Vrijdenkers en humanisten in debat over…God!

Voltaire was een vooruitstrevend humanist èn deïst die worstelde met het bestaan van God en het idee van het aardse paradijs. Een bekende uitspraak van hem was: ‘Als God niet had bestaan, zou hij uitgevonden moeten worden’. Atheïst dr. Floris van den Berg vindt het deïsme van Voltaire acceptabel. Volgens hem kunnen in die zin religie en humanisme samengaan. Is Van den Berg deïst?

Voltaire legde de nadruk op de rede. Dat doet Van den Berg ook. Voltaire wees alle vooroordelen, bovennatuurlijke en dogmatische verklaringen af. Van den Berg eveneens. Alleen is het wel zo dat Van den Berg van religie af wil. ‘Hoe komen we van religie af’, is dan ook de titel van een boek dat hij daarover schreef. Hij zou nooit een kerk oprichten, zoals Voltaire deed. Hij liet zelfs de tekst ‘Deo erexit Voltaire, Voltaire bouwde dit voor God’ erop aanbrengen. Toch was het paradijs voor Voltaire ‘de plek waar je bent’.

Goddelijkheid
Voor Voltaire was de waarde van de goddelijkheid van de mens zichtbaar door de manier waarop hij omgaat met zijn medemens. Zoiets zal Van den Berg ook wel menen. Hun ideeën lijken op de filosofie van de atheïstische dominee Klaas Hendrikse, die ongetwijfeld Voltaire goed heeft bestudeerd. Hoe dan ook, wellicht horen we Van den Berg zijn filosofie verduidelijken tijdens het debat ‘Is godsdienst aan de Universiteit voor Humanistiek heilig?‘.

Het debat wordt na een korte inleiding geopend door dr. Anton J.L. van Hooff, voorzitter van de Atheïstisch-Humanistische Vereniging De Vrije Gedachte en prof. dr. Harry Kunneman, hoogleraar Sociale en politieke theorie aan de Universiteit voor Humanistiek.
In de loop van de avond zullen zich ook prof. dr. Peter Derkx, dr. Floris van den Berg en drs. Wouter Kuijlman in de discussie mengen. Tijdens de diverse debatrondes is ruime gelegenheid voor de zaal om mee te praten.

Verontwaardiging
Het dogmatische van de vrijdenkers in hun strijd tegen religie en de verbazing van aanhangers van De Vrije Gedachte, dat juist aan een humanistisch opleidingsinstituut een stevige aanpak van het geloof verontwaardiging wekte, is de aanleiding voor dit debat.
Dat vindt plaats op donderdag 19 januari 2012 in zaal 1.40 van de Universiteit voor Humanistiek aan de Kromme Nieuwegracht 29 in Utrecht, 19.00 uur – 21.30 uur (aansluitend een borrel.)

Alle belangstellenden zijn van harte welkom. Je kunt je deelname voor deze (gratis) debatavond opgeven via dit formulier.

Zie: ‘Zonder dialoog aan de goden overgeleverd’ (human.nl)

Bron: Voltaire (1694 – 1778) (Humanistische canon)

Illustr: raycomfortfood.blogspot.com (‘Atheists, Voltaire, Morality and God’)

Atheïsten willen dat alles hetzelfde wordt

En dat wat anders is achter de voordeur verborgen moet blijven. – Dat stelt de Volkskrant bij monde van Amanda Kluveld in haar bijdrage ‘Ik voel medelijden met de atheïsten’, waarin zij het opneemt voor een beeld van Jezus in de bergen van Montana. ‘Als ik moest kiezen tussen die wereld of een wereld waarin je tijdens het skiën verrast raakt door een beeld van Jezus waar je het niet verwacht, een beeld dat een eigen verhaal en geschiedenis kent, dan kies ik voor de laatste.’

