Levensbeschouwelijke omroepen invoegen bij de Publieke Omroep

De Publieke Omroep zou vanaf 2016 ruimte moeten bieden aan kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag als hun budget door bezuinigingen op nul gesteld wordt. Solidariteit mag toch verwacht worden van EO, KRO en NCRV, maar ook van de VARA, AVRO, TROS en VPRO voor de 2.42 omroepen? Deze laatste kunnen ingevoegd worden als zelfstandige programma’s bij de Publieke Omroep.

De Humanistische Omroep kan bijvoorbeeld het programma Durf te denken uitzenden bij de VPRO; De Boeddhistische Omroep het programma Chance Operations bij de NCRV; de eucharistieviering van RKK kan terecht bij de KRO; Songs of praise van de IKON bij de EO. Ook de overige 2.42 omroepen zoals de Joodse Omroep, Organisatie Hindoe Media en de Zendtijd voor Kerken zouden onderdak moeten krijgen bij de Nederlandse Publieke Omroep (NPO).

Kwalitatief beter
Het mes snijdt zo aan twee kanten: de levensbeschouwing blijft in het mediabestel en de Publieke Omroep wordt er ‘geestrijker’ door. Kwalitatief beter dus, en dat komt goed uit want de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Sander Dekker, wil alleen nog maar geld verstrekken op basis van kwaliteit van de programma’s.

2.42 Omroepen: Boeddhistische Omroep Stichting (BOS), Humanistische Omroep (HUMAN), Interkerkelijke Omroep Nederland (IKON), Joodse Omroep (JO), Organisatie Hindoe Media (OHM), Rooms-katholiek Kerkgenootschap (RKK) en Zendtijd voor Kerken (ZvK).

Solidariteit
Het geld dat de A of B-omroepen uitsparen op eigen programma’s – die zij voor deze solidariteit inleveren – kan dan aangewend worden voor de 2.42 omroepen die dan niet langer omroep zijn maar kerkgenootschap of genootschap op ideologische grondslag, binnen de Publieke Omroep. Bovendien krijgt de Publieke Omroep, zoals de staatssecretaris stelt in zijn brief van 6 december 2012, de ruimte om meer eigen inkomsten te vergaren.

Uit de brief van de staatssecretaris:
Door de bezuinigingen wordt het budget van de 2.42 omroepen per 1 januari 2016 op nul gesteld. Consequentie daarvan zou zijn dat de kerkgenootschappen en de genootschappen op geestelijke grondslag hun zendtijd zelf moeten financieren. Ik ga op korte termijn met de genootschappen praten over de wijze waarop zij invulling willen en kunnen geven aan levensbeschouwelijke programmering. Ongeacht de uitkomsten van dat gesprek wil ik benadrukken dat levensbeschouwing onderdeel is van de algemene mediaopdracht en dus geldt als taak voor alle omroepen en de NTR. Het is van belang dat de NPO zorgt voor een goede en afgewogen inbedding van de levensbeschouwelijke programmering in de totale programmering. (foto: rijksoverheid.nl)

Mediaopdracht
Zo blijft levensbeschouwing onderdeel van de algemene mediaopdracht, want dat geldt als taak voor alle omroepen en de NTR. Het is immers van belang dat de NPO zorgt voor een goede en afgewogen inbedding van de levensbeschouwelijke programmering in de totale programmering. En zo blijft ook de taak van de publieke omroep gehandhaafd: het verzorgen van een breed, onafhankelijk, pluriform en kwalitatief hoogwaardig media-aanbod dat bovendien toegankelijk is voor iedereen.

Brief staatssecretaris Sander Dekker 6 december 2012:
Betreft uitwerking regeerakkoord Rutte II onderdeel Media

Drie spirituele boeken bij TenPages.com

Toeval, karma, tijdgeest…? Feit is dat er op dit moment maar liefst drie spirituele boeken in spe in de top 5 van TenPages.com* staan. Drie spirituele boeken, ieder met hun eigen kracht. Het lijkt een trend. Zijn dit de succesvolle boeken van de toekomst, is de vraag van Sara Mas in Trouw Blogs.

De Zandlezer van Margaret van Mierlo verhaalt op realistische en invoelbare wijze de belevingswereld van personen die bij een auto-ongeluk betrokken zijn; een vrouw die ernstig gewond raakt, een echtgenoot met schuldgevoelens, kinderen in een ongewone gezinssituatie en de moeder van het slachtoffer die zo goed mogelijk het getroffen gezin probeert te helpen.

