‘Van der Staaij (SGP) moet kleur bekennen’

‘Iedereen, binnen en buiten de SGP, heeft er recht op te horen wat het oordeel van de politieke leiding is. Politiek is kiezen. Zich onthouden kan niet. Zoals je ook in de Kamer je niet van stemming kunt onthouden.’ Aldus oud-politicus van het CDA, Willem Aantjes, in Trouw, over de verkiezing van een vrouw tot SGP-lijsttrekker. Hij vindt het een duivels dilemma, maar zegt dat er geen ontkomen aan is.

(Foto: Lillian Janse SGP – EO/De Vijfde Dag) Vlissingen heeft intussen wel kleur bekend. Op de site van de SGP over ‘Situatie Vlissingen’ stelt M.F. van Leeuwen dat de besluitvorming binnen de kiesvereniging zich tussen twee polen beweegt: het beginselprogramma en het reglement. De PKV Vlissingen heeft een besluit genomen dat formeel past binnen het reglement. Van Leeuwen zegt wel dat het besluit van Vlissingen ‘niet spoort met de tekst van het beginselprogramma’.

De SGP-vrouw is zich zeer bewust van hoe gevoelig haar verkiezing ligt bij SGP-ers in het land. ‘Ik snap dat Van der Staaij niets van zich laat horen,’ zegt zij. ‘Hij vertegenwoordigt de hele achterban en daarbinnen is grote verdeeldheid. De mensen die tegen zijn grommen en blaffen iets harder dan de andere groep.’

In december 2009 maakte ik een blog over het vrouwenstandpunt, waarop ik een interessante reactie ontving van een verlichte beleidsadviseur jongeren SGP, Dirk-Jan Nijsink (foto: SGP). Toevallig(?) is hij per 1 augustus jl. vertrokken bij de SGPJ. Hij schreef onder meer:

‘Laat ik voorop stellen dat ik geen voorstander ben van het vrouwenstandpunt van de SGP. Ik vind inderdaad vanuit mijn geloofsovertuiging geen grond om vrouwen niet toe te staan actief te worden in de politiek. Ik hoop dat de partij dit standpunt ook snel zal laten varen. De oprichter van de partij, Henri Kersten, richtte zich op drie punten om zich te profileren, de drie V’s: tegen vaccinatie, tegen verzekeringen en tegen vrouwen in de politiek. De eerste twee punten heeft de SGP min of meer al laten varen, alleen het laatste nog niet en dat is vreemd. De andere kant is echter dat ik vind dat de rechterlijke macht geen uitspraak kan doen over de inhoud van een geloofsopvatting. Als iemand vanuit zijn overtuiging geen ruimte ziet voor vrouwen in de politiek dan is dat een opvatting die ik wil respecteren. Juist die rechterlijke uitspraken werken vaak averechts, mensen verstarren erdoor, omdat ze weigeren te buigen voor iets dat van buiten wordt opgelegd. Ik hoop dat je dit verhaal begrijpt. De SGP heeft een por nodig, dat is waar, maar niet door rechterlijke uitspraken, denk ik.’

Maar die por, en dat is wel zo aardig, komt nu gelukkig van een vrouw zelf, Lillian Janse. Die heeft tenminste een standpunt. Kees van der Staaij (foto: twitter) stelt, volgens Aantjes, dat ‘het een lokale kwestie is’. Dus ‘onthoudt’ Van der Staaij zich in plaats van dat hij zich uitspreekt. Hij mag wel oppassen dat hij niet opgevolgd wordt door een politiek leidster. Hij twittert er ook niet over, o ja, hij heeft geen standpunt.

Illustr. SGP: createboomerang.nl

Cartoon: Tom (Trouw 30 08 2013)

‘Wetenschap niet in strijd met overtuiging Gods bestaan’

‘Geen enkel wetenschappelijk resultaat is in strijd met de overtuiging dat God bestaat en de wereld schiep.’ Afgelopen dinsdag hield filosoof Emanuel Rutten de openingstoespraak op de Abraham Kuyper Center Summer Seminar over wetenschap en de grote vragen die hij in een debat met Patricia Churchland en Bradley Monton hield over de relatie tussen wetenschap en religie.

