Spanningen tussen wetenschap en religie?

Al jaren woedt de discussie (of het conflict) wetenschap versus religie. ‘Wetenschap en godsdienst kunnen prima naast elkaar bestaan,’ vinden acht op de tien Amerikaanse wetenschappers volgens de Amerikaanse socioloog Elaine Ecklund. ‘Volgens 15 procent zijn de twee ‘altijd in conflict’.’ Volgens Jan Voortman is er wèl een conflict tussen geloof en wetenschap. Op de site Geloof en Wetenschap woedt momenteel de discussie vriendelijk voort.

De grootste vredestichter zonder twijfel: fysicus en anglicaanse priester John Polkinghorne. Het leven van Polkinghorne wordt het beste beschreven als een ‘dubbele helix’ waarin religie en wetenschap ineen zijn gevlochten; ze hebben voortdurend contact en ondersteunen elkaar wederzijds. – Dat zegt Karl Giberson, co-auteur van Quantum Leap: How John Polkinghorne Found God in Science & Religion.

De site Geloof & Wetenschap verwijst naar Giberson in het artikel Polkinghorne: vredestichter tussen geloof en wetenschap. ‘Polkinghorne zelf heeft echter nooit enige spanning gezien tussen ‘het vieren van de Eucharistie en de formules waarmee je quarks beschrijft.’

Polkinghorne is inmiddels ruim 80 jaar oud. Hij ziet geloof als complex en vol met paradoxen. Maar dat geldt evengoed voor de wetenschap, zoals alleen al blijkt in de kwantummechanica. In Polkinghornes geloof is ruimte voor twijfel en hij begrijpt waarom anderen niet kunnen geloven. Voor hemzelf geldt echter dat geloof en wetenschap zó goed samengaan dat het bijna ‘te mooi is om waar te zijn’.

Op dezelfde site zegt Jan Voortman in een ander artikel dat er wèl een conflict is tussen geloof en wetenschap! Met uitroepteken. Volgens hem roept bij hem de stelligheid waarmee beweringen worden gedaan associaties op met de wereld van de reclame, waarin de minpunten van een bepaald product op een handige manier worden verzwegen.

Veel christelijke intellectuelen hebben het standpunt dat geloof en wetenschap prima hand in hand kunnen gaan. Met de wetenschap bedoelen we hier niet wetenschapsbeoefening (zoals de werkzaamheid in een lab), maar wetenschappelijke kennis: kennis van de oerknal, de levensloop van sterren, kennis van geologische tijdperken, het mechanisme van evolutie, enzovoort. Tegenover dit standpunt staan mensen als Richard Dawkins die betogen dat wetenschap aantoont dat geloof onhoudbaar is. De zwakte van Dawkins is dat hij godsdienst demoniseert en geen voeling lijkt te hebben met het fundamenteel raadselachtige van ons bestaan. Zijn standpunt is: akkoord, er zijn nog wat onopgeloste vragen, maar we zijn druk bezig die op te lossen.

Peter Barthel, in weer een ander artikel op dezelfde site, verwijst naar Max Planck. Die noemde de wetenschap/ratio het fundament van alles, en religie/spiritualiteit de bekroning daarop: de feiten en de volheid. Dat is, behalve bescheidener, ook een heel wat genuanceerder opvatting, of liever wereldvisie. Hij verwijst ook naar Galilei, die ondanks de kritiek van zijn werkgever vasthield aan zijn theorie, vanuit de gedachte:

‘Ik kan niet geloven dat de Schepper de mens verstand en zintuigen geeft die hij vervolgens niet mag gebruiken.’ Galilei behoorde tot de meest intelligente mensen van zijn tijd en zou ook in 2012 van mening verschild hebben met Philipse.

Zie: Polkinghorne: vredestichter tussen geloof en wetenschap

Zie: Wel een conflict tussen geloof en wetenschap!

Zie: Pat?

Zie Elaine Ecklund: Academici: religie en wetenschap bijten elkaar niet

Illustr. blaw-blaw.blogspot.com