De mens is meer dan een stoffelijke machine

br_maddeninsirri_9

Als de geest onstoffelijk is, als de geest werkelijk mysterieus is, dan past deze natuurlijk op geen enkele wijze binnen de logisch-causale beschrijving van de natuurlijke werkelijkheid. Hetzelfde geldt voor God. Als God bestaat, dan is hij niet gewoon een onderdeel van de natuur.
– Filosoof Jan Riemersma schrijft in zijn blog ‘God, een bewijs uit het ongerijmde’ over bovennatuurlijke zaken die meer dan alleen maar ‘mysterieus’ en ‘onverklaarbaar’ zijn. 

‘God is een bijzonder object. Het is een object dat in zo hoge mate ongewoon is, dat dit ‘object’ eenvoudigweg niet past in een natuurlijke, wetenschappelijke beschrijving van de werkelijkheid. De gedachte dat er iets is dat de natuur overtreft, is – per definitie – ongerijmd: het past immers niet in de natuurlijke beschrijving van de werkelijkheid? Zou dat wel het geval zijn, dan zou het – alweer per definitie – niet ‘bovennatuurlijk’ zijn.’

janriemersmaVolgens de docent filosofie komt Daniel Dennett tot ernstige denkfouten als hij ‘bovennatuurlijke’ zaken afdoet met ‘mysterieus’ en ‘onverklaarbaar’. Voor Riemersma is niets zo vanzelfsprekend als de gedachte dat God, als hij de natuurlijke werkelijkheid overtreft, in geen enkele begrijpelijke ordening onder te brengen is. (foto: G&W)

‘Neem nu de vraag of wij een onstoffelijke geest hebben. Alleen de idee roept bij naturalisten vaak al een zekere minachting op. Zij noemen mensen die geloven dat het dualisme te verdedigen is, met het nodige ‘dedain’, de ‘mysterians’. Wie gelooft dat wij misschien toch niet helemaal een stoffelijke machine zijn, die wordt door de naturalisten aangezien voor iemand die te lui is om naar goede verklaringen te zoeken en die zich tevreden stelt met een mysterie. Vandaar de naam ‘mysterian’.’

Hetzelfde geldt voor God. Als God bestaat, dan is hij niet gewoon een onderdeel van de natuur. Hij past niet binnen een logisch geordende beschrijving van de werkelijkheid. God is niet horig aan de natuurwetten of aan de logische wetten. Als God werkelijk God is en als hij de natuur overtreft, dan komt God niet voor in de ‘gewone’ beschrijving van de werkelijkheid. Maar hij is er wel: zijn bestaan rijmt niet met de natuurlijke wereld. Je hoeft niet te verklaren ‘hoe’ God verenigd kan worden met een logisch-causaal geordende werkelijkheid…

emanuelrutten (1)Ook filosoof Emanuel Rutten schreef over geest en stof, gisteren bij Geloof & Wetenschap. Hij stelt dat als de lichaamsloze geest God incarneerde in Jezus – en dat vieren we zelfs met kerst! – dus een verbinding is aangegaan met een stoffelijk lichaam, dat dit veronderstelt dat geest los van materie kan bestaan. (foto: pd)

‘Het feit dat hersenwetenschappers nooit zijn gestuit op bewustzijn zonder hersenen is geen goede reden. Zij onderzoeken immers per definitie alleen hersenen. Zo is leven op andere planeten ook niet ineens onwaarschijnlijk omdat biologen alleen leven op aarde onderzoeken. Al met al is het dus redelijk te menen dat bewustzijn niet het product van stof is.’

Volgens Rutten is God een treffend voorbeeld van een onafhankelijk bewustzijn zijn, van een lichaamsloze geest die tijdelijk een verband met stof aanging, zonder ermee samen te vallen of erdoor geproduceerd te zijn.

Zie: God, een bewijs uit het ongerijmde (Jan Riemersma)

en: Geest en stof (Emanuel Rutten)

Gerelateerd: ‘Bewustzijn is onafhankelijk van de materie’  (VanGodenEnMensen)

Illustr: diamental.nl

Dick Swaab: ‘We zijn allemaal ontoerekeningsvatbaar’

Herman van Praag (li) en Dick Swaab, Jacobikerk Utrecht, 18012012

Die uitspraak kwam binnen in de overvolle Jacobikerk in Utrecht, waar het 18 januari drukker was dan in een hoogmis in de kerstnacht. Zo’n 1000 mensen hadden zich verzameld rond Dick Swaab en Herman van Praag die in debat gingen over het brein en de geest. Swaab lichtte bovenstaande uitspraak toe door te stellen dat veel beslissingen onbewust worden genomen. ‘Wij zijn ons brein?’ vroeg iemand aan Swaab. ‘Dus U bestaat niet?’

