Klaas Hendrikse: ‘Jezus was mix feiten en mythe’


‘Jezus is ‘een onachterhaalbare mix van geschiedenis en mythologie’. Het christendom koppelde de mythologische figuur Christus aan de historische persoon Jezus van Nazareth, waardoor aloude mythen ineens ten onrechte letterlijk werden genomen.’ – Dat stelt de atheïstische dominee Klaas Hendrikse uit Middelburg in zijn nieuwe boek God bestaat niet en Jezus is zijn zoon, dat op 28 oktober verschijnt.

Journalist Rolf Bosboom (PZC): Eigenlijk had hij helemaal geen tweede boek willen schrijven. ‘Ik had steeds het gevoel: dit is het wat ik wilde zeggen, ik ben uitgepraat. Maar mensen bleven mij vragen: hoe zit het nou met Jezus? Ik heb heel lang getwijfeld over een tweede boek, ook omdat er al heel veel over Jezus is geschreven. Maar het is nooit zo gezegd dat mensen het ook echt begrijpen. Geleidelijk aan werd me duidelijk dat ik veel mensen een plezier zou doen met een tweede boek. En na lang aarzelen begon ik er ook zelf plezier in te krijgen.’

‘Desondanks profileert Hendrikse zich in God bestaat niet en Jezus is zijn zoon opnieuw als theologische woelgeest. Hij schetst, in grote stappen, de ontwikkeling van godsdienst en religie vanaf het ontstaan van de mensheid tot op de dag van vandaag. De kern van zijn betoog: aan de basis van het christendom – dat wonderwel uitgroeide tot een machtsinstituut – ligt het misverstand van een letterlijk opgevatte mythe, namelijk dat Jezus uit de dood is opgestaan.’

Zie: Klaas Hendrikse: ‘Jezus was mix feiten en mythe’

(in: weblog ZeelandGeboekt van PZC-verslaggever Jan van Damme.)

Klaas Hendrikse: God bestaat niet en Jezus is zijn zoon – Uitgeverij Nieuw Amsterdam, 18,- euro, rond vrijdag 28 oktober in de winkel.

Kuitert rationaliseert God helemaal weg


Het lijkt erop dat Harry Kuitert alleen nog ‘brein’ is. Een overdosis Swaab? In zijn verbeelding heeft Kuitert zich voor God afgesloten. En in de Rede heeft hij Hem niet gevonden, dus hij gelooft niet in Hem, ook niet in eentje die niet bestaat. ‘God is niet van kennis, maar van verbeelding,’ zegt hij. ‘God is een gedachte van mensen. Geloven is alles behalve kennis.’ 

De oud-hoogleraar theologie stelt dat ‘wanneer het absolute uit de godsdienst verdwijnt, de oorlog afgelopen is en mensen veilig zijn’. Wat bedoelt hij met het absolute? Als ik hem goed begrijp, doelt hij op God, het absolute geloofspunt van alle godsdiensten. Als dat Opperwezen verdwijnt, zijn mensen dan veilig?

Ik kan Kuitert in zoverre volgen dat alles wat over boven (God) gezegd wordt inderdaad van beneden komt. Alle absolute (leer)stelligheden en belijdenissen van godsdiensten mogen van mij dan ook verdwijnen. Alleen God – die wel buiten de Rede te vinden is – blijft dan over.

Volzin: ‘Nu trekt hij (Kuitert, pd) de consequentie voor de theologie: die levert geen kennis op over God als ware God een realiteit buiten ons, maar informeert over wat mensen over zichzelf denken en zeggen wanneer ze over God spreken.’

Moet Kuitert wellicht zelf afkicken en niet (alleen) de gelovigen die hij dat aanraadt? Afkicken van de Rede? Dan blijft er niets van hem over. Als je alcoholisten echt wilt bevrijden, bijvoorbeeld, moet je ze een degelijk alternatief voor de alcohol bieden. Kuitert zou extra lessen in verbeelding moeten krijgen. Verbeelding geeft de ruimte om het leven te interpreteren en op zoek te gaan naar nieuwe vormen van kijken en denken. Nou ja, voor Kuitert behalve het denken dan, want ook met een nieuwe vorm van denken vindt hij God niet meer (terug).

Toch is er voor de theoloog meer dan de Rede als hij zegt dat ‘poëzie een ander soort waarheid is dan kennis’. Niet alleen kennis gaat blijkbaar over wat er bestaat. Is er nog toch hoop voor de geleerde? Is er toch nog een andere Waarheid?

Waar is God dan? Kuitert zegt dat geloven ook is: ‘onder de indruk zijn van de verbeelding’. Waarom is voor hem God daar dan niet te vinden? De verbeelding kan juist ook slaan op bestaande dingen of afgeleiden daarvan, en maken het mogelijk voor een mens om verder te denken dan wat hem is geleerd of waar hij van overtuigd is. Ik zou zeggen ‘verder dàn denken’. Daar is God te vinden. God die de Rede ver te boven gaat.

