De mens is meer dan een stoffelijke machine

br_maddeninsirri_9

Als de geest onstoffelijk is, als de geest werkelijk mysterieus is, dan past deze natuurlijk op geen enkele wijze binnen de logisch-causale beschrijving van de natuurlijke werkelijkheid. Hetzelfde geldt voor God. Als God bestaat, dan is hij niet gewoon een onderdeel van de natuur.
– Filosoof Jan Riemersma schrijft in zijn blog ‘God, een bewijs uit het ongerijmde’ over bovennatuurlijke zaken die meer dan alleen maar ‘mysterieus’ en ‘onverklaarbaar’ zijn. 

‘God is een bijzonder object. Het is een object dat in zo hoge mate ongewoon is, dat dit ‘object’ eenvoudigweg niet past in een natuurlijke, wetenschappelijke beschrijving van de werkelijkheid. De gedachte dat er iets is dat de natuur overtreft, is – per definitie – ongerijmd: het past immers niet in de natuurlijke beschrijving van de werkelijkheid? Zou dat wel het geval zijn, dan zou het – alweer per definitie – niet ‘bovennatuurlijk’ zijn.’

janriemersmaVolgens de docent filosofie komt Daniel Dennett tot ernstige denkfouten als hij ‘bovennatuurlijke’ zaken afdoet met ‘mysterieus’ en ‘onverklaarbaar’. Voor Riemersma is niets zo vanzelfsprekend als de gedachte dat God, als hij de natuurlijke werkelijkheid overtreft, in geen enkele begrijpelijke ordening onder te brengen is. (foto: G&W)

‘Neem nu de vraag of wij een onstoffelijke geest hebben. Alleen de idee roept bij naturalisten vaak al een zekere minachting op. Zij noemen mensen die geloven dat het dualisme te verdedigen is, met het nodige ‘dedain’, de ‘mysterians’. Wie gelooft dat wij misschien toch niet helemaal een stoffelijke machine zijn, die wordt door de naturalisten aangezien voor iemand die te lui is om naar goede verklaringen te zoeken en die zich tevreden stelt met een mysterie. Vandaar de naam ‘mysterian’.’

Hetzelfde geldt voor God. Als God bestaat, dan is hij niet gewoon een onderdeel van de natuur. Hij past niet binnen een logisch geordende beschrijving van de werkelijkheid. God is niet horig aan de natuurwetten of aan de logische wetten. Als God werkelijk God is en als hij de natuur overtreft, dan komt God niet voor in de ‘gewone’ beschrijving van de werkelijkheid. Maar hij is er wel: zijn bestaan rijmt niet met de natuurlijke wereld. Je hoeft niet te verklaren ‘hoe’ God verenigd kan worden met een logisch-causaal geordende werkelijkheid…

emanuelrutten (1)Ook filosoof Emanuel Rutten schreef over geest en stof, gisteren bij Geloof & Wetenschap. Hij stelt dat als de lichaamsloze geest God incarneerde in Jezus – en dat vieren we zelfs met kerst! – dus een verbinding is aangegaan met een stoffelijk lichaam, dat dit veronderstelt dat geest los van materie kan bestaan. (foto: pd)

‘Het feit dat hersenwetenschappers nooit zijn gestuit op bewustzijn zonder hersenen is geen goede reden. Zij onderzoeken immers per definitie alleen hersenen. Zo is leven op andere planeten ook niet ineens onwaarschijnlijk omdat biologen alleen leven op aarde onderzoeken. Al met al is het dus redelijk te menen dat bewustzijn niet het product van stof is.’

Volgens Rutten is God een treffend voorbeeld van een onafhankelijk bewustzijn zijn, van een lichaamsloze geest die tijdelijk een verband met stof aanging, zonder ermee samen te vallen of erdoor geproduceerd te zijn.

Zie: God, een bewijs uit het ongerijmde (Jan Riemersma)

en: Geest en stof (Emanuel Rutten)

Gerelateerd: ‘Bewustzijn is onafhankelijk van de materie’  (VanGodenEnMensen)

Illustr: diamental.nl

God bewezen, als Maximaal Perfect Wezen

inmeitrust


Emanuel Rutten heeft weer een argument gevonden dat aannemelijk maakt dat God bestaat. Bij Robert Maydole. Deze kwam tot de conclusie dat er een maximaal perfect wezen, oftewel God, moet bestaan. Dit wezen is uniek omdat als er twee maximaal perfecte wezens zouden bestaan ze elk groter moeten zijn dan de ander, wat onmogelijk is. Rutten, die zelf ook een argument lanceerde voor het bestaan van God, licht het toe.