Jouw dierbare leven van Hèlen Muller helpt je bij het verzachten van het verdriet dat je ervaart na het overlijden van een dierbare. In dit boek staan vragen die het schrijfproces opstarten en opdrachten die waardevolle herinneringen herbergen. Maar ook aandacht voor jezelf komt aan bod omdat het fijn is om – als je daar klaar voor bent – weer een beetje van leven te kunnen genieten.

Leven naar de dood bevat ingrijpende, waardevolle verhalen van mensen die weten dat de dood zeer nabij is, respectvol en met zorg opgeschreven door de ‘nachtzuster’ Rian Krijger.

* Wat is TenPages.com?
TenPages.com is een platform waarop auteurs minimaal 10 pagina’s van hun manuscript plaatsen.
Als het lukt om binnen 4 maanden 2000 aandelen van 5 euro per stuk te verkopen aan minimaal 100 aandeelhouders, dan wordt het boek uitgegeven door een gerenommeerde uitgeverij.
Ook voor de investeerder, de aandeelhouder, zijn er voordelen.
De aandeelhouder deelt namelijk in de opbrengst van de boekverkoop en zijn of haar naam wordt als ontdekker in het boek vermeld.
Mocht het onverhoopt niet lukken om de 2000 aandelen te halen, dan krijgt de aandeelhouder 4 van de 5 euro terug. Dat maakt het investeringsrisico klein.

Zie: Trouw Blogs en TenPages.com (Sara Mas)

Foto: De auteurs van links naar rechts: Hèlen Muller, Rian Krijger en Margaret van Mierlo (TenPages.com)

Christenen zijn postmoderne heidenen

‘Er is een bekende grap over iemand die in de hemel wordt rondgeleid en daar op een gegeven moment een groot ommuurd gebied aantreft. Zijn gids fluistert: ‘Binnen die muren zitten de katholieken. Die hebben we een reservaat gegeven, omdat ze willen blijven denken dat ze hier de enigen zijn!’ – Aldus filosoof, leraar en auteur Hein Stufkens in ‘Het einde van de religieuze reservaten’.

Religieuze oogkleppen
Stufkens schrijft over ‘rechtgelovigen’ die zich nogal eens boos willen maken over geloofsgenoten die de leer niet als de enige ware beschouwen. ‘Je hoort ze regelmatig brommen over het gebrek aan religieuze oogkleppen bij minder eenkennige geloofsgenoten, die luisterend willen leren van andere religieuze tradities dan de christelijke.’

De rechtgelovigen staan in een oude traditie: verketter iedereen die niet enkel datgene gelooft wat de kerk leert. Zo rangeren ze zichzelf thans opnieuw op een zijspoor van de geschiedenis. Immers, de ontmoeting-in-dialoog tussen de godsdiensten is wereldwijd gaande. En die ontmoeting is niet alleen gaande, ze is ook dringende noodzaak.

Volgens de filosoof is elke christen is een postmoderne heiden, omdat het hele christendom een product is van een historisch proces van integratie van tal van culturen en ideeën.

Wat wij christendom noemen is een mengeling van Griekse filosofie (de voor-christelijke filosofen Plato en Aristoteles legden onbedoeld de basis voor de christelijke theologie), Joods Messiaans denken, Romeinse juristerij en organisatiekunde, oude rituelen van godsdiensten uit het Midden-Oosten (de cultus van Isis, Orfeus, Mithras) en Germaanse en Keltische feesten en gebruiken (het Midwinterfeest bij voorbeeld, dat kerstfeest werd)

Hein Stufkens (1947) studeerde filosofie aan de Universiteit van Utrecht en deed daarna langdurig ervaring op in onderwijs en groepswerk.
De ontmoeting met de wereld van de Zen had grote invloed in zijn leven en hij gaf en geeft dat wat hij daar leerde als zenleraar graag door.
In Vlaanderen en in Nederland geniet hij enige bekendheid door zijn filosofische boeken, zijn gedichten- en liederenbundels. Ook werkte hij regelmatig mee aan levensbeschouwelijke programma`s voor Ikon en Teleac o.m. over Jung, gnosis en mystiek. (foto: spiritualiteitwerkt.nl)

Stufkens schreef onder meer Een ketterse cathechismus (2008) en de roman De Goeroe (2010). Met Annemiek Schrijver schreef hij Ik geloof het wel – briefwisseling over de houdbaarheid van het christendom.

Verlicht en Verlost schreef Hein ook samen met Annemiek. Hierin wordt de lezer op humoristische wijze inzichten en stof tot nadenken aangereikt. De auteurs vertellen hoe zij het boeddhisme op het spoor zijn gekomen, bespreken hun respectievelijke beeld ervan en houden een aantal boeddhistische hoofdthema’s tegen het licht. Bovendien buigen zij zich over de vraag of ze nu verlicht of verlost zijn. Of beide. Het is beslist geen handboek voor beginnende boeddhisten of bekeringsliteratuur; de brieven laten zien wat voor moois er kan gebeuren wanneer je een gesloten geest en hart openzet voor ‘iets nieuws’.