‘De gedachte dat er een conflict bestaat tussen geloof en wetenschap is een laatmoderne mythe, zorgvuldig gecultiveerd door hen die graag de suggestie wekken dat geloof in God irrationeel is. Geen enkel wetenschappelijk resultaat is namelijk in strijd met de overtuiging dat God bestaat en de wereld schiep. Hetzelfde geldt voor alle overige kernovertuigingen van bijvoorbeeld het christendom. En dan hebben we het natuurlijk niet over kwesties die niet wezenlijk zijn voor het christendom, zoals de leeftijd van de aarde, of het al dan niet stilstaan ervan.’

Volgens Rutten betekenen – als voorbeeld – ontwikkelingen in de moderne wetenschappen niet dat de vrije wil niet bestaat – ondanks dat veel populaire media het tegendeel beweren. Ook wonderen zijn niet in strijd met de wetenschap, omdat God kan ingrijpen in de schepping. Geloof in de opstanding is geenszins in strijd met de fysica.

‘Dat God in de fysica geen rol speelt is bovendien precies wat een theïst verwacht. De natuurwetenschap gaat immers over de immanente werking van de kosmos en niet over de buitenkosmische schepper ervan. De natuurwetten verwijzen zelf dus inderdaad niet naar God, zoals Thomas van Aquino ons in de 13e eeuw al wist te vertellen.’

Er is volgens de filosoof een diepe harmonie tussen wetenschap en Godsgeloof. Godsargumenten maken zelfs gebruik van allerlei moderne ontwikkelingen in de modale logica en de formele merelogie (merelogie = onderzoek van de logische relatie tussen deel en geheel, PD.) Harmonieert de evolutietheorie met het theïsme, vraagt Rutten zich af.

‘God kan immers worden begrepen als de oorsprong van het proces van natuurlijke evolutie als zodanig. God is de schepper van een zich evoluerende kosmos. Hier treedt geen enkele logische tegenspraak op.’

Ook treffen we in de natuur overal doelgerichtheid aan en past de evolutietheorie prima aan bij een theïstisch wereldbeeld. Het universum is intelligibel:

‘Deze overtuiging is cruciaal voor het beoefenen van wetenschap. Wetenschap heeft immers geen zin wanneer wij niet geloven in de betrouwbaarheid van ons denkvermogen. Het verklaringssucces van wetenschap sluit dus uitstekend aan bij een theïstisch wereldbeeld.’

Rutten laat zien dat Godsgeloof juist een belangrijke inspiratiebron kan vormen om zich hartstochtelijk met natuurwetenschappelijk onderzoek bezig te houden. Hij vindt dat een diepgaand begrip van wetenschap en religie essentieel is om de hechte samenhang tussen beiden te doorzien.

‘Het is dan ook goed om te zien dat de laatste decennia de dialoog tussen geloof en wetenschap een enorme vlucht heeft genomen, getuige het grote aantal academische instituties en tijdschriften dat zich expliciet op een vruchtbare en goed geïnformeerde manier met de relatie tussen geloof en wetenschap bezighoudt. Deze dialoog zal de aankomende jaren doorgaan. Sterker nog, ik verwacht dat zij alleen nog maar belangrijker zal worden.’

Zie: Geloof en wetenschap: harmonie in plaats van conflict

Het Abraham Kuyper Centrum voor Wetenschap en Religie wil zowel op wetenschappelijk niveau als in het maatschappelijk debat de reflectie op de grote vragen die wetenschappelijk onderzoek oproept stimuleren en faciliteren. Om deze doelstelling te bereiken heeft het Abraham Kuyper Centrum drie speerpunten. Aan elk van deze speerpunten wordt gewerkt door filosofen in nauwe samenwerking met empirische wetenschappers, zodat ze alle drie een sterk interdisciplinair karakter hebben.

