PKN in debat over de goden God en Allah

De Protestantse Kerk Nederland (PKN) discussieert over de vraag of christenen en moslims wel in dezelfde God geloven. Natuurlijk, want christenen zijn monotheïsten en geloven dat er maar één God is en daarom kunnen moslims geen andere God aanbidden. Zelfs in de
Koran staat dat ‘uw God en onze God één is’ (soera 29:46.)

De Vervolgnota ‘Integriteit en Respect’ van april 2013 volgt op de Nota ‘Integriteit en Respect’ van 2011, en verschijnt vanwege de reacties op de eerste nota. De reacties gaan onder heel veel meer over die ‘ene’ God.
De paragraaf in de eerste nota over het ‘vraagstuk God’ laat het antwoord in zekere zin in het midden.

‘Naast de opmerkingen met betrekking tot de weergave van de islam in IR (Integriteit en Repect, pd) neemt in de reacties de vraag naar God een belangrijke plaats is, met name de vraag of de God van de islam en de God van het christendom nu wel of niet dezelfde is.’

Gottegot
Sommigen vinden dat God en Allah niet dezelfde zijn, anderen vinden dat dit wel zo is. – Hoe zou God daar tegenaan kijken? Zou Hij niet denken: ‘Gottegot, waar hebben ze het over? Ik heb miljoenen mensen geschapen en er volgen er nog meer en ze zijn allemaal verschillend! Ik geloof in al die mensen, die er allemaal anders uitzien, allemaal verschillende kleren dragen, zo veel verschillende rassen, kleuren, lengtes en breedtes, maar allemaal mensen! Ik geloof toch in één mens en tegelijk in allemaal? In al hun verschijningssoorten?’ God Zelf zal het daarom worst wezen, die discussie op 26 april van de synode PKN of Hij Allah is of God.

‘In deze context is in een reactie de vraag gesteld of christenen moslims dan wel als echte gelovigen beschouwen of misschien eerder als fantasten (of erger, dienaren van de duivel).
De meeste moslims ervaren het begrijpelijkerwijs als een ernstige belediging als van hen gezegd wordt dat ze in een andere God geloven. Het past christenen voluit te erkennen dat moslims in oprecht geloof de God van Abraham willen dienen.’

Islamprobleem?
Volgens de nieuwskoppen bij Kerknieuws (IKON) en NieuwWij gaat de ‘vervolgnota PKN over de islam’. Maar dat klopt niet, ze gaan over de islam èn het christendom. Nu lijkt het wel een islamprobleem, zoiets als het Marokkanenprobleem, maar dat is het niet. Het is een mensenprobleem over die ene God. Iedereen legt Hem wat anders uit, dat is alles, maar die ene God blijft gewoon de Ene.

‘Het gesprek zal dus gaan over de vraag wie deze God nu precies is. Zijn onze beelden van Hem ook niet heel erg uiteengegroeid? Hebben we het nog wel over de Ene? Dat verklaart dat er ook reacties zijn, die de betekenis van Abraham voor de ontmoeting tussen christenen en moslims zouden willen relativeren: de verschillen zijn wat deze reacties betreft te groot geworden.’

De Beraadsgroep interreligieuze ontmoeting van de Raad van Kerken geeft in een reactie op de nota Integriteit en Respect taalkundig
en theologisch bevestigend antwoord op de vraag of moslims in God geloven:

‘Het Arabische woord Allah en het Germaanse woord god betekenen beide ‘God’. Omdat monotheïsten geloven dat er maar één God is, kan een christen dus niet zeggen dat moslims in ‘een andere God’ geloven. Wel zou het mogelijk zijn te stellen dat moslims denken dat ze in God geloven, maar dat ze het niet doen; of dat moslims zich tot God richten, maar niet zien dat Jezus God-met-ons is.’

De Raad van Kerken laat een kritisch geluid horen als zij stelt dat de nota IR op dit punt onduidelijk is:

‘Deze onhelderheid wreekt zich op het punt, dat moslims het als een ernstige belediging ervaren, van henzelf en van de Ene God, als de conclusie zou zijn dat zij in een andere God geloven.’