Volgens Van Praag zijn wij niet ons brein. Wij zijn boven alles onze geest. De brein-kennis levert maar bitter weinig geest-kennis op. Religiositeit vindt hij geen ‘product van onze hersencellen’; het is niet biologisch, maar psychologisch van aard. Brein en geest zijn gelijkwaardige en communicerende partners die beide volledige aandacht behoeven. Hij vroeg zich af wie dan toch dat ‘ik’ is: wie maakt eigenlijk dat portret van jou en mij? Hij doelde onmiskenbaar op het feit dat we allemaal hersenen hebben, maar toch zo verschillend zijn. De Notre Dame in Parijs is meer dan een stapel stenen.

Volgens Swaab gelooft minder dan 1% van de Nobelprijswinnaars en 39% van de wetenschappers. Evolutionair gezien is het ‘evolutionair voordeel’ van religie dat het een legitimatie geeft om ‘ongelovigen’ te doden. Er zijn volgens hem zo veel splinters van het kruis (van Jezus) dat je er wel een ark van kan bouwen. Sinds 2000 is 43% van de burgeroorlogen van religieuze aard. Voor hem is ons brein niet veel meer dan het ‘pruttelen van neuronen’ en is het stellen dat mensen iets missen als ze geen religie hebben aanmatigend, arrogant.

Veel nieuws werd er niet gezegd in de Jacobikerk. Wel is de opkomst bijzonder. Zeer veel mensen blijken geïnteresseerd te zijn in dit onderwerp. Bij velen bruist het brein om meer van zichzelf te weten te komen. Misschien hebben we daar meer dan ons brein voor nodig en levert de geest van de mens de meerwaarde op, de verdieping. Veel weten we nog niet, zowel van de geest als van het brein. Zoals Swaab stelt: ‘veel kunnen we niet meten, veel weten we niet.’

Luister hier naar een opname van het debat: http://t.co/M0MOTyxS

© foto: pauldelfgaauw

Brein Dick Swaab in debat met geest Herman van Praag


Hoogleraar neurologie Swaab gaat in debat en brengt daarbij alleen zijn brein in, zijn chemische fabriek. Neo-dualist Herman van Praag is zijn tegenstrever die behalve het brein zijn geest inzet. Immers, de mens is meer dan zijn brein. Of niet? Toch alleen maar materie en chemie? In het debat gaat het morgenavond in Utrecht erover hoe ons brein en onze geest zich tot elkaar verhouden. In de Jacobikerk om 20 uur.

Mensbeeld
Wij zijn ons brein,’ stelt Swaab. Heeft de man dan geen ziel, geen innerlijk leven, geen geest, zo vraag ik me af. ‘Het getuigt van een ontmoedigend mensbeeld,’ antwoordt psychiater Van Praag, auteur van o.a. God en Psyche (Ik hoop dan maar dat Swaab humor heeft, dan kan hij in ieder geval nog geestig zijn.)

In feite laat hij de geest onbeheerd achter. Voor mij zijn het afzonderlijke werelden. Wie nalaat dit helder te stellen, verarmt de mens. De menselijke geest is een uniek fenomeen, met een oneindige uitgestrektheid. Die geest heeft uiterst hoogstaande en wonderbaarlijke dingen voortgebracht: muziek, kunst, filosofie, literatuur. Als je suggereert dat dit alles tot materiële processen herleidbaar is, beledig je het geestelijke bestaan van de mens. (Van Praag)

Robot
Terwijl ik bovenstaand citaat overneem van het Nederlands Dagblad, zou ik volgens Swaab mij slechts overgeven aan mijn brein, die dit alles zelf doet opborrelen. Ik (mijn geest) komt er niet aan te pas, maar de materiële processen in mijn hoofd zijn zelf in staat een mening te vormen over wat Swaab allemaal in zijn brein fabriekt. Al die grijze cellen klonteren op zo’n manier samen dat ik de tekst ‘Brein Dick Swaab in debat met geest Herman van Praag’ produceer. Wonderlijk. Ik ben een robot die vanzelf woorden vindt die een bepaalde volgorde vormen. Ik hoef niet zelf te denken. Dat doet mijn brein buiten mij om, buiten mijn geest om.

Ziel
Snijdt dit laatste hout? Swaab zegt nog geen goede tegenwerping te hebben gehoord. Mijn brein gaat dan ook koken als mijn geest tegenwerpingen zoekt. Onmiskenbaar heeft Swaab een beter brein dan ik, maar waar zit zijn ‘onstoffelijke en uitgebreide’? Datgene wat de mens denkt, voelt en wil is toch een proces buiten (het brein van) de mens om? Is dat niet wat we juist de menselijke geest noemen, het zelf, onze ziel? Of is dat slechts, zoals Swaab formuleert: ‘het product van onze hersencellen’?

Wij zijn er dankzij ons brein. Wij zijn niet ons brein. Wij zijn veel meer dan ons brein. Wij zijn ook geest. Ieder van ons heeft, met behulp van het brein, een wereld opgebouwd ver verwijderd van het materiële en mechanische. Dat geschiedt op een manier die het brein te boven gaat. (Van Praag)

Morgenavond ga ik naar het debat tussen een geest/brein en een brein. Benieuwd naar de chemie tussen die twee…

Zie: Jacobidebat 18 januari – Identiteit, religie en het brein, wat bepaalt wie wij zijn

Illustr: human mind – visionair.nl