‘(1) De negatie van een perfectie is géén perfectie, (2) Een perfectie impliceert alléén perfecties, (3) Het zijn van een maximaal perfect wezen is een perfectie, (C) Er bestaat een maximaal perfect wezen.’ 

Perfect wezen mogelijk
Drie premissen dus en een conclusie. Het zoveelste (ontologische) bewijs, maar dat Maximaal Perfect Wezen laat zich nog maar niet zien. Ook niet in De Wereld Draait Door, dat zou perfect zijn. Waarschijnlijk is zo’n perfect wezen onkenbaar, omdat het al lastig te begrijpen is hoe Robert Maydole tot zijn conclusie komt. Het argument van Rutten was ook voor velen moeilijk te begrijpen of werd weerlegd, maar dat laatste werd weer weerlegd door Rutten…

Eerst lijkt het er even op dat zo’n maximaal perfect wezen niet bestaat, want Rutten neemt aan dat het niet mogelijk is dat er een maximaal perfect wezen bestaat en in dat geval geldt voor alle X, dat het noodzakelijk waar is dat X geen maximaal perfect wezen is…

‘Maar dan volgt dat de logische implicatie ‘Als X een maximaal perfect wezen is, dan is X niet een maximaal perfect wezen’ waar is in alle mogelijke werelden. Uit (3) en (2) volgt dan dat ‘niet maximaal perfect zijn’ eveneens een perfectie is. Dit is echter in tegenspraak met (1). We dienen de aanname dus te verwerpen. Maar dan volgt dat een maximaal perfect wezen mogelijk is.’ 

arminius_logo

Denkcafé: Bestaat God?
Iedereen kan weer eens naar zo’n discussie komen luisteren, nu in Rotterdam. In het Denkcafé, een samenwerking van Arminius en Studium Generale EUR, zal Rutten weer eens uitleggen waarom het redelijker is om aan te nemen dat God wel bestaat, dan dat hij niet bestaat. (Aannemen dat God bestaat, dat klinkt al minder stellig.) De Vlaamse filosoof Maarten Boudry zal met hem in debat gaan. Boudry is een atheïst die onlangs ophef veroorzaakte door een nepartikel op een theologische conferentie binnen te smokkelen. Hiermee stelde hij de vaagheid van theologische discussies aan de kaak. 

De gespreksleiding is in handen van Inge Janse. ClublePOP verzorgt na het denkcafé een prikkelende muzikale nababbel waardoor u in hogere sferen beland.

Woensdag 19 december 2012 | 20u | entree € 5 | Studenten en RdamPas gratis | Museumpark 3 | 3015 CB Rotterdam | t:010 436 38 00 | e: info@arminius.nu

Zie: Het ontologisch argument van Robert Maydole

en: Denkcafé: Bestaat God?

Illustr: ruth-worldofcancer.blogspot.nl

De filosofen hebben hun eigen God


‘Met filosofische argumenten kun je alleen aannemelijk maken dat er een God bestaat, maar daarmee heb je nog niet laten zien dat God
ook de eigenschappen heeft waar het in de Bijbel echt om draait.’ Desondanks verdient de God van de filosofen rehabilitatie, vindt universitair docent aan de VU, Jeroen de Ridder, in het artikel
‘Eerherstel voor de God van de filosofen’.

Ik ken de God van het christendom, de God van de islam, de God van het Jodendom. Nou ja, kennen, van naam dan. Allemaal Goden die net een tikkie anders zijn of volgens sommigen compleet van elkaar verschillen. De God van de filosofen – welke eigenlijk, want daar zijn er ook heel wat van – wint de laatste tijd aan populariteit, wellicht omdat Hij bewezen wordt, althans beargumenteerd. Maar volgens De Ridder is het opvallend dat ook gelovige christenen weinig op te hebben met de God van de filosofen.