Verlicht en verlost | Annemiek Schrijver & Hein Stufkens | Paperback 168 pagina’s | ISBN 978 90 259 0156 1 | Prijs € 16,95

Zie: Het einde van de religieuze reservaten (NieuwWij.nl)

Foto Stufkens en Schrijver: happinez.nl

Foto goeroe: (gedeelte van) cover De Goeroe

De levensbeschouwelijke exclusiviteit van het secularisme

UITGELICHT (2012)(!) – Ook tegenwoordig is godsdienstvrijheid wereldwijd vooral van belang voor atheïsten. De grondwettelijke vrijheid van godsdienst en levensovertuiging beschermt evengoed seculiere vormen van levensovertuiging als godsdienstige. Dat is al zo vanaf het begin: vanaf 1848 bood het grondrecht burgers de ruimte voor eigen keuzen.’

Niet alleen katholieken en joden, maar ook vrijdenkers en atheïsten betrokken hun eigen maatschappelijke positie.

Johan Snel, docent aan de Academie Journalistiek & Communicatie en lid van de kenniskring van het Lectoraat Religie in Media en Publieke Ruimte van deze academie, zegt dit in het artikel Contra Cliteur op de site Geloof en Wetenschap.

Hij gaat vooral in op de zienswijze van rechtsfilosoof Paul Cliteur die het begrip ‘seculier’ een eigen betekenis toekent, een uitgesproken levensbeschouwelijke zelfs: zijn secularisme kent een exclusief levensbeschouwelijk fundament toe aan staat en samenleving en religie dient daaruit verbannen te worden naar de privésfeer.

Snel is van mening dat de ‘seculiere staat’ nooit iets anders is geweest dan een equivalent voor de liberale rechtsstaat, zoals de ‘seculiere’ samenleving staat voor de open samenleving. Dat wil zeggen, een samenleving met min of meer gelijke rechten voor verschillende levensbeschouwelijke stromingen, van welke religieuze of areligieuze aard ook.

De paradox is dus, dat het pleidooi voor secularisme bij Cliteur omslaat in levensbeschouwelijke exclusiviteit. Je kunt dat natuurlijk als een onvermijdelijkheid beschouwen. Zoals bijvoorbeeld Nicholas Wolterstorff heeft betoogd, bestaat er niet zoiets als levensbeschouwelijke neutraliteit. Secularisme zal, zeker in de uitgesproken ideologische vorm waarvoor Cliteur opteert, zelf ook al gauw religieuze trekken vertonen.

Johan Snel – linkedin

Snel vindt het realistischer en ook wenselijker om aan te sluiten bij de inzet van Jürgen Habermas, want het hele frame van ‘seculier’ versus ‘religieus’ is onbruikbaar en onhoudbaar. Volgens Habermas spelen religieuze overtuigingen in de publieke ruimte evengoed een rol als seculiere. Bij Cliteur kan volgens Snel een scheutje Habermas in elk geval geen kwaad.

Zie: Contra Cliteur (Johan Snel)

Cartoon: verlichting-godsdienst.jouwweb.nl

Foto Paul Cliteur: Geloof en wetenschap

Johan Snel is de schrijver van

Recht van spreken

Het geloof in de vrijheid van meningsuiting

Zoetermeer 2010 | 112 p | €11,90 | isbn 9789023925606

‘Een prikkelende analyse van het debat over vrijheid van meningsuiting’ (Uitgeverij Meinema)

Alle ideologieën zijn ingestort

UITGELICHT – De dogmatische religie die ons één waarheid zou brengen; het sciëntisme dat geloofde dat de wetenschap de wereld kon redden; het nationalisme waarvoor men zijn leven gaf; het communisme dat iedereen gelijk zou maken… Nu beleven we de grenzen van de laatste ideologie: het economisch liberalisme. We merken dat ook geld de mens niet gelukkig maakt. – Lenoir zegt dit in gesprek met Margot Dijkgraaf in haar blogartikel Filosoof Frédéric Lenoir over geluk, levenskunst en religie.

‘Ons levenspad bestaat uit de overgang van onwetendheid naar kennis, van angst naar liefde’
_{(Frédéric Lenoir)}

Volgens filosoof en onderzoeker Frédéric Lenoir (Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales, Paris) komen we ook bij onze ziel terecht. ‘De ziel is iets in de mens dat je niet kunt zien of aanraken, maar dat wel ons diepste innerlijke leven bestuurt. Daar komt ons vermogen vandaan liefde te ervaren, ons te verwonderen over de schoonheid van de wereld, ontroerd te zijn door iets wat ons verstand te boven gaat.’

