Atheïstische ketelmuziek op de Universiteit voor Humanistiek

Het klonk als ketelmuziek, het verbale lawaai dat filosoof Floris van der Berg, bestuurslid van de Atheistisch-Humanistische vereniging De Vrije Gedachte, maakte tijdens het symposium ‘Is godsdienst heilig aan de Universiteit voor Humanistiek’. Bijna stampvoetend, slecht articulerend, zinnen niet afmakend en van een hoog fundamentalistisch en dogmatisch gehalte dat hij nota bene religie verwijt. Van hem moest er niet zoiets bestaan als de Universiteit voor Humanistiek.

‘Psychologen en sociologen kunnen al doen waar die universiteit voor opleidt.’ Van der Berg vindt dat alle mooie dingen van religie niets te maken hebben met religie. Hij verwees naar de vorig jaar overleden hoogleraar wetenschapstheorie Ilja Maso en vond het een schandaal dat deze docent en ex-rector van de Universiteit voor Humanistiek (UVH) in God geloofde: dat heeft niets met wetenschap te maken. ‘Hallo, humanisten, wordt wakker!’ spoorde hij de zaal aan. Die zat 19 januari vol met studenten en andere belangstellenden voor de discussie over religie en humanisme. Hij vond het maar vreemd dat op de UVH wel ‘islamitische moslims’ komen, maar Paul Cliteur had hij hier nog niet gezien.

Stelling UVH:

‘Een humanisme dat de religie uitsluit is incompleet en dient gebaseerd te zijn op een integrerende alomvattende filosofie van de mens of wijsgerige antropologie. Religie heeft dan primair te maken met communicatie (Oude en Nieuwe Testament, Koran) en is, evenals filosofie, kunst en cultuur, wetenschap en politiek, een uiting van de diepste motieven van de mens en speelt zich af in het speelveld van de illusie, waarin geen absolute waarheid bestaat en alle godsdiensten gelijkwaardig zijn aan elkaar.

Het atheïsme lijkt de wetenschap in te willen inhalen in het bestrijden van religie. Zowel uitgenodigde sprekers als mensen in de zaal betitelden religie als onzinnig, niet-rationeel en niet-constructief. Sommigen vonden dat er met gelovigen niet gepraat kan worden, ze geloofden immers in zoiets als vliegende theepotten en spaghettimonsters. Vooral Van der Berg vond geloven in God net zo bizar als geloven in kabouters. Hij vond ronduit dat je met die mensen niet kan praten. Hij kon niet meegaan met de gedachte, die ook geopperd werd, dat je anderen als mens kon zien met wat voor ideaal of levensbeschouwing dan ook en dan samen de handen ineen slaan voor een humane wereld.

Een humane wereld
Die laatste gedachten werden vooral verwoord door Christa Anbeek, universitair hoofddocent bestaansfilosofie aan de UVH. Zij zei dat wereldwijd mensen religies belangrijk vinden en dat het hun leven bepaalt. Het humanisme staat voor haar voor dezelfde uitdaging als religie. Daarom is dialoog nodig. Zij wil met agnosten, atheïsten, ietsisten en anderen de handen ineen slaan, op weg naar een humane wereld.

Harry Kunneman, hoogleraar sociale en politieke theorie aan de UVH, noemde het belang van het Atheïstisch Humanisme (AH) dat zich terecht verzet tegen religiositeit, dogmatisme en fundamentalisme. Hij noemde het AH een excentriek onderdeel van de humanistische stromingen.

‘Religie is een ziekte’
Van der Berg stelde dat het atheistisch humanisme het enige humanisme is. Hij vond godsdienst een valse belofte. ‘Religie is een ziekte.’ Iemand uit de zaal vond de stelling van Van der Berg zoiets als ‘mijn leer is de echte leer’, alleen maar gericht op inhoud, niet op relatie. Zo kwam de filosoof ook over: als eenling, geharnast in zijn eigen gelijk. Hij wil geen relatie met mensen die geloven.

‘Vloeken maakt vrij’
Anton van Hooff, voorzitter van de atheïstische vereniging De Vrije Gedachte (DVG), is voor het bespotten en belachelijk maken van religie. Vertelde over de posteractie ‘Vloeken maakt vrij! Wordt ook godvrij’, die wegens geldgebrek niet door kon gaan. DVG wil het atheïstisch humanisme bevorderen.

Menselijke vrijheid
Voor Peter Derx, hoogleraar Humanisme en Levensbeschouwing, is godsdienst aan de UVH niet heilig, maar mensen zijn dat wel. Hij wil godsdienst niet belachelijk maken, maar snapt mensen die geloven niet. Ook niet hoe God een rol speelt. Het gaat om levensvragen. En veel ervan zijn niet rationeel te beantwoorden. Menselijke vrijheid, daar gaat het om, die is belangrijk. Voor hem mag de vrijheid van godsdienst afgeschaft worden: die is al ondergebracht in de vrijheid van meningsuiting en vergadering. Hij ziet iemand die gelooft op de eerste plaats als mens.