‘Atheïsten hebben niets met God. Maar als ze een beeld dat voor anderen betekenisvol is, een monument dat onschuldig hoog op een berg in Montana staat, willen verwijderen, dan hebben zij duidelijk ook niets op met de mens. Dat wat mensen bindt, de grondwet en de grondrechten, willen zij inzetten om andere waardevolle culturele, historische en religieuze verbindingen te verbreken en te vernietigen, zodat alles hetzelfde wordt en dat wat anders is achter de voordeur verborgen blijft.’

Kluveld komt erachter dat het beeld een oorlogsmonument is en dat Big Mountain Jesus tot de lokale geschiedenis van Whitefish behoort en dat de veteranen van de 10th Mountain Division, die in de Tweede Wereldoorlog in Europa vochten, goede herinneringen hebben aan de religieuze beelden, die zij in de bergen van Italië en Frankrijk hadden gezien. Het beeld zetten zij neer uit nagedachtenis aan hun gesneuvelde kameraden.

‘Als ik moest kiezen tussen die wereld of een wereld waarin je tijdens het skiën verrast raakt door een beeld van Jezus waar je het niet verwacht, een beeld dat een eigen verhaal en geschiedenis kent, dan kies ik voor de laatste. Dit terwijl ik niet eens kan skiën en hoogst waarschijnlijk in mijn leven nooit in Montana zal geraken. Dat doet er ook niet toe. Dat beeld staat er ook voor mij en ik ontleen daar vreugde aan. Dat zullen die fanatieke atheïsten uit Wisconsin waarschijnlijk nooit begrijpen en daarom voel ik deernis voor hen.’

Zie: ‘Ik voel medelijden met de atheïsten’

Foto Montana-statue: doctorbulldog.wordpress.com

Richard Dawkins begrijpt de motivatie van het geloof niet

‘Dawkins neemt zo fanatiek afstand van de religie dat hij er niet meer echt kritisch over kan zijn. De afstand wordt te groot om het nog te begrijpen. Hij begrijpt de motivatie niet meer van het geloof. Iets dat je bekritiseert, moet je proberen te begrijpen.’ – Dat zegt filosoof Jasper Schaaf in zijn artikel ‘Atheïsme voor beginners?’. Volgens Schaaf zit Dawkins gevangen in een semi-religieuze vraagstelling, het atheïsme van de beginneling.

Schaaf verwijst in zijn blog van 3 december jl. naar De Pers.

‘Richard Dawkins’ nieuwste boek De betoverende werkelijkheid wordt in dagblad De Pers van 22 november aangeprezen als ‘atheïsme voor beginners’. Inderdaad, voor beginners. Daar moest ik aan denken toen ik vorige week in de trein dat artikeltje las. Naar mijn mening zit Dawkins in zijn eerder verschenen beroemde boek God als hypothese (The God Delusion) zelf nog gevangen in een semi-religieuze vraagstelling, het atheïsme van de beginneling. Zijn redenering: de hypothese god kan niet worden bewezen, ergo hij bestaat niet en daarmee vervallen alle religieuze aanspraken. Hij lijkt wat op sommige christenen die smachten naar een wonder als bewijs voor het bestaan van god.’

Schaaf haalt in zijn betoog verschillende denkers aan, zoals Joseph Dietzgen volgens wie er nog een mystiek restant bestaat in de vraagstelling van een absoluut begin. Met Geerat Vermeij zegt Schaaf dat je voor een overtuigend natuurwetenschappelijk, sociaal, economisch en per saldo atheïstisch verhaal je helemaal geen harde god-hypothese op hoeft te stellen. ‘Je overschreeuwt jezelf er alleen maar mee en bereikt de gelovigen echt niet.’ Met Friedrich Engels zegt Schaaf dat volgens hem de term atheïsme een negatief begrip is. Als reactie op de uitspraak van Ludwig Feuerbach die in zijn religiekritiek zegt ‘dat het wonder de hypotheek is die borg staat voor het wantrouwende en twijfelende geloof’, zegt Schaaf:

‘dat Dawkins dat simpele geloof gewoon omkeert. Bij hem wordt een niet-religieus wereldbeeld gereduceerd tot een ontkennend antwoord op een absoluut bepaalbaar punt, een te bepalen begin. Dat komt neer op een verkapte religieuze vraagstelling.’

