Zijn de Goden zelf buitenaardsen? Is God overal, maar bevindt hij zich vooral buitenaards? Dragen we daarom een dienst op over buitenaards leven? Voorganger van de kerkdienst is dr. Taede Smedes, een internationaal erkende expert op het gebied van de interactie tussen geloof en natuurwetenschap. Momenteel werkt hij aan een boek over onder meer de problematiek van buitenaards leven en christelijk geloof.
‘De laatste jaren verschijnen er dagelijks krantenberichten waarin sterrenkundigen ontdekkingen aankondigen van nieuwe, aarde-achtige planeten waarop misschien leven mogelijk is. Is het mogelijk dat de mens niet het enige intelligente wezen in het heelal is? Wat zijn de implicaties hiervan voor het christelijk geloof? En wat zegt de Bijbel? De dienst zal rond deze thematiek draaien. Het is daarbij niet de bedoeling om antwoorden te geven, maar om de kerkganger uit te dagen zelf mee te denken over een kwestie die ooit tot het rijk van speculatie en science fiction behoorde, maar die morgen al realiteit kan zijn.’
Verwachten we ons heil nu van de buitenaardsen, nu God een beetje dood lijkt en het secularisme op aarde rondwaart? Wat zegt de Bijbel, daar zal Smedes (foto: TS) het over hebben. Over UFO’s kan ik daarin niets vinden, noch in het O.T. noch in het N.T. Of misschien toch, dit:
‘Ezechiël 1:1-28: En ik zag een stormwind kwam uit het noorden, een zware wolk met flikkerend vuur iets wat eruit zag als blinkend metaal en in het midden daarvan was wat geleek op vier wezens, zij hadden de gedaante van een mens… (…) Boven de hoofden der wezens was wat geleek op een uitspansel als ontzagwekkend ijskristal, uitgespreid boven over hun hoofden.’
Wellicht weet Smedes meer. Waren de Goden zelf buitenaardsen? Smedes hield hierover een interview met de Delftse luchtvaart- en ruimtevaartdeskundige Coen Vermeeren (foto re onder: TS) die zeker weet dat er buitenaardsen zijn. ‘Ze bestaan gewoon,’ zo zegt hij, althans, UFO’s bestaan gewoon, volgens zijn gelijknamige boek dat ‘een wetenschappelijke visie’ als ondertitel draagt. Vermeeren is er heilig van overtuigd dat buitenaardse alienseen basis hebben op de maan. Ook, weet hij, ‘blijkt er technologie te zijn ‘ge-re-engineerd’ van gecrashte vliegende schotels en te zijn ingezet voor geavanceerd oorlogstuig.’
Hieronder enkele citaten uit het interview dat Smedes hield met Vermeeren.
‘Dan wat betreft God – de Schepper. Veel dossiers over buitenaardsen en UFO’s maken melding van het feit dat hun bezoek te maken heeft met de spirituele ontwikkeling van de mensheid. Diezelfde bronnen maken ook melding van universele wetten. Wie maakt die wetten? Zo boven zo beneden. Daarover mag iedereen speculeren – of zoek gewoon de bronnen.’
‘Uiteindelijk zul je uitkomen – naar mijn idee – bij het feit dat al het geschapene – de natuurkundigen hebben hiervoor een theorie (die overigens zwaar onder vuur ligt) ontwikkeld met de naam Big Bang – ten diepste mentaal is. Of met een ander woord ‘Bewustzijn’ is. In die zin is alles letterlijk met elkaar verbonden. Onlosmakelijk. We spreken dan alleen in termen van verschillende uitingen van dat Oerbewustzijn.’
‘Sommigen zeggen dat God – als het totale universele bewustzijn – zichzelf leert kennen in al zijn scheppingen. En dat ‘verklaart’ dan ook dat geen enkel schepsel – of het nu een elektron, een mens of een ster is – ooit los staat van de Bron, maar zich hooguit los ‘voelt’ staan van de Bron. Wij zijn dus bewustzijnseenheden die een aardse ervaring delen.’
