UITGELICHT – De dogmatische religie die ons één waarheid zou brengen; het sciëntisme dat geloofde dat de wetenschap de wereld kon redden; het nationalisme waarvoor men zijn leven gaf; het communisme dat iedereen gelijk zou maken… Nu beleven we de grenzen van de laatste ideologie: het economisch liberalisme. We merken dat ook geld de mens niet gelukkig maakt. – Lenoir zegt dit in gesprek met Margot Dijkgraaf in haar blogartikel Filosoof Frédéric Lenoir over geluk, levenskunst en religie.

‘Ons levenspad bestaat uit de overgang van onwetendheid naar kennis, van angst naar liefde’
_{(Frédéric Lenoir)}

Volgens filosoof en onderzoeker Frédéric Lenoir (Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales, Paris) komen we ook bij onze ziel terecht. ‘De ziel is iets in de mens dat je niet kunt zien of aanraken, maar dat wel ons diepste innerlijke leven bestuurt. Daar komt ons vermogen vandaan liefde te ervaren, ons te verwonderen over de schoonheid van de wereld, ontroerd te zijn door iets wat ons verstand te boven gaat.’ 

‘Daarom komen we terug bij de filosofie, een filosofie die wezenlijke vragen stelt en die zich bezig houdt met het individu. We hebben begrepen dat we de wereld niet kunnen veranderen, tenzij we zelf veranderen.’
_{(Frédéric Lenoir)}

Frédéric Lenoir geeft in 2026 diverse lezingen in Frankrijk, België en Zwitserland in het kader van de Boekenbeurs van Genève. De data en praktische informatie om uw tickets te reserveren vindt u op deze pagina in de kalender.

Een prachtige ziel
De Franse filosoof en religiewetenschapper Frédéric Lenoir (nu 63) was 13 jaar geleden in Nederland ter gelegenheid van de vertaling van zijn meest recente boek Petit traité de vie intérieure, dat hier de titel heeft gekregen: Handleiding voor een evenwichtige geest en een kalm gemoed. 

Volgens Lenoir komt van de ziel ons vermogen vandaan liefde te ervaren, ons te verwonderen over de schoonheid van de wereld, ontroerd te zijn door iets wat ons verstand te boven gaat.

‘Wat ons écht karakteriseert komt voort uit de ziel en niet uit het lichaam. Er zijn mensen wier lichaam gehandicapt is en toch is er iets stralends in hun blik. Je ziet dat ze een prachtige ziel hebben.
Anderzijds zijn er mensen met een goede opvoeding, geluk in het leven en een gezond lichaam, die nauwelijks een innerlijk leven hebben, die zich geen vragen stellen over de zin van het leven.’
_{(Frédéric Lenoir)}

Zie: Filosoof Frédéric Lenoir over geluk, levenskunst en religie – Margot Dijkgraaf
Illustratie: Stichting Beroepseer – werken met moed en vertrouwen

Frédéric Lenoir: filosoof en socioloog. Doctor aan L’École des Hautes Études En Sciences Sociales (EHESS)
Auteur van zo’n vijftig werken (essays, romans, verhalen, encyclopedieën), vertaald in ongeveer twintig talen en wereldwijd tien miljoen keer verkocht. Lenoir schrijft ook voor het theater, televisie (documentaires) en stripverhalen.
In 2016 was Lenoir medeoprichter van de SEVE Foundation en vereniging Savoir Être et Vivre Ensemble (onder auspiciën van de Fondation de France) en in 2017 richtte hij de vereniging Ensemble pour les Animaux.
In november 2024 richtte Lenoir La Maison des sagesses om filosofische kennis te verspreiden in de zin van een levenskunst, zoals de Grieken die begrepen.

‘Bestaan is een feit, leven een kunst.’

Handleiding voor een evenwichtige geest en een kalm gemoed | Frédéric Lenoir | Uitgeverij Ten Have | 30-3-2012 | ISBN 9789079001286
‘Van al mijn filosofische en spirituele boeken is dit het meest toegankelijke, maar waarschijnlijk ook het nuttigste’, aldus Frédéric Lenoir. Hij laat niet alleen de levenslessen van grote denkers als Confucius, Aristoteles, Spinoza en Montaigne de revue passeren. Hij beschrijft ook hoe hij zelf geworsteld heeft met het ware, het goede en het schone.’ (Ten Have) – Lenoir: “Ons levenspad bestaat uit de overgang van onwetendheid naar kennis, van angst naar liefde.”

‘Duizenden jaren heeft religie de rol van opvoeder van het innerlijk leven vervuld. We kunnen alleen maar vaststellen dat ze deze rol steeds minder vervult. Niet alleen omdat ze veel minder invloed op het bewustzijn heeft, althans in Europa, maar ook omdat ze is verstard.

Meestal biedt ze dogma’s en normen, waar mensen op zoek zijn naar zingeving. Ze vaardigt geloofsbelijdenissen en regels uit die nog slechts een kleine minderheid van gelovigen aanspreken. Zij slaagt er echter niet in haar visie, taalgebruik en methoden te vernieuwen en onze tijdgenoten in hun ziel te raken, hoewel zij zich blijven afvragen wat het raadsel van hun bestaan is en hoe ze een goed leven kunnen leiden.

Ingeklemd tussen een ontmenselijkende consumptie-ideologie en een verstikkende, dogmatische religie, richten we ons op de filosofie en de grote spirituele tradities.’
_{(Gedeelte uit de Handleiding)}

_{Update februari 2026, lay-out, links, illustraties, kleine actuele tekstaanpassingen)}