Levensbeschouwelijke omroepen invoegen bij de Publieke Omroep

De Publieke Omroep zou vanaf 2016 ruimte moeten bieden aan kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag als hun budget door bezuinigingen op nul gesteld wordt. Solidariteit mag toch verwacht worden van EO, KRO en NCRV, maar ook van de VARA, AVRO, TROS en VPRO voor de 2.42 omroepen? Deze laatste kunnen ingevoegd worden als zelfstandige programma’s bij de Publieke Omroep.

De Humanistische Omroep kan bijvoorbeeld het programma Durf te denken uitzenden bij de VPRO; De Boeddhistische Omroep het programma Chance Operations bij de NCRV; de eucharistieviering van RKK kan terecht bij de KRO; Songs of praise van de IKON bij de EO. Ook de overige 2.42 omroepen zoals de Joodse Omroep, Organisatie Hindoe Media en de Zendtijd voor Kerken zouden onderdak moeten krijgen bij de Nederlandse Publieke Omroep (NPO).

Kwalitatief beter
Het mes snijdt zo aan twee kanten: de levensbeschouwing blijft in het mediabestel en de Publieke Omroep wordt er ‘geestrijker’ door. Kwalitatief beter dus, en dat komt goed uit want de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Sander Dekker, wil alleen nog maar geld verstrekken op basis van kwaliteit van de programma’s.

2.42 Omroepen: Boeddhistische Omroep Stichting (BOS), Humanistische Omroep (HUMAN), Interkerkelijke Omroep Nederland (IKON), Joodse Omroep (JO), Organisatie Hindoe Media (OHM), Rooms-katholiek Kerkgenootschap (RKK) en Zendtijd voor Kerken (ZvK).

Solidariteit
Het geld dat de A of B-omroepen uitsparen op eigen programma’s – die zij voor deze solidariteit inleveren – kan dan aangewend worden voor de 2.42 omroepen die dan niet langer omroep zijn maar kerkgenootschap of genootschap op ideologische grondslag, binnen de Publieke Omroep. Bovendien krijgt de Publieke Omroep, zoals de staatssecretaris stelt in zijn brief van 6 december 2012, de ruimte om meer eigen inkomsten te vergaren.

Uit de brief van de staatssecretaris:
Door de bezuinigingen wordt het budget van de 2.42 omroepen per 1 januari 2016 op nul gesteld. Consequentie daarvan zou zijn dat de kerkgenootschappen en de genootschappen op geestelijke grondslag hun zendtijd zelf moeten financieren. Ik ga op korte termijn met de genootschappen praten over de wijze waarop zij invulling willen en kunnen geven aan levensbeschouwelijke programmering. Ongeacht de uitkomsten van dat gesprek wil ik benadrukken dat levensbeschouwing onderdeel is van de algemene mediaopdracht en dus geldt als taak voor alle omroepen en de NTR. Het is van belang dat de NPO zorgt voor een goede en afgewogen inbedding van de levensbeschouwelijke programmering in de totale programmering. (foto: rijksoverheid.nl)

Mediaopdracht
Zo blijft levensbeschouwing onderdeel van de algemene mediaopdracht, want dat geldt als taak voor alle omroepen en de NTR. Het is immers van belang dat de NPO zorgt voor een goede en afgewogen inbedding van de levensbeschouwelijke programmering in de totale programmering. En zo blijft ook de taak van de publieke omroep gehandhaafd: het verzorgen van een breed, onafhankelijk, pluriform en kwalitatief hoogwaardig media-aanbod dat bovendien toegankelijk is voor iedereen.

Brief staatssecretaris Sander Dekker 6 december 2012:
Betreft uitwerking regeerakkoord Rutte II onderdeel Media

Zingeving zonder de beklemming van religie

Is de kerk van de toekomst er één zonder God? Dat vraagt auteur Lisette Wouters zich af in een artikel naar aanleiding van het nieuwe boek van Guus Kuijer: Bijbel voor ongelovigen. Volgens haar nemen de ongelovigen zelfs de kerken over. ‘Een fris en nieuwsgierig publiek beleeft de kerk op zijn eigen manier: zonder de zweverigheid en beknelling van religie maar met kunst, theater, lezingen en filosofie.’