‘Het bezwaar zou dan kunnen luiden dat filosofische argumenten de belangrijkste eigenschappen van God negeren. Of dat je met filosofische argumenten alleen aannemelijk kunt maken dat er een God bestaat, maar dat je daarmee nog niet hebt laten zien dat God ook de eigenschappen heeft waar het in de Bijbel echt om draait.’

De Ridder, columnist voor Geloof & Wetenschap, zegt dat in de Bijbel heel andere kenmerken van God naar voren komen dan bij de abstracte eigenschappen die de filosofie biedt, zoals ‘datgene groter dan welk niets gedacht kan worden’, ‘almachtig, alwetend en algoed persoonlijk wezen’ of ‘persoonlijke eerste oorzaak’. Dat zou ook een bezwaar kunnen zijn.

‘Misschien is het filosofische beroepsdeformatie, maar ik zie hier ook weinig in. Dingen en personen hebben allerlei eigenschappen en die kun je op verschillende abstractieniveaus beschrijven.(…) Dat een filosoof sommige eigenschappen van God ongenoemd laat, betekent niet dat hij ontkent dat ze er zijn of dat hij ze onbelangrijk vindt.’ 

De Ridder maakt zijn ‘filosofische geloof’ in zijn artikel op een leuke manier persoonlijk en zegt dat er één Jeroen is die je op verschillende manieren kunt omschrijven, afhankelijk van wat je wil zeggen. Ook de uitsmijter onder het kopje ‘Smaak of fatsoen’  is aardig:

‘Als iemand het bestaan van je partner in twijfel trekt en je kunt hem of haar niet direct zelf erbij halen, dan is het toch een goed idee om bijvoorbeeld belastingpapieren waar jullie beider namen op staan als argument in te brengen?’

Dr. ir. Jeroen de Ridder (foto VU)

NWO Veni onderzoeker en universitair docent aan de Faculteit der Wijsbegeerte van de Vrije Universiteit.
Zijn interesses liggen op het gebied van de wetenschapsfilosofie, epistemologie, metafysica, techniekfilosofie en godsdienstfilosofie.

Zie: ‘Eerherstel voor de God van de filosofen’
(
Geloof & Wetenschap)

Illustr: forum.fok.nl (lurf_doctor)

‘Wiskundige structuur bewijs voor God’

Wanneer God dit universum inclusief de wetten gemaakt heeft, dan is het voor de mens, die naar Gods beeld geschapen is, mogelijk om Gods werken te overdenken en dat kan door wiskundige vergelijkingen te maken. Maar als er geen God is, dan is het onverklaarbaar waarom het universum een wiskundige structuur is. – Dit schrijft Edgar Andrews in zijn boek ‘Wie heeft God gemaakt – op zoek naar een allesverklarende theorie’ , gisteren aangehaald door redacteur Rik Bokelman, van het CIP.

Volgens Kees Roos, die het voorwoord in dit boek schreef, treedt de auteur in discussie met hedendaagse wetenschappers die het publiek ervan proberen te overtuigen dat de wetenschap heeft aangetoond dat er geen God is. Het is volgens Roos echter geenszins de bedoeling van de auteur om het bestaan van God te bewijzen. De kop boven dit artikel (en bij de CIP en de IKON) is dus nogal misleidend.

De geschiedenis heeft veel van dergelijke ‘godsbewijzen’ opgeleverd. Maar de auteur zoekt niet naar een nieuw godsbewijs. Integendeel, hij gaat van meet af aan uit van het bestaan van God van de Bijbel, deze aanname noemt hij de ‘Godhypothese’. 

Pieter de Boer schreef voor vergadering.nu in een recensie dat veel wetenschappers God niet ontdekken met hun wetenschappelijke waarnemingen en dat dit eerder iets zegt over de wijze van meten dan over Gods bestaan: 

Een voorbeeld: al zijn er geen wetten voor liefde en haat, daarom bestaan ze nog wel. Vooral Andrews opmerking dat veel wetenschappers God op een verkeerde plek zoeken is veelzeggend. God laat zich namelijk het beste vinden in Zijn Woord, niet in allerlei wiskundige vergelijkingen en berekeningen. Andrews gaat fel in discussie met een aantal hedendaagse atheïstische wetenschappers. Frappant is zijn stelling dat Victor Stengers verklaring over het ontstaan van de natuurwetten in zijn boek ‘God, een onhoudbare hypothese’ zelf een van de meest onhoudbare hypotheses is. In het laatste hoofdstuk geeft Stenger een reactie op het boek van Andrews. 