Zie: Atheïsme voor beginners?

Foto Richard Dawkins: izit.org

Wat is heilig, wat seculier?

Hoe lastig is het om seculier te zijn? Theoloog Henk-Jan Prosman ‘legt zich niet vast op een eigen begrip, maar omschrijft secularisering als een proces waarvan de precieze duiding (variërend van nederlaag en ondergang van de religie tot de triomf van het christendom) vooralsnog opengehouden moet worden.’ – Dr. Coen Constandse (doctor in de godgeleerdheid) recenseerde het proefschrift van Henk-Jan Prosman.

Constandse: ‘Waar het sacrale er aan de ene kant wordt uitgewerkt, keert een ander sacrum elders terug. De strijd om de rituele slacht is zodoende ook geen strijd van seculier tegen sacraal, van politiek tegen religie. Dat seculiere, politieke is zelf ook religieus geladen, onder de schijn van neutraliteit.

Naast het sacrale maakt het niet-sacrale seculiere zich in toenemende mate breed. Lang dachten sociologen dat toenemende modernisering ten koste zou gaan van de godsdienst (de zogenaamde ‘secularisatiethese’.) Maar zo simpel is het niet. In de moderniteit is religie helemaal niet eenduidig verminderd. Ze groeide en bloeide soms juist en sinds enige tijd spreekt men van de ‘terugkeer van de religie’. Die paradox – secularisering en tegelijkertijd een herintredende religie – in de postmoderniteit vormt Prosmans uitgangspunt.’

Henk-Jan Prosman is theoloog. In 2011 promoveerde hij aan de Universiteit Utrecht op een onderzoek naar het begrip seculariteit in het postmoderne denken. In 2011 behaalde hij ook het MA diploma Leraar Godsdienst en Levensbeschouwing aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Constandse: ‘De strijd tegen stress en pijn, gemeten in seconden bij te doden dieren – dat is heilig. Een zachte, leedvrije dood voor al wat leeft, onzichtbaar, in een soort heilige der heiligen uitgevoerd. Naast de sjocheet (ritueel slachter, pd) met zijn mes en zegenbede stond al de inspecteur van de Voedsel-en-Waren-Autoriteit met zijn checklist. Maar het echt seculiere sterven vraagt voorlopig om nog een witte jas, een derde priester: de wetenschapper met een stopwatch en leedmeetapparatuur. Van de bloedspetters willen we niet weten, maar eten des te meer.’

Proefschrift
The Postmodern Condition and the Meaning of Secularity : A Study on the Religious Dynamics of Postmodernity
Henk-Jan Prosman
Klik hier voor meer informatie

Illustr: Salvador Dali – Verzoeking van de heilige Antonius

Nieuw randschrift op 2-euromunt: ‘Mammon zij met ons’?

Het Atheïstisch Verbond (AV) begrijpt niet dat ‘met name de christelijke partijen vasthouden aan de handhaving van het randschrift; handhaving dus van een bede aan god op een munt die gewijd is aan een afgod, nl. Mammon.’ Juist daarom! zou ik zeggen, als waarschuwing waartoe ongebreideld kapitalisme kan leiden. Op dit moment naar de afgrond waar Mammon ons grijnzend op staat te wachten.

Het AV correspondeert al anderhalf jaar (!) met de overheid om gedaan te krijgen dat de bede: ‘god zij met ons’ van de munt gehaald zou worden omdat het in strijd is met de ‘scheiding tussen kerk en staat’. Eigenlijk valt dat nog mee van het AV, waarom stellen zij niet meteen voor om kerkgebouwen te slopen en alle christelijke kunst weg te laten halen uit de musea in plaats van zich ongerust te maken over god op de 2-euromunt? Ziet het AV er liever ‘Mammon zij met ons’ op staan?