‘Het gebeurt steeds vaker: religieuze gebouwen, rituelen, gebruiken en verhalen worden compleet losgekoppeld van het geloof en in een andere vorm gegoten, waar God niet meer aan te pas komt.
Niet alleen krijgen leeggelopen kerkgebouwen nieuwe bestemmingen, ook de inhoud van kerkdiensten wordt in een nieuw jasje gestoken: In september opende de Zuiderzinkerk zijn deuren, eind oktober start de Preek van de Leek weer en in november is de eerstvolgende Kunstdienst.’

Wouters was de enige in de klas die niet gedoopt was, maar ook degene die de Bijbelverhalen het beste kende. De ‘Bijbel voor ongelovigen’ leest voor haar dan ook als een trein en dat gaat niet over het feit of God ja of nee bestaat, maar slechts om de verhalen. God komt er niet meer aan pas, vindt ze en dat ziet ze aan de leeggelopen kerkgebouwen, de Preek van de Leek en de Kunstdienst, die een ‘voedzame pap voor de ziel’ blijkt.

‘Gebruik maken van de tradities van religie, zonder te geloven in God. Kan dat zomaar? Als kind groeide ik op met het idee dat trouwen in een kerk gebeurt. Die traditie roept een mooi beeld op. Later realiseerde ik me: trouwen in de kerk zit er voor mij helemaal niet in, ik ben namelijk niet gelovig. Dan voelt het toch ongepast, respectloos zelfs misschien, om in mijn trouwjurk voor een altaar te gaan staan.’

Volgens Wouters noemt tweederde van de Nederlandse bevolking zichzelf buitenkerkelijk, al is een groot deel nog wel aan het zoeken naar de zin van het leven. Ze verwijst naar Alain de Botton; naar de Zuiderzinkerk, waar je niet kerks hoeft te zijn; en de Preek van de Leek: dan preek je niet vanuit je geloofsovertuiging, maar vanuit je persoonlijke drive.

‘En ergens klinkt dit alles ook wel interessant, maar het voelt ook als een geval van ’wel de lusten, niet de lasten’, en dat lijkt oneerlijk. De Botton zelf zegt daarover: “Mensen zullen tegenwerpen dat religies geen buffet zijn waaruit naar believen de lekkerste hapjes kunnen worden gekozen. Toch is menige godsdienst ten onder gegaan aan de onredelijke eis dat aanhangers alles op hun bord moeten opeten.”

Zie: De ongelovigen nemen de kerken over (HP/DeSite)

Bijbel voor ongelovigen
Het begin Genesis – Guus Kuijer
(foto Wikipedia)

288 pagina’s | Athenaeum-Polak & Van Gennep | oktober 2012 | € 18,95

Genesis is een familieroman over een groep koppige mensen, met als leider Abraham, die vanuit Irak in Egypte terechtkomt. Het boek bevat ook de verhalen over Adam, Eva en de slang, over de zondvloed en de toren van Babel. Al die verhalen vertelt Kuijer opnieuw, vanuit het perspectief van de underdog. Vaak is dat een zoon of een vrouw, een verschoppeling of een bastaard, en daardoor worden de bekende verhalen nieuw en verrassend. Zowel voor wie de Bijbel kent als voor wie er nooit in las is De Bijbel voor ongelovigen een reis door een bekende wereld die ons toch zo vreemd is.

Existentialisme is een inspirerende filosofie

‘Word existentialist’ is een compact, toegankelijk boek vol onderkoelde humor, over de filosofie van het existentialisme. Filosoof Gary Cox steekt de draak met het idee dat het existentialisme een pessimistische filosofie is. In werkelijkheid is het een oprechte, inspirerende filosofie die je leven kan veranderen, want… In dit boek vind je een aantal basisgedachten, zoals aangehaald in het Filosofie Magazine.

Iedereen is altijd vrij; elke keuze is een keuze voor de toekomst; verantwoordelijkheid valt niet te ontlopen; kwade trouw; de Ander is iemand, niet iets; niet zeuren over de feiten; authenticiteit is realisme; de wereld is zinloos.

Effe opfrissen: Het existentialisme is volgens de Humanistische Canon een brede stroming in de filosofie en de kunst uit de 19e en vooral 20e eeuw. De hoofdvraag is: Wat betekent het voor mij om mens te zijn? Het gaat existentialisten niet om kennis over de mens in algemene zin, maar om de individuele ervaring van het eigen bestaan.