Emanuel Rutten (foto: PD) behaalde in 1994 een propedeuse in de economie aan de UvA, een master of science in de wiskunde in 1997 aan de TU Delft en een master of arts in de wijsbegeerte aan de Vrije Universiteit in 2010. De laatste twee met het judicium cum laude. Begin 2010 begon Emanuel aan de Vrije Universiteit aan een promotie in de wijsbegeerte bij Prof. Dr. R. van Woudenberg. Eind september 2012 promoveerde hij. De titel van zijn dissertatie luidt: A Critical Assessment of Contemporary Cosmological Arguments: Towards a Renewed Case for Theism. Het werkterrein van Emanuel betreft metafysica, epistemologie en esthetiek. Na zijn promotie is Emanuel als postdoc verbonden aan The Abraham Kuyper Centre for Science and Religion van de faculteit der Wijsbegeerte van de Vrije Universiteit.

Bijgewerkt: 10:36.

‘Alle leerstellingen islam benadrukken gelijkheid alle mensen’

Moslimhervormster dr. Siti Musdah Mulia zegt dat alle leerstellingen van de islam de gelijkheid van alle mensen benadrukken, ongeacht hun geslacht, kleur, huid, geografische ligging, sociale status, zoals te lezen valt in de Koran. Musdah Mulia is de voorzitter van de Indonesian Conference on Religion for Peace die zich inzet voor mensenrechten in het algemeen, en vrijheid van religie in het bijzonder.

‘O, mensdom! Wij hebben u uit man en vrouw geschapen en Wij hebben u tot volkeren en stammen gemaakt, opdat gij elkaar mogen kennen. Voorwaar, de meest edele persoon onder jullie aan de kant van Allah is degene onder jullie die het meest religieus devoot is aan Allah. Voorwaar, Allah is de Alwetende.’ (Koran 49:13)

Anna Dijk, lid van het blogteam van de Nieuwe Moskee, schrijft in haar blog Musdah Mulia’s hervormingstheologie dat Musdah Mulia alle moslims oproept zich te realiseren dat de Koran en de Soennah (een van de vier bronnen van het islamitisch recht, PD) teksten zijn die contextueel geïnterpreteerd moeten worden, namelijk door inzicht in de historische en politieke context, waarin beide werden geopenbaard.

‘Een contextueel gebaseerde interpretatie zal een diepgaand begrip van en waardering voor de boodschappen van de universele islamitische moraal brengen. Dit zijn volgens haar rechtvaardigheid, vrede, gelijkheid, mensenrechten, genegenheid en vrijheid.’

Musdah Mulia gelooft als moslima dat de essentie van de islam intrinsiek aanwezig is in humanistische waarden. De meest complete uitdrukking van die waarden is de erkenning binnen de islam van de fundamentele gelijkwaardigheid van de gehele mensheid. Zij is van mening dat alle mensen gelijkwaardig zijn geschapen door God.

‘Mannen en vrouwen hebben, islamitisch gezien, dezelfde rol in de oprichting van een familie hebben en in de ogen van Allah beiden even gewaardeerd worden voor hun inzet, zonder discriminatie.’

Volgens Musdah Mulia is een islamitische herinterpretatie noodzakelijk.

‘Het hervormen en herinterpreteren van de islam is nodig zodat de islam als religie ook kan functioneren voor de sociale rechtvaardigheid en gelijkwaardigheid voor de gehele mensheid. Zij zegt dat deze waarden de belangrijkste boodschappen van de Koran zijn.’

Zij legt dit uit aan de hand van drie principes: dat van tawhid, van de Maqashid al-Shari’a, en van het relativeren van de fiqh. De tawhid wil zeggen de Absolute Eenheid van God; de Maqashid al-Shari’a is de islamitische wetgeving en de fiqh is de jurisprudentie.

