
‘Kan zen helpen een verklaring te geven? Kan een atheïst in God geloven? Mag iemand die in God gelooft nog twijfelen? Waarom praten wij over God? Is dit een ouderwets begrip? Brad Warner zag uiteenlopende ideeën over God die geen enkele verbinding met elkaar hebben. In Een godloze kijk op God komt hij met zijn antwoorden en neemt hij ons mee op zijn voortdurende zoektocht naar God en beschrijft hij zijn geloof in God.’ (Milinda Uitgevers)
Brad Warner presenteert zijn boek op 30 oktober bij boekhandel De Wijze Kater in Utrecht; Mariaplaats 1, 3511 LH Utrecht, van 19 tot 21 uur. De Wijze Kater is al meer dan 25 jaar een van de meest toonaangevende boekhandels in Nederland op het gebied van esoterie, spiritualiteit, wereldreligies en psychologie. Kaarten kan je hier bestellen. Google maar eens: hij is in veel meer plaatsen te vinden rond eind oktober.
Auteur: Brad Warner | Een godloze kijk op God. Een zenboeddhist over God | Milinda uitgevers | ISBN: 9789056703295 | Aantal pagina’s: 192 | €19,90 | Verschijnt eind oktober 2014
Zo begint de welkomstpagina van Bres, Bewustzijn in beweging. Het magazine noemde zichzelf vroeger Kroniek van de beschaving, het ‘eerste tijdschrift voor andersdenkenden’. De boekjes (Bres Planète, foto: delcampe.net)) lagen altijd op mijn nachtkastje en soms nog steeds. Een verlichtende verademing toen ik het jaren geleden voor het eerst ontdekte en stuk las. Het is sinds een jaar vernieuwd, verschijnt nu full colour en telt 96 pagina’s.
‘Vrije geesten als de schrijver Simon Vinkenoog (foto li: Vinkenoog – Bres) konden er hun ei kwijt, net zoals rozenkruisers en aanhangers van ufo’s. De buitenwacht keek soms met verbazing toe. Maar wat betreft tal van onderwerpen, van bijna-doodervaringen tot reïncarnatie, kan niet anders worden vastgesteld dan dat BRES een pioniersrol vervulde.’ (Elsevier)
‘Doordat elk nummer een ander thema behandelt, kan diep op het onderwerp worden ingegaan, vanuit verschillende invalshoeken en met de visie van de huidige tijd. Daarbij vormt telkens een serieuze spiritualiteit de rode draad in het themanummer, een spiritualiteit die voor iedereen herkenbaar is omdat ze universeel is, niet gebonden aan uiterlijke dogma’s en rituelen, en innerlijk beleefd en ontwikkeld wordt.’ (Bres)
RELIFILOSOFIE 