Zie: Kuitert schrijft zijn geestelijk testament: ‘Nee, nee, nee! Ik geloof niet in God!’ (Volzin)

Illustr: randyglasbergen.com

De kerk mag weg, als God maar overblijft…


… maar dan bedoelt Harry Kuitert God als functie van de menselijke geest. ‘Waarom?’ vraagt hij zich af. ‘Omdat het niet over God gaat. Wie zich over God uitspreekt, spreekt zich uit over zichzelf, daarom heeft God zoveel gezichten gekregen.’ – Een waar woord van Kuitert, aangehaald door Klaas van der Zwaag in het RD van gisteren. ‘Er is geen kennis van God, maar verbeelding, menselijke overlevering afkomstig van het voorgeslacht dat goden en God bedacht.’

Ik heb het idee dat God steeds meer gezichten krijgt omdat gelovigen steeds minder op gezag geloven. Vroeger geloofden de mensen ook al niet vanuit zichzelf, maar herhaalden zij wat ze in de kerk hadden gehoord. Formuleerden zij dat anders, dan werden ze onmiddellijk berispt. Als je de juiste leer niet papegaaide, werd je geëxcommuniceerd, op de index gezet. Het was een zonde om iets anders te denken dan de kerk voorschreef. ‘Leer dwingt, leer moet je voor waar houden, verbeelding maakt vrij,’ zegt ‘Godzoeker pur sang’ Kuitert dan ook in zijn nieuwste boek.

Van der Zwaag: ‘Kuitert wil echter „ondermijnen” dat geloof kennis is. Kennis moet je verantwoorden ten overstaan van anderen, met kennis betreed je het pad van aantonen of bewijzen. Volgens Kuitert is er geen gezaghebbende instantie die zegt dat Godskennis kennis is. De christelijke leer over God stamt van mensen af, is dus geen kennis maar ontwerp van verbeelding, afkomstig van verre voorouders.’

En ik? Ik verbeeld me God, dat is genoeg.

‘Ga maar leven,’ zegt Prediker, geciteerd door Kuitert in een interview met zichzelf. ‘Maak er wat van, leef voor Gods aangezicht, het komt zoals het komt’. (in: Kennismaken met Kuitert.) 

Alles behalve kennis. Afkicken van de godgeleerdheid en opnieuw beginnen, door Harry Kuitert; uitg. Ten Have, Utrecht, 2011; ISBN 9789025901127; 304 blz.; € 19,95.

Zie: Kuitert reduceert theologie tot geesteswetenschap (RD)

Zet Klaas Hendrikse Jezus neer als een Jan Klaassen?


 ‘Wat moet je schrijven over de zoon van iemand die niet bestaat? Ik kan me niet voorstellen dat Hendrikse zal beweren dat ook Jezus niet bestaat. Vriend en vijand zijn het er over eens dat Jezus ooit heeft geleefd. Nee, ik vermoed dat mijn collega Klaas zal gaan zeggen dat we van Jezus iemand hebben gemaakt die mooier en groter is dan Hij in werkelijkheid was. Een goed mens, maar geen God!’ Aldus de noodkreet van schrijver, dichter en dominee André Troost, in zijn blog ‘Jezus en zijn vader – Mijn visie op de Verlosser’.

God bestaat niet en Jezus is zijn zoon, is de titel van het nieuwe boek van Klaas Hendrikse, dat een dezer dagen verschijnt. Troost is bang dat iets dergelijks niet in dat nieuwe boek van Hendrikse zal staan. ‘De Jezus van Klaas Hendrikse is, vrees ik, hooguit een Jan Klaassen’, een dommig persoon met een gouden hart. Dat Jezus een gouden hart had, vinden we allemaal. Maar dat Jezus geloofde dat God echt bestond, zal Klaas Hendrikse wel ‘dommig’ vinden. Hooguit een respectabele gewoonte uit lang vervlogen tijden.’

Volgens zijn uitgever Nieuw Amsterdam werd na het uitkomen van zijn vorige boek, het succesvolle Geloven in een God die niet bestaat, hem veelvuldig de volgende vraag gesteld: ‘En Jezus dan?’ Eigenlijk had Hendrikse geen zin om een boek over Jezus te schrijven: ‘Er is over hem al meer geschreven dan een mens in zijn leven kan lezen.’ Uiteindelijk ging hij overstag en aan de slag met de vraag: Hoe heeft het vroeger toch met mensen zó kunnen gaan dat het met Jezus kon gaan zoals het is gegaan, hoe is het gekomen dat het daarna is gegaan zoals het is gegaan, en hoe gaat het nu met ons?’

Het Friesch Dagblad schrijft: ‘Het boek is volgens Hendrikse geschreven voor mensen die ’zichzelf niet als ongelovig beschouwen, die proberen hun weg te zoeken in de overtuiging dat er niet ‘niets’ is, en die eerder geneigd zijn om te geloven in ‘iets’ dan in wat in kerken ‘God’ wordt genoemd.’

God bestaat niet en Jezus is zijn zoon, uitgeverij Nieuw Amsterdam, ISBN: 9789046811344.

Zie: Klaas Hendrikse en Jezus

Illustr: Jezus, Zoon van God. Als jongen van twaalf gaf hij al les aan wijze mannen over het Christelijke geloof. – Anonieme schildering uit de Renaissance.