Zie: Musdah Mulia’s hervormingstheologie

Foto: turkije.blog.nl

Moslimhervormster dr. Siti Musdah Mulia komt in september naar Nederland in het kader van het project ‘Vrede, Religie en Vrouwelijk Leiderschap’. Ze is de voorzitter van de Indonesian Conference on Religion for Peace (ICRP), een NGO die zich inzet voor mensenrechten in het algemeen, en vrijheid van religie in het bijzonder. Ook was zij van 2000 tot 2005 hoofd van de onderzoeksafdeling van de Indonesische Ulama (islamitische geleerden) raad (Majelis Ulama Indonesia / MUI). Ze zet zich in op zowel maatschappelijk als academisch gebied en doceerde aan tal van internationale universiteiten. Sinds 2003 is ze Professor bij het Indonesian Institute of Sciences, tevens geeft ze de module ‘Islamitisch politiek denken’ aan de Syarif Hidayatullah State Islamic University te Jakarta. Ze publiceerde veel boeken, waaronder Reformist Muslimah(Mizan, Bandung, 2004), Islam Criticizes Polygamy (Gramedia, Jakarta, 2003), enIslam and The Inspiration of Gender Equity (Kibar, Yogya, 2005). In genoemd artikel wordt ingegaan op haar hervormingstheologie; wat is de kern van haar gedachtegoed? En wat wil ze dan precies hervormen?

‘Wiskunde is een eigenschap van het universum’

Is wiskunde een verzinsel of één van de bouwstenen van het universum? Een universum waar wiskunde een belangrijk deel van is, is voorspelbaar te maken. Sterker nog, een aantal wiskunde-ontdekkingen bleken later heel nuttig te zijn voor kosmologie of relativiteitstheorie. Aan de andere kant, als wiskunde puur iets is van onze hersenen, dan kan dat weer veel zeggen over de mogelijkheden van ons brein om orde en structuur te vormen in chaotische dingen.

Boeiende gedachten van vier wetenschappers op de site van kennislink.nl in het artikel Waar komt de wiskunde vandaan? Kennislink brengt een actueel filosofisch vraagstuk met nieuwe ontdekkingen: is wiskunde een eigenschap van het universum of is het een verzinsel van ons brein om orde te scheppen? Vier wetenschappers gaan op uitnodiging van de Kavli-stichting in discussie.

‘Eén van de fysici, Max Tegman van het MIT, heeft een theorie dat het universum inherent wiskundig is. Daarmee bedoelt hij dat de opbouw van alles begint bij wiskunde en daarom ook zo goed met wiskunde beschreven kan worden. Dan doelt hij natuurlijk voornamelijk op de formules die natuurkundigen gebruiken voor de bewegingen van de planeten, de paraboolboog van een geworpen bal of de rare kwantumeffecten. Maar inderdaad, met wiskunde is de wereld te beschrijven of zelfs na te bootsen.’

Simeon Hellerman, collega-natuurkundige, deelt Tegmans idee.

‘Veel natuurkundigen geloven in het idee dat het hele universum in een formule te vatten is. Dat is ook waar het standaardmodel voor dient.’ Het standaardmodel probeert alle soorten minideeltjes, waar alles uit bestaat, zo in te delen dat ze bij elkaar passen en alle natuurkunde kunnen verklaren. Dat het Higgs-boson, dat onlangs werd ontdekt, bestaat, is een bevestiging van de wiskunde. Higgs berekende namelijk al een tijd terug dat het deeltjes moest bestaan volgens de regels van de wiskunde. Dat het universum zich vormt naar wiskunde, is een aanwijzing dat het wel degelijk inherent wiskundig is.’

Het doet me denken aan een illustratie in het astronomieboek van de Franse astronoom Camille Flammarion (1842 – 1925). Hij was ook geofysicus en schrijver, en bestudeerde de dubbelsterren, de maan en de planeet Mars. Op de illustratie (theorderoftime.com) zie je een monnik die onder de hemelkoepel doorkijkt, alsof hij ziet hoe het universum draaiende wordt gehouden. Op het plaatje zie je onder meer tandraderen en wielen. Alsof een of ander gigantische machine de wereld draaiende houdt. Daar is wiskunde voor nodig, wellicht één van de bouwstenen van het universum.

