Geloven in Dé vrijzinnigheid

boek_vrijzinnigheid (1)
‘De vrijzinnigheid staat bekend als een manier van geloven waarin iedereen zijn of haar eigen keuzes maakt: geloofsdogma’s worden afgezworen en iedereen gaat zelf op zoek naar vragen en antwoorden. Daarom wordt vaak gezegd dat de vrijzinnigheid niet met één omschrijving beschreven kan worden.’ Op een symposium zal blijken dat dit wel kan. Dat belooft duidelijk te worden door het boek Dé vrijzinnigheid, geschreven door godsdienstwetenschapper Erik Jan Tillema.

‘Zijn er bronnen van kennis waarmee we op een vrijzinnige manier kunnen spreken over God? Vaak wordt de vrijzinnigheid verweten dat zij de traditie het liefste overboord zou gooien. Dat zij met een schone en lege lei wil beginnen. Maar ik zal in dit eerste hoofdstuk aantonen dat ook vrijzinnigen niet zonder traditie kunnen in hun spreken over God. Want ook vrijzinnigen putten uit de Bijbel en uit een traditie die daarna is ontstaan: een vrijzinnige traditie.’ (Tillema in: Vrijzinnig spreken over God) 

De oorsprong van het vrijzinnige gedachtegoed ligt in de Renaissance en het Humanisme. In de overgang van de Middeleeuwen naar de nieuwe tijd. Maar nu heet vrijzinnigheid toch christelijk te zijn. Die vrijzinnige traditie brengt denkers voort als de zeer vrijzinnige dominee Klaas Hendrikse die gelooft in een God die niet bestaat. Veel vrijzinnigen stellen zelfs de vraag naar de godheid van Jezus. God kan ook nog helemaal uit het verhaal worden gehouden en dan zou de kern van de christelijke boodschap toch overblijven: liefde voor elkaar, we hebben aan elkaar genoeg.

Volgens prof. Mirjam de Baar zijn binnen de vergrijzende vrijzinnige organisaties jongeren de verbinding kwijtgeraakt met het oorspronkelijke vrijzinnige gedachtegoed. Zou Tillema een antwoord hebben voor die jongeren? Wat is eigenlijk dat ‘oorspronkelijke vrijzinnige gedachtegoed’?

erikjantillema‘Als spreken over God onmogelijk is, kunnen en moeten we dan wel spreken over God? Het is makkelijk om hier een negatief antwoord op te geven, maar de mens heeft altijd de neiging en behoefte gehad om datgene wat we niet kunnen bevatten, onder woorden te brengen. We wíllen spreken over God, om maar te kunnen spreken. Zwijgen over God geeft geen voldoening.’ (Tillema in: Vrijzinnig spreken over God)

Volgens de publicatie Vrijzinnig spreken over God van Erik Jan Tillema (foto: Bureau Deus), is de Protestantse Kerk een pluriforme kerk en kunnen orthodoxen en zeer vrijzinnigen elkaar vinden in een veelvoud van koersen. Dat zal de definitie van vrijzinnigheid als één omschrijving niet gemakkelijk maken. Kan met zo veel richtingen er toch één (dé!) vrijzinnigheid zijn? Je moet – en dat is al één beperking – in ieder geval al wel geworteld zijn in het christendom om je vrijzinnig te kunnen noemen. Vrijzinnigheid in gebondenheid?

Volgens de VVP is vrijzinnigheid open naar de cultuur en gericht op de menselijkheid. Dat is een brede definitie. Je kunt jezelf dan ook vrijzinnig noemen als je niet put uit christelijke wortels, maar uit bijvoorbeeld humanistische – of islamwortels. Dat zijn ook mensen met een andere opvatting, mensen die al dan niet belijdend geloven, mensen die ook vrij kunnen geloven, ook op hun eigen manier.

‘Lezen uit niet-christelijke bronnen is geen degeneratie van het christendom. Noch is het een teken van disrespect naar de andere religie toe. Lezen uit deze bronnen is een methode om het eigen, christelijke geloof te verrijken. In andere tradities zijn namelijk manieren gevonden om over God te spreken die de christelijke theologen niet hebben gevonden. Wat zou het zonde zijn als we die manieren van spreken dan zouden negeren.’ (Tillema in: Vrijzinnig spreken over God)