Toch is er hoop, want Jaap Kraan las de positiebepaling in de – hem vaak teleurstellende – vervolgnota, die over het ‘probleem’ God in ieder geval wel iets gemeenschappelijks zegt:

‘Toch blijkt in deze positiebepaling wel dat de opstellers zich iets hebben aangetrokken van alle kritiek, bijvoorbeeld in aanbeveling drie, waar staat dat de vraag of we in dezelfde God geloven niet de belangrijkste vraag is, want volgens de christelijke en islamitische traditie is er één God, de God die Abraham geroepen heeft. Dit ademt althans iets gemeenschappelijks! (…) Geloven in dezelfde God lijkt zelfs mogelijk.’

Jaap Kraan (foto: NieuwWij.nl) werkte o.a. jarenlang in Pakistan voor de dialoog met moslims en was jarenlang predikant in o.a. het Friese Burgum.

Zie:

‘Vervolgnota PKN over islam stelt vaak teleur’ (NieuwWij)

Vervolgnota PKN over islam (Kerknieuws IKON)

Foto: merchdirect.com

‘Wetenschap van geen belang voor geloof in God’

‘Een God die onze logische denkwijze overtreft, helpt ons bij het oplossen van een reeks belangrijke theologische problemen,’ zegt filosoof Jan Riemersma in de discussie onder zijn artikel Een wereld voor mensen. ‘Het zegt ons waarom ‘de wetenschap’ van geen belang is voor ons geloof in God. Hij is van een andere orde, we kunnen zijn bestaan niet aantonen in een laboratorium of in een deeltjesversneller.’

‘En dat zou een gelovige ook niet willen; heel de ‘strijd’ tussen wetenschap en geloof kan worden vergeten als we veronderstellen dat God een niet-logische bestaanswijze heeft.’

Riemersma stelt dat er ‘bewijzen’ bestaan die bedoeld zijn om de gelovige een hart onder de riem te steken – en niet zo zeer om het bestaan van God aan te tonen. Als voorbeelden van deze ‘bewijzen’ noemt hij de ‘weddenschap’ van Blaise Pascal, de ‘omkering’ van Søren Kierkegaard en de ‘levende optie’ van William James.

‘Deze filosofen betogen, met zoveel woorden dat het niet nodig is om haarfijn aan te tonen dat God bestaat: de gelovige mag zich tevreden stellen met de gedachte dat het geloof in God zelf een groot goed is.’

De filosoof geeft een aantal voorbeelden dat helpt bij het oplossen van een reeks belangrijke problemen indien God onze logische denkwijze overtreft. Het is dan bijvoorbeeld niet redelijk om het kwaad onmiddellijk in verband te brengen met God. God is dan ook niet stelselmatig te bestuderen of te beschrijven. God die onze logische denkwijze overtreft, is vermoedelijk ‘groter’ (= perfecter) dan een God die, net als wij, alle gedachten logisch moet ordenen. En als God een niet-logische bestaanswijze heeft, mogen we eenvoudigweg rekenen op Zijn bestaan. Riemersma (foto: facebook) concludeert dat de gedachte dat de werkelijkheid logisch niet gesloten is, juist een theologisch volmaakter beeld van God oplevert.

‘Het geloof is van levensbelang, er staat voor de mens oneindig veel op het spel, namelijk de waarde en inhoud van zijn leven op aarde. Wetenschap daarentegen is werk in aanbouw. Een redelijk mens verlaat zijn huidige onderkomen niet om buiten in de kou alvast te wachten totdat eindelijk de nieuwbouw gereed is. Waarom zouden mensen hun verlangen en hoop dan alvast opgeven om te wachten op de uiteindelijke wetenschappelijke beschrijving van de werkelijkheid? Het minste wat de mens voor zichzelf kan doen is geloven dat het bestaan zinvol is en dat zijn keuzes betekenis hebben’. (Uit: Een wereld voor mensen)

Elders in de reacties pleit Riemersma voor een volstrekt ‘open’ wereld, waarin de logische wetten niet universeel gelden. ‘De natuurlijke beschrijving van de werkelijkheid is dan voor ons nog wel de meest betrouwbare beschrijving van de werkelijkheid, maar deze natuurlijke wereld is logisch niet begrensd: de natuurlijke beschrijving van de werkelijkheid is de meest betrouwbare, maar ze is niet volledig.’