‘Met een beetje fantasie kan men wat de monnik aan gene zijde te zien krijgt, ook inpassen in Flammarions ware interesse. Hij zag als zijn levenstaak te bewijzen dat het leven universeel is, dat het universum doordrongen is van intelligentie en goedheid, dat de mensheid kon hopen op vooruitgang en dat de astronomie zou worden tot de universele overkoepelende wetenschap.’

Zie: Waar komt de wiskunde vandaan?

en: De monnik en de hemel

Illustr: kavlifoundation.org
_{Update 20 03 2024: lay-out}

‘God moet een immaterieel persoon zijn’

Als God bestaat dan is God een lichaamsloze geest, want God, als eerste oorzaak van de werkelijkheid, is de directe of indirecte oorzaak van alle ruimte en tijd, en een materieel ding kan niet de directe of indirecte oorzaak zijn van alle ruimte en tijd. Ieder materieel ding bestaat immers in de ruimte en in de tijd en is dus voor wat betreft zijn of haar bestaan afhankelijk van ruimte en tijd.

‘En iets wat voor zijn of haar bestaan afhankelijk is van het bestaan van ruimte en tijd kan natuurlijk niet de oorzaak zijn van de ruimte en tijd. Oorzaken zijn voor hun bestaan namelijk niet afhankelijk van hun gevolgen. Kortom, als God bestaat dan is God redelijkerwijs een lichaamsloze geest.’

Filosoof Emanuel Rutten (foto: ER) heeft het onlangs allemaal nog eens op een rijtje gezet in het uitgebreide betoog Het kosmologisch argument. Geen eenvoudige kost, maar het geeft op prettige wijze te denken.
Rutten presenteert onder meer een casus die bedoeld is om te beargumenteren dat de wereld uiteindelijk is voortgebracht door een eerste oorzaak en dat de eerste oorzaak redelijkerwijs een lichaamsloos bewustzijn is.

‘De eerste oorzaak is een persoon in plaats van een ding, een iemand in plaats van een iets, zodat God, opgevat als persoonlijke eerste oorzaak van de wereld, dus inderdaad bestaat.’

Maar eerst weerlegt Rutten het argument dat het irrationeel is om te denken dat bewustzijn los van materie kan bestaan. Maar wie dat denkt heeft wat uit te leggen en kan niet blijven hangen in het idee: geest is materieel. Mentale toestanden kunnen volgens Rutten niet gelijk zijn aan materiële toestanden.

‘Wij kunnen ons namelijk op geen enkele wijze een voorstelling maken van de wijze waarop onbewuste stof überhaupt in staat zou zijn om bewustzijn te produceren. Hoe zou louter bewegende materie immers ooit zoiets als subjectieve innerlijke ervaringen kunnen voortbrengen?’

‘Als bewustzijn niet identiek is aan materie, en ook niet door stof geproduceerd kan worden, dan is bewustzijn een eigenstandige categorie, welke weliswaar met materie verbonden kan zijn, maar daarnaast ook los van materie kan bestaan. Het is dus onredelijk om het bestaan van God op voorhand te willen afwijzen omdat een lichaamsloze geest niet mogelijk zou zijn.’

Het artikel behandelt het kosmologisch argument: over dat er een eerste oorzaak van de wereld bestaat, over natuurwetenschappelijke redenen voor het bestaan van een eerste oorzaak, maar ook behandelt Rutten filosofische argumenten voor het bestaan van een eerste oorzaak, en dat de eerste oorzaak van de wereld een bewust wezen is.

Zie: Kosmologisch argumenten

Illustr: Fohat – De ‘brug’ waardoor de ‘ideeën’ die in het ‘goddelijke denken’ bestaan, als ‘natuurwetten’ worden afgedrukt op de kosmische substantie. (back2blavatsky.nl.)

Towards a Renewed Case for Theism – a critical assessment of contemporary cosmological arguments
In zijn proefschrift, en in een aantal artikelen en lezingen behandelt Emanuel Rutten verschillende typen kosmologische argumenten.
Deze argumenten heeft hij in zijn artikel Het kosmologisch argument voor het eerst in één doorlopend betoog samengebracht, zodat een geïntegreerde cumulatieve casus van kosmologische argumenten voor het bestaan van God ontstaat.