‘Daarmee is er ook geen wezenlijk verschil tussen jou en mij, tussen arm of rijk, tussen man of vrouw, tussen rassen en religies. Het zijn alleen andere uitingen van het Bewustzijn – van God als je dat liever hebt. Dit concept vind je terug bij dossiers die betrekking hebben met het buitenaardse als het gaan om filosofische, morele, ethische en spirituele kwesties. Daarmee hangt veel – zo niet alles – dus ook samen met het ufo-dossier.’
Kom op tijd. De buitenaardse belangstelling kan groot zijn.
Illustr: Een constructie-tekening van het door Blumrich ontworpen ruimteschip dat de profeet Ezechiël in de Bijbel zou beschrijven. (Buitenaards Leven)
Kerkdienst ‘Zijn we alleen?’ | Zondag 22 september 2013 | 11.00 uur Grote Kerk te Drachten (het oude kerkje in het centrum.)
‘Korankritiek enerzijds en het sleutelen aan de overtuiging van mensen anderzijds zijn twee verschillende thema’s die in het religieus debat maar al te vaak met elkaar worden verwisseld.’ Aldus Enis Odaci, in zijn artikel Koran-obsessie toont armoede religieus debat bij Koetsveld & Odaci. ‘Critici hebben alle recht op te roepen om kritisch na te denken over de heilige bronnen van de islam, maar zodra die critici zeker weten of een boek wel of niet heilig moet zijn, begeven zij zich op een hellend vlak.’
Imam en islamdeskundige Odaci richt zich op de vraag waarom de Koran gedevalueerd moet worden van hemelse openbaring tot een mensenwerk. Hij reageert hiermee op godsdienstwetenschapper Pieter van der Horst die hierover een artikel schreef in Trouw op 18 juli jl. en in diverse publicaties stelt dat de Koran, net als de Thora en het Evangelie, géén boek van God is en dat niet willen erkennen belemmering nummer één is op weg naar Verlichting.
Pieter van der Horst(foto: PvdH) betoogt dat op grond van kritische bijbelwetenschap de Thora geen goddelijke openbaring is aan Mozes! (Het uitroepteken is van Van der Horst.) Voor het Nieuwe Testament geldt hetzelfde volgens hem: geen onfeilbare openbaring. Maar met de Koran is het anders gesteld.
‘Het onaantastbare gezag van een onfeilbare, want letterlijk door Allah gedicteerde tekst van de Koran wordt nergens ter discussie gesteld. Wie dat zou durven, wordt wereldwijd in de islam als een afvallige gezien en is zijn leven niet zeker. Het spreekt boekdelen dat er alleen in de islamologie geleerden zijn die zich gedwongen zien onder een schuilnaam te publiceren. Men durft de resultaten van wetenschappelijk onderzoek van de Koran niet onder eigen naam te publiceren omdat dat te riskant is!’
Enis Odaci(foto: koetsveld-odaci.nl) stelde gisteren dat als gelovigen van allerlei snit accepteren dat God Schepper is van hemel en aarde, van bergen, van zeeën, van al het leven, allemaal niet de minste creaties, men wel mag concluderen dat een ‘simpel’ boekwerkje als de Koran ook wel tot Gods scheppingsetalage kan behoren.
‘We accepteren in andere Abrahamse tradities dat stenen, plaatsen, landen en personen allemaal heilig zijn. We accepteren vervolgens niet de heiligheid van een boek of van een persoon in de islamitische traditie? Klassiek geval van meten met twee maten. Of is er verschil tussen het neerdalen van de Tien Geboden op de berg Sinaï en het neerdalen van Arabische verzen op de berg Hira? Wat Israël betekent voor de Joden, wat Jezus betekent voor de christenen, dat betekent de Koran voor moslims.’
Op dezelfde dag schrijft journalist en islamoloog Nuweira Youskine, ook in Trouw, dat kritiek op de Koran heel goed mogelijk is en wijst op de fascinerende debatten binnen de vroege islam, die zowel voor- als tegenstanders kende over de doctrine van de Koran als het letterlijke woord van God.
