Spanningen tussen wetenschap en religie?

Al jaren woedt de discussie (of het conflict) wetenschap versus religie. ‘Wetenschap en godsdienst kunnen prima naast elkaar bestaan,’ vinden acht op de tien Amerikaanse wetenschappers volgens de Amerikaanse socioloog Elaine Ecklund. ‘Volgens 15 procent zijn de twee ‘altijd in conflict’.’ Volgens Jan Voortman is er wèl een conflict tussen geloof en wetenschap. Op de site Geloof en Wetenschap woedt momenteel de discussie vriendelijk voort.

De grootste vredestichter zonder twijfel: fysicus en anglicaanse priester John Polkinghorne. Het leven van Polkinghorne wordt het beste beschreven als een ‘dubbele helix’ waarin religie en wetenschap ineen zijn gevlochten; ze hebben voortdurend contact en ondersteunen elkaar wederzijds. – Dat zegt Karl Giberson, co-auteur van Quantum Leap: How John Polkinghorne Found God in Science & Religion.

De site Geloof & Wetenschap verwijst naar Giberson in het artikel Polkinghorne: vredestichter tussen geloof en wetenschap. ‘Polkinghorne zelf heeft echter nooit enige spanning gezien tussen ‘het vieren van de Eucharistie en de formules waarmee je quarks beschrijft.’

Polkinghorne is inmiddels ruim 80 jaar oud. Hij ziet geloof als complex en vol met paradoxen. Maar dat geldt evengoed voor de wetenschap, zoals alleen al blijkt in de kwantummechanica. In Polkinghornes geloof is ruimte voor twijfel en hij begrijpt waarom anderen niet kunnen geloven. Voor hemzelf geldt echter dat geloof en wetenschap zó goed samengaan dat het bijna ‘te mooi is om waar te zijn’.

Op dezelfde site zegt Jan Voortman in een ander artikel dat er wèl een conflict is tussen geloof en wetenschap! Met uitroepteken. Volgens hem roept bij hem de stelligheid waarmee beweringen worden gedaan associaties op met de wereld van de reclame, waarin de minpunten van een bepaald product op een handige manier worden verzwegen.

Veel christelijke intellectuelen hebben het standpunt dat geloof en wetenschap prima hand in hand kunnen gaan. Met de wetenschap bedoelen we hier niet wetenschapsbeoefening (zoals de werkzaamheid in een lab), maar wetenschappelijke kennis: kennis van de oerknal, de levensloop van sterren, kennis van geologische tijdperken, het mechanisme van evolutie, enzovoort. Tegenover dit standpunt staan mensen als Richard Dawkins die betogen dat wetenschap aantoont dat geloof onhoudbaar is. De zwakte van Dawkins is dat hij godsdienst demoniseert en geen voeling lijkt te hebben met het fundamenteel raadselachtige van ons bestaan. Zijn standpunt is: akkoord, er zijn nog wat onopgeloste vragen, maar we zijn druk bezig die op te lossen.

Peter Barthel, in weer een ander artikel op dezelfde site, verwijst naar Max Planck. Die noemde de wetenschap/ratio het fundament van alles, en religie/spiritualiteit de bekroning daarop: de feiten en de volheid. Dat is, behalve bescheidener, ook een heel wat genuanceerder opvatting, of liever wereldvisie. Hij verwijst ook naar Galilei, die ondanks de kritiek van zijn werkgever vasthield aan zijn theorie, vanuit de gedachte:

‘Ik kan niet geloven dat de Schepper de mens verstand en zintuigen geeft die hij vervolgens niet mag gebruiken.’ Galilei behoorde tot de meest intelligente mensen van zijn tijd en zou ook in 2012 van mening verschild hebben met Philipse.

Zie: Polkinghorne: vredestichter tussen geloof en wetenschap

Zie: Wel een conflict tussen geloof en wetenschap!

Zie: Pat?

Zie Elaine Ecklund: Academici: religie en wetenschap bijten elkaar niet

Illustr. blaw-blaw.blogspot.com

About Paul Delfgaauw

‘Zinzoeker’ Paul Delfgaauw, opleiding Religiestudies – richting Media & Cultuur (2014 – 2019) – aan de Academie voor Geesteswetenschappen Utrecht (eindexamenscriptie: ‘Het draagbare Joodse vaderland’), verkent sinds jaar en dag de gebieden religie en filosofie. Vanaf de eerste dag dat op de lagere school in de catechismusles de vraag werd voorgelegd waartoe de mens op aarde is, werd dat het zingevend en -zoekend levensthema. Grasduinen door boeken, tijdschriften en kranten en later de digitale media met verhalen over 'Meer' – met het innerlijk weten dat God, De Eeuwige, het Al, op Zijn wijze deel uitmaakt van al het leven. Op kritische wijze wordt zin en onzin van religie en filosofie beschouwd en eveneens het gedachtegoed van ‘niet-religieuze’ levensbeschouwingen. In deze tijd bieden internet en de sociale media wereldwijd toenemend stof tot nadenken over goden en mensen, en hun zoektocht naar elkaar. Dit blog staat niet bol en vol van de eigen ‘mening’, maar vooral van wat tot nadenken stemt. Minder toegankelijke stof wordt wat toegankelijker gemaakt door samenvattingen en/of doorverwijzingen naar relevante links, zo nodig aangevuld met passende en aanvullende teksten van anderen.