‘Daarom komen we terug bij de filosofie, een filosofie die wezenlijke vragen stelt en die zich bezig houdt met het individu. We hebben begrepen dat we de wereld niet kunnen veranderen, tenzij we zelf veranderen.’
_{(Frédéric Lenoir)}

Frédéric Lenoir geeft in 2026 diverse lezingen in Frankrijk, België en Zwitserland in het kader van de Boekenbeurs van Genève. De data en praktische informatie om uw tickets te reserveren vindt u op deze pagina in de kalender.

Een prachtige ziel
De Franse filosoof en religiewetenschapper Frédéric Lenoir (nu 63) was 13 jaar geleden in Nederland ter gelegenheid van de vertaling van zijn meest recente boek Petit traité de vie intérieure, dat hier de titel heeft gekregen: Handleiding voor een evenwichtige geest en een kalm gemoed.

Volgens Lenoir komt van de ziel ons vermogen vandaan liefde te ervaren, ons te verwonderen over de schoonheid van de wereld, ontroerd te zijn door iets wat ons verstand te boven gaat.

‘Wat ons écht karakteriseert komt voort uit de ziel en niet uit het lichaam. Er zijn mensen wier lichaam gehandicapt is en toch is er iets stralends in hun blik. Je ziet dat ze een prachtige ziel hebben.
Anderzijds zijn er mensen met een goede opvoeding, geluk in het leven en een gezond lichaam, die nauwelijks een innerlijk leven hebben, die zich geen vragen stellen over de zin van het leven.’
_{(Frédéric Lenoir)}

Zie: Filosoof Frédéric Lenoir over geluk, levenskunst en religie – Margot Dijkgraaf
Illustratie: Stichting Beroepseer – werken met moed en vertrouwen

Frédéric Lenoir: filosoof en socioloog. Doctor aan L’École des Hautes Études En Sciences Sociales (EHESS)
Auteur van zo’n vijftig werken (essays, romans, verhalen, encyclopedieën), vertaald in ongeveer twintig talen en wereldwijd tien miljoen keer verkocht. Lenoir schrijft ook voor het theater, televisie (documentaires) en stripverhalen.
In 2016 was Lenoir medeoprichter van de SEVE Foundation en vereniging Savoir Être et Vivre Ensemble (onder auspiciën van de Fondation de France) en in 2017 richtte hij de vereniging Ensemble pour les Animaux.
In november 2024 richtte Lenoir La Maison des sagesses om filosofische kennis te verspreiden in de zin van een levenskunst, zoals de Grieken die begrepen.

‘Bestaan is een feit, leven een kunst.’

Handleiding voor een evenwichtige geest en een kalm gemoed | Frédéric Lenoir | Uitgeverij Ten Have | 30-3-2012 | ISBN 9789079001286
‘Van al mijn filosofische en spirituele boeken is dit het meest toegankelijke, maar waarschijnlijk ook het nuttigste’, aldus Frédéric Lenoir. Hij laat niet alleen de levenslessen van grote denkers als Confucius, Aristoteles, Spinoza en Montaigne de revue passeren. Hij beschrijft ook hoe hij zelf geworsteld heeft met het ware, het goede en het schone.’ (Ten Have) – Lenoir: “Ons levenspad bestaat uit de overgang van onwetendheid naar kennis, van angst naar liefde.”

‘Duizenden jaren heeft religie de rol van opvoeder van het innerlijk leven vervuld. We kunnen alleen maar vaststellen dat ze deze rol steeds minder vervult. Niet alleen omdat ze veel minder invloed op het bewustzijn heeft, althans in Europa, maar ook omdat ze is verstard.

Meestal biedt ze dogma’s en normen, waar mensen op zoek zijn naar zingeving. Ze vaardigt geloofsbelijdenissen en regels uit die nog slechts een kleine minderheid van gelovigen aanspreken. Zij slaagt er echter niet in haar visie, taalgebruik en methoden te vernieuwen en onze tijdgenoten in hun ziel te raken, hoewel zij zich blijven afvragen wat het raadsel van hun bestaan is en hoe ze een goed leven kunnen leiden.

Ingeklemd tussen een ontmenselijkende consumptie-ideologie en een verstikkende, dogmatische religie, richten we ons op de filosofie en de grote spirituele tradities.’
_{(Gedeelte uit de Handleiding)}

_{Update februari 2026, lay-out, links, illustraties, kleine actuele tekstaanpassingen)}