‘Of ik kan hedendaagse islamitische geleerden opsommen, die over dezelfde kwestie in alle rust publiceren.’
Nuweira Youskine(foto: nuweira.nl) stelt dat ultra-orthodoxe moslims zeggen dat Gods woord eeuwig en onveranderlijk is en dat daar niets aan te snappen of becommentariëren valt. Ze vraagt zich af of de critici (als Van der Horst bijvoorbeeld, pd) zich werkelijk zo graag spiegelen aan zulke dichtgetikte extremen, die momenteel binnen het islamdiscours de boventoon voeren.
Van haar kunnen critici de heilige teksten afdoen als louter menselijke hersenspinsels en menen dat het volstrekte nonsens is om te proberen die vandaag toe te passen.
‘Alleen: is dat de essentie van religie? Om God te ‘onttronen’? Dan heb je van het wezen van godsdienst bitter weinig begrepen. Ontdoe de heilige teksten van al hun lyriek en schoonheid en hun morele kompas, en geen mens kan nog een kant op met de grote levensvragen. Dus krab je dan ook niet vertwijfeld op het achterhoofd met de vraag hoe het nu toch kan, dat de kerken massaal leeglopen.’
Wordt het koninkrijk van God een republiek? In de komende nieuwe vertaling van de Bijbel – de Bijbel in Gewone Taal – wordt ‘het koninkrijk van God’ vertaald als ‘Gods nieuwe wereld’. Weg met het koninkrijk? Waait er een Goddelijke lente? ‘Wereld’ klinkt democratischer dan ‘koninkrijk’, waar erfopvolging over de nieuwe koning(in) beslist.
‘Het doel van dit project is om een Bijbel beschikbaar te stellen die voor iedereen leesbaar en begrijpelijk is. De Bijbel in Gewone Taal (BGT) moet toegankelijk zijn, zowel wat betreft taalgebruik als wat betreft betekenis, zodat iedereen die behoefte heeft aan een begrijpelijke Bijbel ermee uit de voeten kan.’
Klinkt ook democratisch: een Bijbel die voor iedereen leesbaar en begrijpelijk is. Geen Bijbel voor peuters – die bestaat echt – maar voor volwassen lezers die gewoon willen lezen en begrijpen. Toegankelijk genoeg om er mee uit de voeten te kunnen. Er is acht jaar over de vertaling gedaan.
Misschien komt er ooit nog eens een Bijbel die ook de verschillende hoofdstukken die tegenstrijdig lijken – in de ogen van leken en wellicht ook vele theologen – in jip-en-janneketaal uitlegt. Hoewel, de BGT belooft ‘heldere verbanden en duidelijke tekstindeling’. Het Goede Levendoet er verslag van.
‘Een belangrijke kwestie is de weergave van metaforen. Metaforen staan bekend als moeilijk vertaalbaar. Dat leidt vaak tot een voorzichtige aanpak waarbij beeld en stijlvorm intact blijven. De doelstelling van de Bijbel in Gewone Taal vraagt echter om een andere benadering. Niet alleen omdat de beperkte woordenschat een letterlijke vertaling vaak onmogelijk maakt, maar ook omdat de diepe culturele verwevenheid van metaforen ze voor hedendaagse lezers vaak ongrijpbaar maakt.’
En zo wordt helder dat de term ‘besnijd daarom uw hart’ gewoon betekent ‘open je hart’. En ‘een licht dat je vermaant’ wordt in de jip-en-jannekebijbeltaal zoiets als ‘licht dat de weg wijst’. In de vertaling van de hele zin valt mij hier op dat de oorspronkelijke vertaling meer literair en poëtischer is. Dat lijkt helaas weg te vallen door de prozaïsche jip-en-janneketaal van de BGT die in 2014 verschijnt. Maar misschien moet je daarvoor bij de Studiebijbelzijn.
‘Want de lessen van je vader en je moeder zijn een lamp, een licht dat je vermaant en de weg wijst naar het leven’ (De Nieuwe Bijbelvertaling). En: ‘Want de lessen van je vader en moeder wijzen je de weg in je leven. Net zoals een lamp je de weg wijst in het donker’ (BGT).’