De vrijzinnigheid heeft nog een lange weg te gaan: die van christelijke naar mondiale vrijzinnigheid, op basis van liefde voor elkaar, we hebben immers aan elkaar genoeg, of we ons nu christen, jood, moslim of vrijdenker noemen. En ergens in de vrije kosmos is er dan voor alle mensen die ene, (boven)mondiale, echt vrijzinnige God.

logo_vvp_d33e1165abb868bcc2b7870c9f3bfcca_de06e16e3583c3ce0077824356c1dd74Wat is vrijzinnig geloven? Is dat iets wat verschilt van persoon tot persoon of is het mogelijk om er algemene uitspraken over te doen? Deze vragen staan centraal tijdens een speciaal symposium in De Kapel in Hilversum, ’s Gravelandseweg 144, rondom het boek Dé vrijzinnigheid van Erik Jan Tillema. Het symposium vindt plaats op zaterdag 2 november (vanaf 14:00 uur) en wordt geleid door Erik Jan Tillema die als Kerkelijk Inspirator is verbonden aan de Vrijzinnige Geloofsgemeenschap Hilversum (VGH). Opgave is gewenst en kan door middel van het sturen van een e-mail naar erikjantillema@gmail.com onder vermelding van ‘boeksymposium’. De kosten voor de dag bedragen € 5,- en kunnen bij de ingang worden betaald.

boek_vrijzinnigheidDé vrijzinnigheid
Hoe staan vrijzinnigen tegenover verschillende geloofsopvattingen? Hoe denken ze over God, over de Hemel of over bidden?
Erik Jan Tillema deed onderzoek onder vrijzinnigen om een antwoord op deze vragen te formuleren. Het resultaat heeft hij verwerkt in het boek Dé vrijzinnigheid.
Het
 is vanaf 14 oktober voor € 15,- te bestellen via Bureaudeus.nl of via Bol.com. Tijdens het symposium is het boek ook verkrijgbaar.

Zie: Boek en symposium: Dé vrijzinnigheid

About Paul Delfgaauw

‘Zinzoeker’ Paul Delfgaauw, sinds september 2014 student Religiestudies – richting Media & Cultuur; sinds 2016: Vrije studierichting – aan de Academie voor Geesteswetenschappen Utrecht (voorheen HGU), verkent sinds jaar en dag de gebieden religie en filosofie. Verwacht begin 2019 afgestudeerd te zijn. ------- Momenteel werkt hij aan zijn eindexamenscriptie ‘Het draagbare Joodse vaderland’, zoals de Duitse dichter, van Joodse afkomst, Heinrich Heine (1797 – 1856) de geschriften omschreef die de Joden in de diaspora eeuwenlang veel structuur en samenhang hebben gegeven. Deze zorgden ervoor dat, hoezeer de Joden ook verspreid waren over de aarde, een gedeelde Joodse identiteit kon voortbestaan. ------- Vanaf de eerste dag dat op de lagere school in de catechismusles de vraag werd voorgelegd waartoe de mens op aarde is, werd dat het zingevend en -zoekend levensthema. Grasduinen door boeken, tijdschriften en kranten en later de digitale media met verhalen over Meer – met het innerlijk weten dat God, De Eeuwige, het Al, op Zijn wijze deel uitmaakt van al het leven. ------- Op kritische wijze wordt zin en onzin van religie en filosofie beschouwd en eveneens het gedachtegoed van ‘niet-religieuze’ levensbeschouwingen. In deze tijd bieden internet en de sociale media wereldwijd toenemend stof tot nadenken over goden en mensen, en hun zoektocht naar elkaar. ------- Dit blog staat niet bol en vol van de 'eigen mening’, maar vooral van wat tot nadenken stemt. Minder toegankelijke stof wordt wat toegankelijker gemaakt door samenvattingen en/of doorverwijzingen naar relevante links, zo nodig aangevuld met passende en aanvullende teksten van anderen.

1 Response

  1. joost tibosch sr

    Vrijzinnig zijn lijkt me meer een persoonlijke vrije keuze in het brede veld van menselijke zingeving dan dat het een nieuw soort zingeving zou zijn .Met die persoonlijke vrije keuze gunnen we de ander ook zijn/haar persoonlijke vrije keuze, blijven vrij en kritisch met elkaar in gesprek over zingeving en zoeken samen naar zinvol vereiste samenwerking in onze grote kleingeworden wereld. Kerken, mensen of “men”, die ons alleen hun waarheid opdringen en geen ruimte bieden voor gezamenlijk zoeken en inzet, lijken nu niet meer te passen in onze eigenlijk vrijzinnige menselijke maat.

    Like

Reacties zijn gesloten.