Illustr: De poster waarmee De Vrije Gedachte (DVG) en het Center for Inquiry (CFI) hun atheïsmedag van 25 juni 2011 aankondigden, stuitte een aantal studenten tegen de borst. De afbeelding – een verbodsbord voor diverse wereldgodsdiensten – kon volgens hen niet door de beugel: je zag weer eens hoe dogmatisch de vrijdenkers in hun strijd tegen religie waren. Van hun kant waren de DVG-ers verbaasd dat juist aan een humanistisch opleidingsinstituut een stevige aanpak van het geloof verontwaardiging wekte. Bevestigde die reactie niet dat het daar maar een klef gedoe is? Wordt er daar aan de UvH niet te veel gesproken over spiritualiteit en zingeving?

Update 21 jan. 09.24 uur:
Zie ook De Lachende Theoloog: Vrijdenkers versus humanisten

Wetenschap alleen mogelijk omdat de werkelijkheid een intelligent ontwerp is

Journalist Henk Rijkers zegt in zijn artikel ‘Waarom de dominee slimmer is dan de wetenschap’ dat als je scepsis over de evolutietheorie laat horen, er altijd wel iemand met een superieure glimlach gaat uitleggen dat je kennelijk nog in ‘Adam en Eva’ gelooft. ‘Heus mijn beste, zo dachten we ooit allemaal, maar thans weten we beter. Het bewijs voor de theorie is echt ‘overweldigend’. Trouwens, je denkt het toch zeker niet beter te weten dan de vaklui?’

Die uitspraak geeft te denken. Het komt er dus op neer dat je die vaklui moet geloven, want je schijnt het niet beter te kunnen weten dan vaklui, tenzij je zelf een vakmens bent. Theologen kan je dan ook alleen maar geloven: eveneens vaklui. De wetenschap is voor doorsnee mensen niet echt goed te volgen. Alles wat deze theoretici zeggen, heb je dus maar te geloven. Je kunt het hoogstens (on)eens zijn met hun conclusies. Wil je het weten, dan moet je zelf maar wetenschapper worden.

Intelligent Design
En dan is het ook nog zo dat de ene vakman de andere niet is. Nu is weer de discussie opgerakeld over Intelligent Design, dat geen wetenschap zou zijn – dus een geloof? In het ergste geval is het verkapt Creationisme en in het beste geval geen onwetenschappelijke theorie. Maar atheïstisch denker, hoogleraar rechten en filosofie Thomas Nagel, zegt dat Intelligent Design wèl wetenschap is. Evenals Bradley Morton in zijn boek Seeking God in Science: An Atheist Defends Intelligent Design.

Volgens Rijkers is Intelligent Design (ID) de wetenschappelijke minderheidsbeweging die er vanuit gaat dat zich in de natuur een ontwerp ontplooit. Wetenschap is dan het achterhalen van de innerlijke wetmatigheden van dit ontwerp. Sterker nog: wetenschap is alleen mogelijk omdat de werkelijkheid een intelligent ontwerp is. In een chaos zou immers geen wetenschap mogelijk zijn.

Van nog niet één enkele soort is het ontstaan volgens het neodarwinistisch model van mutatie en selectie bewezen. ‘Een gerespecteerd topbiologe, de onlangs overleden Lynn Margulis, heeft ooit haar vakgenoten uitgedaagd met dat bewijs op de proppen te komen. Het bleef sindsdien oorverdovend stil.’

Dogmatische doordrammers
En als er een discussie ontstaat, dan is die vaak ook het moeilijk te betreden domein van vaklui. Rijkers verwijst om andere redenen naar een blog van Tade A. Smedes: ‘Over het methodologisch naturalisme van Van den Brink’, dat ik lastig vind om te volgen (maar dat lijkt zo te lezen voor degenen die reageren ook zo…) en vraag ik me af wie er gelijk heeft.
Wat betreft de reacties vraagt Rijkers zich af wie hier de fanatieke en dogmatische doordrammer(s) is/zijn en wie er de redelijkheid en de waarheidsvinding verdedigt.

Intussen is de schrijver ds. G.A. van der Brink, van het artikel Intelligent design geen onwetenschappelijke theorie, waardoor de discussie is ontstaan, afgehaakt:

Dag Taede,
We gaan deze discussie stoppen. Als dit de toon is waarop een ‘academisch gerespecteerd theoloog’ het gesprek aangaat, ben ik blij dat jij me niet als zodanig beschouwt.
Met vriendelijke groet,
G.A. van den Brink

In de wetenschap moet je je goed verdiepen, goed bestuderen, wil je mee kunnen denken en discussiëren. Zo niet, dan blijft wetenschap een kwestie van geloven, net als religie.
Het helpt misschien als je heel intelligent ontworpen bent.