Godsdienstfilosoof en theoloog dr. Taede A. Smedes (foto: Gravatar) laat weinig heel van het boek Wie heeft God gemaakt en wijdde er al enige tijd geleden enkele kritische besprekingen aan. Hij vindt het zelfs een boek dat de aanschaf en het lezen niet waard is. Desalniettemin heeft hij dat wel gedaan.

Andrews leest Genesis letterlijk-historisch en als verklaring voor het ontstaan van het heelal en de natuurwetten, de ontwikkeling van het leven en van de menselijke moraal. Wetenschap die niet strookt met Genesis wordt verworpen; wetenschappelijke verklaringen worden secundair gemaakt aan de Bijbel.  

In zijn update gaat Smedes zeer uitgebreid in op het boek, hoofdstuk voor hoofdstuk, omdat de uitgever ervan zeer slecht te spreken was over zijn kritiek en zelfs meende dat Smedes het niet gelezen had. Hij eindigt zijn artikel met het volgende en genadeloze slot:

Immers, uit het hele boek, op vrijwel iedere bladzij, wordt duidelijk dat Andrews een felle conflictthese vertegenwoordigt. Begint het boek nog met en pleidooi voor een wetenschappelijke benadering, gaandeweg het boek wordt duidelijk dat wetenschap volledig moet conformeren aan het wereldbeeld dat Andrews uit de Bijbel meent te kunnen distilleren, en anders verworpen moet worden. Wil dit boek de discussie tussen geloof en wetenschap verder helpen? Dan alleen door de zaak verder te polariseren, en dat lijkt me weinig constructief.

Edgar Andrews

Wie heeft God gemaakt?
Op zoek naar een allesverklarende theorie

Uitgeverij Maatkamp 2012
ISBN 9789063181390
407 pp.
19,90 Euro

Zie: Voorwoord bij de Nederlandse vertaling
Kees Roos
en: Edgar Andrews: Wie heeft God gemaakt? Een kritische boekbespreking
Taede A. Smedes

en: Nog éénmaal Edgar Andrews: “Wie heeft God gemaakt?”
Taede A. Smedes

Illustr: Armillairsfeer en passer, Denns, Judocus, 1610, museum Boerhaave, Leiden.
De armillairsfeer geeft de relatie aan tussen enkele sterrenkundige coördinatenstelsels het eclipticale (bepaald door de schijnbare loop van de zon), het equatoriale (bepaald door de evenaar) het horizontale (bepaald door de horizon). De twee binnenste paren ringen laten de schijnbare banen van de zon en de maan zien. Het derde stel verbeeldt het firmament en de brede ring toont de dierenriem met een datumverdeling en de posities van een aantal heldere sterren met hun astrologische invloeden. De buitenste ringen leggen de horizon en de meridiaan vast.
Update 30 4 2024: lay-out

‘Allah verspreidt via Mohammed godslasterlijke praat’


‘Ik ben verbijsterd over de brutaliteit van Allah dat hij zich uitgeeft voor God, de Schepper van hemel en aarde en dat hij beweert dat hij de diverse Bijbelboeken heeft gegeven, terwijl hij nergens die Bijbelboeken goed aanhaalt.’ Dit zegt Walter Tessensohn in zijn boek Allah, de beste der Scheppers. Voorwaar, Allah is de enige God. Journalist Dick Schinkelshoek vat uit dit boek samen dat Allah niet God is, maar een grote misleider die via Mohammed godslasterlijke praat verspreidt. 

Het grootste argument van de evangelische voorganger in het wat rommelig vormgegeven boek is dat Allah de boodschap van God vervalst. Moslims beschuldigen op hun beurt joden en christenen van hetzelfde: ze zouden de wet en het evangelie gecorrumpeerd hebben. Zo kom je geen steek verder, want overtuigen doe je er niemand mee. 