‘Sartre Walking’ – HC

Het besef dat de mens geen ding is met een duidelijk plan, een zin en een doel, maar een wezen dat zijn eigen bestaan nog moet bepalen, levert existentiële angst op; bestaans-angst. Dit gevoel van angst komt aan de orde op het moment dat we beseffen niet samen te vallen met de dingen die we doen en het zelfbeeld dat we hebben; het besef dat het ook anders zou kunnen. Sartre’s bekende uitspraak ‘de hel dat zijn de anderen’ wijst op het vastgeroeste beeld dat anderen van ons hebben: de reductie van ons bestaan tot een karakter, een typetje. (HC)

Volgens filosoof en schrijver Miriam Rasch (foto FM) was Sartre communist, maar geen mens die zich verdiept in de filosofie van het existentialisme zal dat kunnen begrijpen.
Het boekje van Sartre-kenner Gary Cox, Word existentialist, mag voor haar gelden als ideologisch manifest. Was er maar een Existentialistische Partij, verzucht Rasch, dan zou zij wel geweten hebben waarop ze gestemd zou hebben.

‘De kern van vrijheid is keuze en de kern van keuze is handelen.’ Elke keuze is er een vóór een mogelijke toekomst en daarmee ook tégen het alternatief. De toekomst ligt niet vast, dus je keuzes niet en je handelen ook niet.

De Britse filosoof Gary Cox (foto isvw.nl) schreef verschillende boeken over Sartre en het existentialisme. Zijn boeken verschenen ook in het Portugees, Spaanse en Italiaans. Steven Poole in The Guardian zegt: ´Een boek dat opvalt door zijn enthousiasme en vasthoudendheid, met Sartre in de hoofdrol’ En The Independent: ‘Iemand die als een geestige filosofieprofessor recht op zijn doel afgaat is Gary Cox, de auteur van Word existentialist. Dat verkoopt zichzelf.’ (Internationale school voor wijsbegeerte)

Zie: Existentialistische Partij

We zijn aan de mensen overgeleverd

De humanisten zeggen dat wij voor elkaar moeten zorgen en dat de ‘goden’ ons bij deze taak alleen maar voor de voeten lopen. Maar is het werkelijk een geruststelling als we weten dat we niet aan de goden, maar aan de mens overgeleverd zijn? Voor mij niet althans. – Dat zegt de Lachende Theoloog in zijn ‘Theodicee 2’.

‘Wie wil horen hoe de atheïst de wereld ten goede zal veranderen wordt hooguit vergast op rechtschapen bedoelingen (wetenschap en technologische vooruitgang spelen er een vooraanstaande rol in.)’

Volgens Jan Riemersma, alias de Lachende Theoloog, zijn de humanisten en de atheïsten al te ideologisch. ‘Ze hebben in dit opzicht meer fantasie dan de gelovige en ook zijn ze naïever. Als het aan de mens ligt, geloof me, dan zal het paradijs er niet komen.’

We kunnen daarom beter wensen – ceteris paribus (dit betekent zoiets van onder overigens gelijke omstandigheden, pd) – dat er wél een God bestaat. Een dergelijke bovennatuurlijke persoon betekent voor ons, gegeven onze toestand hier op aarde, tenminste een schijn van hoop.

Riemersma zegt een en ander in een artikelenreeks ‘Theodicee’ waarin hij dit begrip ook uitlegt. Een theodicee is een theorie of hypothese die probeert te verklaren hoe het bestaan van een rechtvaardige God te rijmen is met het lijden van mens en dier. Een theodicee is nodig als antwoord op het probleem van het kwaad.

Door het kwaad in de wereld komen wij op het idee dat God bestaat en zijn we zelfs in staat om een redelijk nauwkeurige definitie van God te geven (pace de ‘semantische’ atheïst). We zijn echter niet in staat om te bestuderen hoe God handelt en welk verband er is tussen de inrichting van de werkelijkheid en God.

In het eerste deel ‘Theodicee’ geeft Riemersma een antwoord op de vraag hoe het bestaan van een rechtvaardige God kan worden gerijmd met het ‘kwaad’ in de wereld. In ‘Theodicee 2’ zegt hij dat het kwaad in de werkelijkheid wel de minste reden is om ons geloof in God op te geven. Integendeel, het kwaad in de werkelijkheid is juist de krachtigste reden om te wensen dat God bestaat!

Ons verstand is beperkt. Wij ordenen de werkelijkheid logisch en dit beneemt ons het zicht op de peilloze en onmetelijke omvang van de werkelijkheid. (Deze thema’s komen al bij Hume en Pascal aan de orde.) Er is voor ons daarom geen reden om ons geloof op te geven.

Zie: Theodicee

en: Theodicee 2

Illustr: From New Humanist’s God Trumps (godknowswhat.wordpress.com)