Vrijdenkers en humanisten in debat over…God!

Voltaire was een vooruitstrevend humanist èn deïst die worstelde met het bestaan van God en het idee van het aardse paradijs. Een bekende uitspraak van hem was: ‘Als God niet had bestaan, zou hij uitgevonden moeten worden’. Atheïst dr. Floris van den Berg vindt het deïsme van Voltaire acceptabel. Volgens hem kunnen in die zin religie en humanisme samengaan. Is Van den Berg deïst?

Voltaire legde de nadruk op de rede. Dat doet Van den Berg ook. Voltaire wees alle vooroordelen, bovennatuurlijke en dogmatische verklaringen af. Van den Berg eveneens. Alleen is het wel zo dat Van den Berg van religie af wil. ‘Hoe komen we van religie af’, is dan ook de titel van een boek dat hij daarover schreef. Hij zou nooit een kerk oprichten, zoals Voltaire deed. Hij liet zelfs de tekst ‘Deo erexit Voltaire, Voltaire bouwde dit voor God’ erop aanbrengen. Toch was het paradijs voor Voltaire ‘de plek waar je bent’.

Goddelijkheid
Voor Voltaire was de waarde van de goddelijkheid van de mens zichtbaar door de manier waarop hij omgaat met zijn medemens. Zoiets zal Van den Berg ook wel menen. Hun ideeën lijken op de filosofie van de atheïstische dominee Klaas Hendrikse, die ongetwijfeld Voltaire goed heeft bestudeerd. Hoe dan ook, wellicht horen we Van den Berg zijn filosofie verduidelijken tijdens het debat ‘Is godsdienst aan de Universiteit voor Humanistiek heilig?‘.

Het debat wordt na een korte inleiding geopend door dr. Anton J.L. van Hooff, voorzitter van de Atheïstisch-Humanistische Vereniging De Vrije Gedachte en prof. dr. Harry Kunneman, hoogleraar Sociale en politieke theorie aan de Universiteit voor Humanistiek.
In de loop van de avond zullen zich ook prof. dr. Peter Derkx, dr. Floris van den Berg en drs. Wouter Kuijlman in de discussie mengen. Tijdens de diverse debatrondes is ruime gelegenheid voor de zaal om mee te praten.

Verontwaardiging
Het dogmatische van de vrijdenkers in hun strijd tegen religie en de verbazing van aanhangers van De Vrije Gedachte, dat juist aan een humanistisch opleidingsinstituut een stevige aanpak van het geloof verontwaardiging wekte, is de aanleiding voor dit debat.
Dat vindt plaats op donderdag 19 januari 2012 in zaal 1.40 van de Universiteit voor Humanistiek aan de Kromme Nieuwegracht 29 in Utrecht, 19.00 uur – 21.30 uur (aansluitend een borrel.)

Alle belangstellenden zijn van harte welkom. Je kunt je deelname voor deze (gratis) debatavond opgeven via dit formulier.

Zie: ‘Zonder dialoog aan de goden overgeleverd’ (human.nl)

Bron: Voltaire (1694 – 1778) (Humanistische canon)

Illustr: raycomfortfood.blogspot.com (‘Atheists, Voltaire, Morality and God’)

Uw atheïstische levensovertuiging bij de garderobe in bewaring geven a.u.b.

Auteur en uitgever Paul Abspoel merkt dat er mensen zijn die het geloof terug willen dringen naar het persoonlijk domein. Hij zegt dit in zijn bericht ‘Christopher Hitchens en de wrede strijd die hij niet kon winnen’. ‘Absurd, natuurlijk, want je kunt een atheïstische levensovertuiging ook niet bij de garderobe in bewaring geven als je aan het werk gaat in het bedrijfsleven of bij de overheid. Ik vind dat iedereen professioneel en respectvol met verschillen moet omgaan.’

Het is geen geheim dat ik christen ben. En ik weet ook niet waarom ik zo overtuigd ben van het bestaan van God (ondanks veel moeilijke vragen die ik ook niet allemaal kan beantwoorden) terwijl anderen juist zeker lijken te weten dat God niet bestaat. Ik wil niemand mijn mening of levensvisie opdringen, maar ik laat me niet het recht afnemen om openlijk over mijn geloof te spreken en er daadwerkelijk naar te leven. Je zou zeggen dat ik daar ook niet bang voor hoef te zijn in dit land, maar steeds vaker merk ik dat mensen het geloof terug willen dringen naar het persoonlijk domein.