De metafoor is dus verdwenen: ‘God mijn rots’ wordt: ‘God die mij beschermt’. Je hoeft niet meer na te denken wat er met ‘rots’ bedoeld wordt. Volgens nieuwtestamenticus en een van de vertalers van de BGT, dr. Matthijs J. de Jong, gaat er van de oorspronkelijke tekst niets verloren omdat die pas tot zijn recht kan komen als lezers de tekst ook begrijpen.
Volgens het Bijbelgenootschap wordt de hele Bijbel vertaald uit het Hebreeuws en Grieks, komen er bekende woorden in te staan, korte zinnen die helder geconstrueerd zijn en de betekenis van beelden wordt uitgelegd. Er worden duidelijke verbanden gelegd, er komt een overzichtelijke tekstindeling, Bijbelse termen worden verklaard en de Bijbelin Gewone Taal is toegankelijk voor iedereen.
‘We krijgen pas oog voor het mysterie van God als we de idee laten varen dat hij een ordelijke, geheel begrijpelijke wereld voor ons heeft ingericht,’ stelt filosoof Jan Riemersma. ‘Dan is het ook niet verwonderlijk dat God verborgen is en dat het bestaan niet paradijselijk is:
God is ondoorgrondelijk, maar zijn bestaan is alomtegenwoordig.’
‘Wij weten niet of God bestaat noch hoe Hij is’. En deze uitspraak is van Blaise Pascal, een Franse wis- en natuurkundige, christelijk filosoof, theoloog en apologeet. Hij was de schrijver van Pensées (Gedachten), waarin hij deze uitspraak deed.
‘Maar wij weten niet of God bestaat noch hoe Hij is, omdat Hij noch uitgebreidheid bezit, noch grenzen heeft. Maar door het geloof onderkennen wij Zijn bestaan en als we zalig zijn zullen we weten hoe Hij is.’ (BP)
Godsdienstfilosoof Jan Riemersma, alias De Lachende Theoloog, wijdt een blog aan Pascal, onder de titel De God van Pascal, waarin Riemersma stelt dat Pascal alle Godsbewijzen van de hand wees, maar met een ander Godsbewijs kwam.
‘Pascal schreef: ‘Als er een God is, is Hij oneindig onbegrijpelijk (…)’ Om aannemelijk te maken dat God inderdaad niets minder dan ‘oneindig onbegrijpelijk’ is, zet Pascal zich er toe om te tonen dat onze wereld de ‘oneindige onbegrijpelijkheid’ van God weergeeft. Bij het aanschouwen van de werkelijkheid ligt het ons op de lippen om te denken: dit moet wel het werk van een machtig wezen zijn! (JR)
De rede faalt, zegt Pascal, want ons verstand kànde werkelijkheid niet doorgronden, maar we kunnen wel weten dat er een God is, zonder dat we Hem begrijpen.Riemersma:
‘Dit is inderdaad een waarheid als een koe. Als de werkelijkheid zo ingewikkeld is dat ons verstand (bij lange na) niet alle verschijnselen kan ordenen, dan kunnen we het bestaan van God eenvoudigweg niet ontkennen.’ (JR)
Riemersma vindt dat het bevredigende van Pascals invalshoek is dat we op ons gevoel mogen vertrouwen en dat we niet verplicht zijn om ons geloof in God verder te verantwoorden.
‘Wie echter wil bewijzen dat God bestaat, zal heel de wereld in de steigers moeten slaan: hij zal een loopplank moeten hebben die hem in staat stelt om zijn redelijke beginselen mee te voeren naar het begin van alle tijden en naar de uiterste grenzen van de werkelijkheid.’ (JR)
De Lachende Theoloog (foto: JR) stelt dat, uitsluitend als ons verstand zo krachtig is dat we de gehele werkelijkheid kunnen doorgronden, onze rede geschikt is als instrument om een fel zoeklicht op onze verborgen God te laten schijnen.