Docent godsdienstpsychologie en pastoraat Willem van der Horst gaat hier in zijn artikel Moslims en christenen zijn hetzelfde, maar God en Allah niet, op in en zegt dat de vraag of Allah en God dezelfde zijn altijd lijkt uit te lopen op een patstelling. Hij bepleit een benadering die het niveau van ‘welles nietes’ ontstijgt: 

Maar de inhoud verschilt en dat is het terrein van de theologie. Als theologen proberen om op basis van inhoud Allah en God gelijk of ongelijk te verklaren halen ze vaak twee terreinen door elkaar. Je geloofsovertuiging wil je niet gebruiken om een moslim niet beledigen, laat staan verketteren en dus zijn Allah en God gelijk. Dat helpt bij de dialoog.

Vervolgens roept dat heftige reacties op van een andere theoloog die op basis van dezelfde Bijbel het tegenovergestelde concludeert. Het punt is dat als we in de gaten hebben dat we als mens gelijk zijn aan elkaar in ons zoekproces naar de hemel, we vervolgens met elkaar van mening kunnen verschillen over hoe de hemel eruit ziet. 

Een goed idee van Van der Horst. Ik moet denken aan het verhaal van de blinde mannen en de olifant. Dat gaat over zes blinde reizigers die op hun levensweg tegen verschillende delen van een olifant aanlopen. ‘Elke blinde man schept vervolgens zijn eigen versie van de realiteit, gebaseerd op zijn eigen beperkte ervaring en perspectief. In filosofische kringen over de hele wereld is De Blinde Mannen en de Olifant een boegbeeld geworden van moreel relativisme en religieuze tolerantie.’ Aan het slot van dit verhaal wordt de moraal verteld:

Maar al te vaak varen allen,
denk ik, alledag,
Hun eigen koers, volkomen onwetend
over wat de ander denken mag,
En spreken zij allen van een olifant,
die geen van hen ooit zag.

Ik zie dat de verschillende religies allemaal (een eigen idee van) hun god hebben, hoe ze die ‘olifant’ ook noemen. Om dan vervolgens elkaar te gaan verketteren is waanzin, temeer zij allemaal een deel van de waarheid bezitten. En dan is ‘waarheid’ ook nog eens erg relatief, want niemand kent de echte waarheid; we geloven slechts in god, echt weten doen we niets van hem. Het loopt erg uit de hand als we onze god de beste noemen. De geschiedenis van religies laat al eeuwen zien hoe die gedachte tot geweld leidt en ons eigenlijk heel ver van God, Allah of hoe je de Eeuwige ook wilt noemen, afbrengt.

Dick Schinkelshoek is er somber over. Als God en Allah dezelfde zijn, stelt hij, garandeert dat werkelijk een gelukkiger samenleven? Hij verwijst naar Miroslav Volf, naar zijn boek Allah. Het antwoord van een christen waarin Volf stelt dat wat de islam vandaag ook is, ze begon in ieder geval als sekte verwant aan het christelijk geloof.

Stel nu eens dat Volf gelijk heeft, en God en Allah zijn dezelfde. Garandeert dat werkelijk een gelukkiger samenleven? De geschiedenis laat zien dat ook christenen onderling uitstekend in staat zijn gebleken elkaar in Gods naam de hersens in te slaan. Om van de eeuwenlange agressie tegenover de joden nog maar te zwijgen.

Maar, Schinkelshoek zegt toch aan het slot van zijn artikel:

Aan het einde van zijn boek blijkt dat Volf ook een (mooie!) missionaire beweegreden heeft: kun je Jezus als je redder omarmen en moslim blijven. Ja, zegt Volf. Daarvoor hoef je niet een of andere vorm van (westers) christendom aan te nemen. Hij bespeurt voor die gedachte onder moslims een toenemende openheid.

Zouden de gelovigen, blind of niet, dan toch uiteindelijk de ‘hele olifant’ gaan zien? Het is te hopen. Uiteindelijk is er maar één God. Of één Allah.

Zie: Moslims en christenen zijn hetzelfde, maar God en Allah niet
(Willem van de Horst – Het Goede Leven) 

en: Geloof: Zijn God en Allah dezelfde?
(Dick Schinkelshoek – Nederlands Dagblad)

Gerelateerd: ‘Moslims en christenen aanbidden dezelfde God’
(
over ‘Allah. Het antwoord van een christen’)