Abspoel vindt het opmerkelijk dat de broer van Christopher, Peter, na een persoonlijke bekering juist het christelijk geloof hartelijk omarmde. Hij heeft zijn boek The Rage Against God gelezen en het debat gezien dat hij met Christopher gevoerd heeft.
Christopher verloor een wrede strijd die hij helaas niet kon winnen, ook niet met behulp van een van de briljantste geleerden van onze tijd, Dr. Francis S Collins (drijvende kracht achter het spraakmakende Human Genome Project, een onderzoek dat ervoor heeft gezorgd dat wetenschappers nu de gehele structuur van het menselijke DNA ontcijferen kunnen).

Om te beginnen moet ik hier melden dat de persoonlijke bemoeienis van Dr Francis S Collins in dit verhaal opmerkelijk is. Christopher Hitchens had niet een beetje moeite met religie, hij verafschuwde en minachtte het geloof in God. Francis S Collins is echter overtuigd christen. Misschien wel omdat Hitchens in zijn bestrijding van het geloof zo fel was (in mijn ogen vaak te scherp), kwamen er ook akelige en domme reacties van gelovigen op het bericht dat Christopher Hitchens ernstig ziek was.

Een fijn bericht van Abspoel, juist omdat hij de verschillende levens van mensen, met verschillende levensbeschouwingen, zò mooi naast elkaar zet, dat die er niet meer toe doen. Het valt dan alleen nog maar op dat het allemaal mensen zijn, briljante mensen, maar mensen. Jammer dat we soms vergeten dat we vooral mensen zijn, en een hele tijd later komt pas de levensovertuiging, en die hebben we allemaal, welke dan ook.

Abspoel is de auteur van o.a. ‘Jesus was a Fisherman’s Friend’, een boek over ontmoetingen van Jezus en de bijzonderheden die er in deze ontmoetingen te vinden zijn. Abspoel kijkt op originele wijze aan de hand van het Johannesevangelie naar deze ontmoetingen en heeft er overdenkingen bij geschreven. De woorden van Jezus, de gesprekken die Hij voerde met gewone mensen uit het volk én hooggeplaatsten uit zijn tijd vormen de inspiratie voor dit boek.

Zie: Christopher Hitchens en de wrede strijd die hij niet kon winnen

Op YouTube 2 uur lang Hitchens versus Hitchens
(audioscript inschakelbaar)

Atheïsten willen dat alles hetzelfde wordt

En dat wat anders is achter de voordeur verborgen moet blijven. – Dat stelt de Volkskrant bij monde van Amanda Kluveld in haar bijdrage ‘Ik voel medelijden met de atheïsten’, waarin zij het opneemt voor een beeld van Jezus in de bergen van Montana. ‘Als ik moest kiezen tussen die wereld of een wereld waarin je tijdens het skiën verrast raakt door een beeld van Jezus waar je het niet verwacht, een beeld dat een eigen verhaal en geschiedenis kent, dan kies ik voor de laatste.’

‘Atheïsten hebben niets met God. Maar als ze een beeld dat voor anderen betekenisvol is, een monument dat onschuldig hoog op een berg in Montana staat, willen verwijderen, dan hebben zij duidelijk ook niets op met de mens. Dat wat mensen bindt, de grondwet en de grondrechten, willen zij inzetten om andere waardevolle culturele, historische en religieuze verbindingen te verbreken en te vernietigen, zodat alles hetzelfde wordt en dat wat anders is achter de voordeur verborgen blijft.’

Kluveld komt erachter dat het beeld een oorlogsmonument is en dat Big Mountain Jesus tot de lokale geschiedenis van Whitefish behoort en dat de veteranen van de 10th Mountain Division, die in de Tweede Wereldoorlog in Europa vochten, goede herinneringen hebben aan de religieuze beelden, die zij in de bergen van Italië en Frankrijk hadden gezien. Het beeld zetten zij neer uit nagedachtenis aan hun gesneuvelde kameraden.

‘Als ik moest kiezen tussen die wereld of een wereld waarin je tijdens het skiën verrast raakt door een beeld van Jezus waar je het niet verwacht, een beeld dat een eigen verhaal en geschiedenis kent, dan kies ik voor de laatste. Dit terwijl ik niet eens kan skiën en hoogst waarschijnlijk in mijn leven nooit in Montana zal geraken. Dat doet er ook niet toe. Dat beeld staat er ook voor mij en ik ontleen daar vreugde aan. Dat zullen die fanatieke atheïsten uit Wisconsin waarschijnlijk nooit begrijpen en daarom voel ik deernis voor hen.’

Zie: ‘Ik voel medelijden met de atheïsten’

Foto Montana-statue: doctorbulldog.wordpress.com