Symboolpolitiek van het AV? Heeft het geen constructievere gedachten om het seculiere landschap van Nederland en Europa te verfraaien? Het AV: ‘In het verweer van de minister van financiën, maakt zijn woordvoerder een vergelijk tussen christelijke feestdagen en het randschrift met de bede. Volgens hem heeft niemand, gelovig of niet geen probleem met het vrij zijn op die dagen. Er heeft tot nu toe nog geen niet-gelovige gevraagd om afschaffing van de christelijke feestdagen.’

Gelukkig ziet menig niet-gelovige daar inderdaad de onzin van in, net als god weghalen van de 2-euromunt. Het AV zegt dat ‘opnieuw blijkt dat ons land op dit moment eigenlijk door de sgp wordt geregeerd; per definitie een discriminerende partij.’ Het AV weet niet meer te bedenken dan zelf te discrimineren en discrimineert op basis van godsdienst als het god weg wil hebben van de 2-euromunt. Over discriminatie gesproken.

Het aantal van hen die zich atheïst noemen zou heden ten dage ca. 20 procent van de bevolking uitmaken, volgens het AV. Dit als argument om de 2-euromunt te schonen. Op dit moment is 35 procent van de Nederlandse bevolking ‘kerkelijk’, zoals het AV zelf zegt. Doorgeredeneerd zoals het AV, moet god dus op die ene munt juist gehandhaafd blijven. Kan het AV zich intussen met iets rustgevends gaan bezighouden. Met het omruilen van 2-euromunten in die van één. Brandt niet zo in de broekzak. 🙂

God, waar hebben we het eigenlijk over?!

Zie: Overheid wil bede als randschrift euromunt behouden

Illustr: The worship of Mammon (Evelyn de Morgan (British, 1850-1919)

Waar is de vrijheid binnen de godsdienst?

Volgens Marcel Poorthuis, hoogleraar interreligieuze dialoog Universiteit Tilburg, zwicht artsenorganisatie KNMG voor ‘seculiere terreur’. Omdat de artsen zich tegen uitspreken tegen besnijdenis. Besnijdenis is echter een schrijnend voorbeeld van onvrijheid binnen godsdienst, onder het mom van vrijheid van godsdienst. Poorthuis bestrijdt seculiere terreur, maar praat de terreur van godsdienst goed.

Baby’s werden in Amerika indertijd inderdaad besneden uit medisch oogpunt. Op dat moment kies je als arts natuurlijk hiervoor: omdat het de gezondheid betreft. Gezondheid stond toen boven de integriteit van baby’s. Als inzichten echter voortschrijden, kan je besluiten dat besnijdenis niet meer noodzakelijk is. Dan telt integriteit natuurlijk weer. Een arts zal nooit een besnijdenis mogen uitvoeren als dit voor de gezondheid onnodig is.

Voortschrijdend inzicht in religie is een ander punt. Moedwillig baby’s besnijden die niets van God of de wereld afweten, kan je niet goed praten: je kunt baby’s niet verplichten aan God ‘te doen’, misschien willen ze later wel boeddhist worden. De zich emanciperende wereld komt meer en meer tot het inzicht dat er in religie geen dwang mag zijn, dus ook geen kinderen opzadelen met een geloof waarmee ze wellicht later niets te maken willen hebben.

De KNMG getuigt van dit inzicht. Kinderen verplichten tot een onomkeerbaar verbond met God is religieuze terreur. Ethisch zou zijn als kinderen op latere leeftijd hierover zelf bewust mogen beslissen. Dan kunnen ze waarachtig kiezen voor een religie en/of besnijdenis, of juist niet. Dat is pas echt vrijheid van godsdienst.

Zie: Artsenorganisatie zwicht voor seculiere terreur (Nederlands Dagblad)

Gerelateerd artikel: Besnijdenis dwingt jongens tot onomkeerbaar verbond met God (godenenmensen.wordpress.com)

Zie ook: De besnijdenis: Grote gevolgen van een kleine ingreep (Trouw)

Illustr: viatadefamilie.com