4 Responses

  1. Mark

    Denk eens goed na over het volgende; biologisch dna regelt de volledige bouw van een organisme. Zou het kunnen zijn dat niet onze hersenen, maar ons dna de plaats is waar informatie word vastgelegd en zo word overgedragen? Dat zou betekenen dat alle aanwezige atomen in je dna (welke kosmisch van oorsprong zijn), al miljoenen jaren voorzien zijn van kosmische informatie. Het “goddelijke” zit dan al in je dna, Het is als mini cluster in staat om een groter geheel te beinvloeden, en we voeden het dagelijks met nieuwe informatie, individueel en collectief van aard. We delen dezelfde kosmische oorsprong, alleen de vastgelegde energie op ons dna maakt ons verschillend. Maar minder verschillend dan we denken, omdat elke individueel bewustzijn opgaat in een groter bewustzijn, waar we met z’n allen deel van uitmaken. Noem het religie, noem het samenleving, noem het bewustzijn. Ons dna zit er midden in en muteert, elke nano seconde. Maar minder individueel dan je denkt. Omdat elke handeling, elke keuze zijn weerslag heeft op iets groters. Daarvan worden we gewoon steeds meer bewust. Als je dat religie wil noemen, prima, maar is gewoon een collectief bewustzijn werkend op een relatief individueel dna profiel. Maar dat op zijn beurt weer veel minder individueel is dan we menen te denken. Dat is ook onze connectie met de natuur en met ander dna. Het herkent soms gebeurtenissen omdat het dan resoneert met een eerdere gebeurtenis (energietrilling).

    Religie, biologie, kwantum mechanica, spiritualiteit ze liggen dichter bij elkaar dan we gedacht hadden. De invalshoek is gewoon steeds een andere, maar bottom line line is het niets meer of minder dan intelligent geclusterde atomen, in een on-going energie uitwisseling met hun omgeving. Kosmisch van aard, of dichter op het dna door voedsel, wat ook maar een vorm is van energie uitwisseling met andere dna informatie (dierlijklijk en plantaardig van aard).

    Like

  2. Vogel

    Ach, … wetenschap komt toch na geloven … in……. ? .
    Het gevoel spreekt wat het hart aangeeft . Het verstand kan niet rechtspreken wat diepste gevoelens in overtuiging tot uitdrukking brengen .
    Geloofsovertuiging kan niet op basis van overlevering worden gegrondvest. Geschriften zijn vaak jaren ná gebeurtenis geschreven, herschreven en geïnterpreteerd door …. mensen ….. . Zo is geloven niet, maar zijn geloofsrichtingen wèl tot politieke stellingnamen verworden.
    Wetenschap is in eerste instantie niet gericht op het welzijn maar op een welvaart .
    Zo kan het een religieus geloven zich niet beroepen op wetenschap en wetenschap zich niet utspreken over geloven vanuit diepliggende , apriorische overtuiging als ” een Weten “.

    Like

  3. joost tibosch sr

    Er is een hele wereld van wetenschap die uiterst gevoelig is voor het mysterie van onze werkelijkheid, met name in de menswetenschappen. De fysische wetenschappers lopen het risico daar de meeste moeite mee te hebben.
    Alleen het geloof dat “zoekt naar het verstand” (quaerens intellectum), zoals dat hoort bij mensen die persoonlijk voor hun geloof kiezen, is uiterst gevoelig voor het menselijk verstand en de menselijke werkelijkheid en zal steeds met het denken en de wetenschap van zijn tijd meekunnen en meewillen.

    Als men bovenstaande omschrijving van wetenschap en geloof hanteert, begrijpt men ook waarom er -ten onrechte- botsingen zullen blijven tussen wetenschap en geloof en wanneer dat wel en wanneer dat niet te verwachten is.

    Like

  4. Het is mij niet duidelijk hoe jij er over denkt. Dat er iets raars aan de hand is, blijkt wel als de EO de tekst van een BBC documentaire aanpast omdat de arme gelovigen niet mogen horen dat de aarde veel ouder is dan in de Bijbel wordt beweerd.

    Like

Reacties welkom. Er kan gemodereerd worden.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.