‘Een niet-logische werkelijkheid heeft zulke vreemde eigenschappen, dat Gods’ bestaan eigenlijk niet kan worden ontkend. Immers, in een niet-logische werkelijkheid is alles mogelijk? Dus ook het bestaan van God. Dit betekent dat de vraag of God bestaat niet afhankelijk is van de vraag of we zijn bestaan empirisch kunnen aantonen.’

Zie: Een wereld voor mensen en de reacties eronder
(Geloof & Wetenschap)

Illustr: visje

De mens is meer dan een stoffelijke machine

Als de geest onstoffelijk is, als de geest werkelijk mysterieus is, dan past deze natuurlijk op geen enkele wijze binnen de logisch-causale beschrijving van de natuurlijke werkelijkheid. Hetzelfde geldt voor God. Als God bestaat, dan is hij niet gewoon een onderdeel van de natuur.
– Filosoof Jan Riemersma schrijft in zijn blog ‘God, een bewijs uit het ongerijmde’ over bovennatuurlijke zaken die meer dan alleen maar ‘mysterieus’ en ‘onverklaarbaar’ zijn.

‘God is een bijzonder object. Het is een object dat in zo hoge mate ongewoon is, dat dit ‘object’ eenvoudigweg niet past in een natuurlijke, wetenschappelijke beschrijving van de werkelijkheid. De gedachte dat er iets is dat de natuur overtreft, is – per definitie – ongerijmd: het past immers niet in de natuurlijke beschrijving van de werkelijkheid? Zou dat wel het geval zijn, dan zou het – alweer per definitie – niet ‘bovennatuurlijk’ zijn.’

Volgens de docent filosofie komt Daniel Dennett tot ernstige denkfouten als hij ‘bovennatuurlijke’ zaken afdoet met ‘mysterieus’ en ‘onverklaarbaar’. Voor Riemersma is niets zo vanzelfsprekend als de gedachte dat God, als hij de natuurlijke werkelijkheid overtreft, in geen enkele begrijpelijke ordening onder te brengen is. (foto: G&W)

‘Neem nu de vraag of wij een onstoffelijke geest hebben. Alleen de idee roept bij naturalisten vaak al een zekere minachting op. Zij noemen mensen die geloven dat het dualisme te verdedigen is, met het nodige ‘dedain’, de ‘mysterians’. Wie gelooft dat wij misschien toch niet helemaal een stoffelijke machine zijn, die wordt door de naturalisten aangezien voor iemand die te lui is om naar goede verklaringen te zoeken en die zich tevreden stelt met een mysterie. Vandaar de naam ‘mysterian’.’

Hetzelfde geldt voor God. Als God bestaat, dan is hij niet gewoon een onderdeel van de natuur. Hij past niet binnen een logisch geordende beschrijving van de werkelijkheid. God is niet horig aan de natuurwetten of aan de logische wetten. Als God werkelijk God is en als hij de natuur overtreft, dan komt God niet voor in de ‘gewone’ beschrijving van de werkelijkheid. Maar hij is er wel: zijn bestaan rijmt niet met de natuurlijke wereld. Je hoeft niet te verklaren ‘hoe’ God verenigd kan worden met een logisch-causaal geordende werkelijkheid…

Ook filosoof Emanuel Rutten schreef over geest en stof, gisteren bij Geloof & Wetenschap. Hij stelt dat als de lichaamsloze geest God incarneerde in Jezus – en dat vieren we zelfs met kerst! – dus een verbinding is aangegaan met een stoffelijk lichaam, dat dit veronderstelt dat geest los van materie kan bestaan. (foto: pd)

‘Het feit dat hersenwetenschappers nooit zijn gestuit op bewustzijn zonder hersenen is geen goede reden. Zij onderzoeken immers per definitie alleen hersenen. Zo is leven op andere planeten ook niet ineens onwaarschijnlijk omdat biologen alleen leven op aarde onderzoeken. Al met al is het dus redelijk te menen dat bewustzijn niet het product van stof is.’