Ten slotte citeert hij nogmaals Pascal:
‘De metafysische godsbewijzen liggen zo ver af van de manier waarop de mensen denken en zijn zo ingewikkeld, dat men er niet door geraakt wordt; en al zouden sommige er baat bij hebben, ze hebben er alleen iets aan op het moment dat deze bewijsvoering hen voor ogen staat, maar een uur later zijn ze bang dat ze zich vergist hebben.’ (BP)
Veel christenenmoeten andersgelovigen bekeren tot het christendom met het argument dat zij alleen door Jezus tot de Vader kunnen komen. In het boek van monnik en wereldwijd bestsellerschrijver Anselm Grün Wat komt er na de dood? – over de kunst van leven en sterven – staat een frissere kijk op een eeuwenoude traditie die veel mensen aanspreekt.
Grün (foto: anselmgrun.net) vertelt dat een protestantse verpleegkundige vaak schrok als oude mensen niets van Jezus wilden weten. Ze zegt dat als zij niet belijden dat Jezus hun Heer is, zij niet in de hemel komen, want er staat immers: ‘(…) Niemand kan bij de Vader komen dan door Mij.’ (Joh. 14,6) Grün maakt haar duidelijk dat deze uitspraak niet zo exclusief geïnterpreteerd kan worden en haalt als argumenten teksten aan van de rooms-katholieke theoloog Karl Rahner en zijn leerling Ladislaus Boros.
‘Karl Rahner ziet deze uitspraak zo dat ieder mens bij zijn dood uiteindelijk Christus ontmoet en inziet dat in Hem de vervulling van zijn verlangen ligt. Hij zal in de ontmoeting met Christus beseffen dat hij bij zijn zoektocht naar het ware leven uiteindelijk steeds op zoek was naar Christus. (…) Dan komt hij na zijn dood door Christus bij de Vader – zelfs wanneer hij Hem tijdens zijn leven heeft verloochend, omdat hij met de naam Jezus Christus iets heeft geassocieerd wat niet overeenkomt met het wezen van Christus.’
Kosmische werkelijkheid Grün gaat verder en stelt zich de vraag waar Rahner (foto: wiki) de zekerheid vandaan haalt dat iedereen bij zijn dood zal inzien wie Christus is. Zijn leerling Ladislaus Boros geeft dat antwoord, verwijst naar de kruisdood waardoor de menselijke werkelijkheid van Jezus geplant is in het fundament van deze wereld. Ieder mens is innerlijk verbonden met die kosmische werkelijkheid. Als in het Bijbelverhaal wordt verteld dat het voorhangsel in de tempel scheurt, legt Boros uit dat hiermee in de joodse mystiek het hele universum bedoeld wordt:
‘Dit voorhangsel scheurde bij de dood van Christus in tweeën om ons te laten zien dat de hele kosmos zich opent voor de godheid op het moment dat de verlossingsdaad van Christus wordt voltrokken.’ (…) Christus is voor alle mensen gestorven. (…) Of de mensen er weet van hebben of niet: ze komen in de wereld al steeds het geheim van Jezus Christus tegen. Dat wordt voor hen bij hun dood openbaar. En op die manier wordt Christus voor alle mensen bij hun dood de weg naar de Vader.’
Grün verwijst tot slot naar de Braziliaanse (bevrijdings) theoloog, filosoof en schrijver Leonardo Boff (foto: wiki) die uit de gedachten van Rahner onder meer concludeert:
‘Ieder mens zal op een dag God en de opgestane Heer van aangezicht tot aangezicht ontmoeten, ook wanneer hij gedurende zijn aardse bestaan nooit van hen had gehoord. Voor een ogenblik wordt alle mensen de kans geboden om christen te worden en een keuze te maken vóór God en vóór Christus.’
BRON: Anselm Grün, Wat komt er na de dood? Hoofdstuk: Niemand kan bij de Vader komen dan door Mij – pag. 96 – 98 | 144 pagina’s | Uitgeverij Ten Have | oktober 2010 | € 6,90
RELIFILOSOFIE 