Lodewijk
Boekpresentatie van Een stem uit de diepte André van der Braak – met bijbehorend Symposium VU – 24 september 2026
“Carl Jung”, zo opende de dagvoorzitter van het symposium Psychedelica en Zingeving, in de VU, in Amsterdam, “stond aarzelend tegenover psychedelica.” Het maakte psychiater en psycholoog Jung voorzichtig: hij vroeg zich af wat er kan gebeuren na het openen van het onbewuste. Toch hield Jung zich met het numineuze bezig: de ervaring die zich ‘door haar diepte onttrekt aan een verstandelijke verklaring en die dus niet op een vertrouwde, heldere manier is te definiëren’. De term is gemunt door godsdienstwetenschapper Rudolf Otto.

‘Je moet zin uit jezelf halen. Maar dat is onmogelijk. Zingeving heeft te maken met je aangesproken weten. Zonder ervaring van iets dat jou overstijgt, is het lastig om betekenis te vinden’
_{(André van der Braak)}

Dr. Michiel van Elk

“Psychedelica, vooral ayahuasca, niet veilig.” (Van Elk)
(Ayahuasca is een thee waar iemand van gaat trippen. Het trippen komt door de stof DMT die in de thee zit.)

► Dr. Michiel van Elk (Universiteit Leiden), neurowetenschapper bekend van ► Extase (2017), waarin hij al een wetenschappelijke verklaring zocht voor de effecten van psychedelische drugs zoals ayahuasca of LSD, ging als eerste spreker ‘los’. In een razendsnel verwoord betoog, waarvoor hij zelf waarschuwde(!), sprak hij over zijn onderzoek naar de state van bewustzijn (altered states of consciousness; ASCs), welke opgewekt worden door bijvoorbeeld meditatie, sensorische deprivatie of psychedelica. Zijn finale conclusie was dat psychedelica, vooral ayahuasca niet veilig is en er vraagtekens zijn bij het effect.  – Aan de twee minuten stiltemeditatie, die steeds volgde na de sprekers, was iedereen hard toe: even bijkomen om de info al of niet te verwerken.

prof. dr. em. Hans Gerding

Boeiend en gepassioneerd betoog
Filosoof en parapsychologisch onderzoeker, prof. dr. em. Hans Gerding, kent Van Elk uit 2019, waarin zij samen een gesprek hadden over de ‘godhelm’ en andere religieuze ervaringen. Van Elk gaf toen al blijk van zijn aversie tegen parapsychologie. Gerding hield een uitermate boeiend en gepassioneerd betoog over zijn onderzoeken en ervaringen: ‘Psychedelische ervaringen en ontologische schok’. Hij vertelde onder meer over de Franse filosoof Henri Bergson, die wist van de ‘remmende functie van de hersenen: dat mensen een ’reductie-ventiel’ hebben. Geruststellend om te horen, zeker bij gebruik van psychedelica.

Lodewijk
Over zijn bijzondere vriend Lodewijk sprak hij met veel liefde, en legde met hem duidelijk en verrassend uit hoe buitenzintuigelijke ervaringen bestaan. Gerding is niet de enige die vaststelt dat parapsychologische ervaringen echt plaatsvinden. Hij verwees naar de momenteel ‘terugkerende denkbeweging’ van andere onderzoekers: Immanuel Kant, Arthur Schopenhauer, William James, Henri Bergson en Carl Jung. Die wisten er al van.


Lodewijk

Tijd, ruimte en vijf zintuigen
Parapsychologische ervaringen zijn ‘niet puur subjectief maar er is iets echts bij’. Het gaat over ‘tijd, ruimte en vijf zintuigen’. Over mystiek. De menselijke geest kan zich ‘non-lokaal manifesteren’. Lodewijk kon kijken naar een bloem en zag ook een berg daarachter, maar bleek ook te kunnen ‘zien’ dat zijn broer Jaap van die berg afviel. Dood. Niemand geloofde Lodewijk totdat iemand uiteindelijk Jaap dood aan de voet van de berg vond.

‘Het gaat over jezelf’
Schrijver en filosoof ► Govert Derix ‘schrijft en denkt aan de rand van wat vanzelfsprekend lijkt’. Hij sprak over zingeving met ayahuasca. Volgens Derix ‘toont ayahuasca de wereld zoals die is: spiegel van de werkelijkheid, en het gaat over jezelf’.

Geurmeditatie
Vincent Vegt, student-assistent van de ‘rustgevende plek’ ► Mindful Library van de VU, hield een ‘geurmeditatie’. Met de ogen continu dicht, deden de deelnemers een bijzondere reukervaring op door een klein kruid, dat iedereen mee mocht nemen – en nog steeds heerlijk ruikt.

Een stem uit de diepte

Een imposant, inspirerend en echt fascinerend symposium. In het boek Een stem uit de diepte kan iedereen zeker veel terugvinden van wat er die middag besproken is. De uitgever van Prometheus feliciteerde André van der Braak dan ook van harte en met veel eer.

‘Het heilige’
Volgens Van der Braak leven we in een zingevingscrisis: ‘Voor veel mensen is het moeilijk, nu de grote verhalen wegvallen, om zin in hun leven te ervaren. Dus is het mantra: je moet zin uit jezelf halen. Maar dat is onmogelijk. Zingeving heeft te maken met je aangesproken weten. Zonder ervaring van iets dat jou overstijgt, is het lastig om betekenis te vinden. Ik noem die ervaring “het heilige”. Je kan het ook “God” noemen. Het is een levende ervaring, voorbij onze woorden.’


Uitgever Prometheus feliciteert André van der Braak
Uitgever: “In Een stem uit de diepte verweeft VU-hoogleraar en zenleraar André van der Braak zijn persoonlijke ayahuasca-ervaringen met een heldere uitleg over hoe psychedelica werken, wat de risico’s zijn, wat psychedelische ervaringen zijn, en hoe die niet alleen helend kunnen werken, maar ook de deur kunnen openen naar zingeving.”

Bron: Symposium 24 september 2026 VU
Foto’s: PD (Relifilosofie)
Foto André van der Braak: ► avdbraak.nl