Volgens Rutten is God een treffend voorbeeld van een onafhankelijk bewustzijn zijn, van een lichaamsloze geest die tijdelijk een verband met stof aanging, zonder ermee samen te vallen of erdoor geproduceerd te zijn.

Zie: God, een bewijs uit het ongerijmde (Jan Riemersma)

en: Geest en stof (Emanuel Rutten)

Gerelateerd: ‘Bewustzijn is onafhankelijk van de materie’ (VanGodenEnMensen)

Illustr: diamental.nl

God bewezen, als Maximaal Perfect Wezen

Emanuel Rutten heeft weer een argument gevonden dat aannemelijk maakt dat God bestaat. Bij Robert Maydole. Deze kwam tot de conclusie dat er een maximaal perfect wezen, oftewel God, moet bestaan. Dit wezen is uniek omdat als er twee maximaal perfecte wezens zouden bestaan ze elk groter moeten zijn dan de ander, wat onmogelijk is. Rutten, die zelf ook een argument lanceerde voor het bestaan van God, licht het toe.

‘(1) De negatie van een perfectie is géén perfectie, (2) Een perfectie impliceert alléén perfecties, (3) Het zijn van een maximaal perfect wezen is een perfectie, (C) Er bestaat een maximaal perfect wezen.’

Perfect wezen mogelijk
Drie premissen dus en een conclusie. Het zoveelste (ontologische) bewijs, maar dat Maximaal Perfect Wezen laat zich nog maar niet zien. Ook niet in De Wereld Draait Door, dat zou perfect zijn. Waarschijnlijk is zo’n perfect wezen onkenbaar, omdat het al lastig te begrijpen is hoe Robert Maydole tot zijn conclusie komt. Het argument van Rutten was ook voor velen moeilijk te begrijpen of werd weerlegd, maar dat laatste werd weer weerlegd door Rutten…

Eerst lijkt het er even op dat zo’n maximaal perfect wezen niet bestaat, want Rutten neemt aan dat het niet mogelijk is dat er een maximaal perfect wezen bestaat en in dat geval geldt voor alle X, dat het noodzakelijk waar is dat X geen maximaal perfect wezen is…

‘Maar dan volgt dat de logische implicatie ‘Als X een maximaal perfect wezen is, dan is X niet een maximaal perfect wezen’ waar is in alle mogelijke werelden. Uit (3) en (2) volgt dan dat ‘niet maximaal perfect zijn’ eveneens een perfectie is. Dit is echter in tegenspraak met (1). We dienen de aanname dus te verwerpen. Maar dan volgt dat een maximaal perfect wezen mogelijk is.’

Denkcafé: Bestaat God?
Iedereen kan weer eens naar zo’n discussie komen luisteren, nu in Rotterdam. In het Denkcafé, een samenwerking van Arminius en Studium Generale EUR, zal Rutten weer eens uitleggen waarom het redelijker is om aan te nemen dat God wel bestaat, dan dat hij niet bestaat. (Aannemen dat God bestaat, dat klinkt al minder stellig.) De Vlaamse filosoof Maarten Boudry zal met hem in debat gaan. Boudry is een atheïst die onlangs ophef veroorzaakte door een nepartikel op een theologische conferentie binnen te smokkelen. Hiermee stelde hij de vaagheid van theologische discussies aan de kaak.

De gespreksleiding is in handen van Inge Janse. ClublePOP verzorgt na het denkcafé een prikkelende muzikale nababbel waardoor u in hogere sferen beland.

Zie: Het ontologisch argument van Robert Maydole

en: Denkcafé: Bestaat God?

Illustr: ruth-worldofcancer.blogspot.nl