‘Het leven kent geen universele zin’

‘… maar je moet je er wel druk om maken.’ Godsdienstfilosoof en theoloog Taede A. Smedes leest over de zin van het leven in het boek Wie ben ik? En wat wil ik? van Nienke Wijnants. Dat boek handelt bijna 300 pagina’s lang over zingevingsvragen, zonder antwoorden. Smedes wordt er doodmoe van, maar schrijft desondanks een schitterende doch dodelijke recensie.

‘Dit boek is een achtbaanrit. Je wordt van hot naar her geslingerd en uiteindelijk kun je onder niet meer van boven onderscheiden. Maar anders dan een achtbaan, gaat dit boek nergens naartoe. Het begint veelbelovend, namelijk dat het algehele gevoel van crisis dat in onze samenleving gevoeld wordt – niet alleen door dertigers – eigenlijk een kwestie is van zingeving.’

Psychologe Nienke Wijnants (foto: pkn-assen.nl) zegt elders een ‘pure nihilist’ te zijn. Ze kan op de grote levensvragen geen antwoorden vinden en die geeft ze dan vervolgens in haar boeken, zoals eerder in Het dertigersdilemma (2008). Het gefilosofeer erover lijkt desalniettemin hààr zin van het leven te zijn, want ‘filosoferen maakt me gelukkig’, zegt zij in Volzin, het magazine voor zinvol leven.

Terug naar Smedes. Eerst denkt hij nog dat Wijnants een punt heeft als zij stelt dat twijfelende twintigers en dertigers last hebben van zingevingsvragen en tot bladzijde 72 een aantal interessante punten beschrijft, maar daarna vliegt ze volledig uit de bocht.

‘Het is één ding te zeggen dat we geen definitief antwoord op de zin van het leven kunnen vinden. Maar bij Wijnants lijkt het erop dat de zin van het leven gewoon niet mag bestaan. Iemand die meent antwoorden te hebben gevonden op de grote vragen van het leven wordt door Wijnants min of meer impliciet weggezet als ‘dopaminejunkie’. Iedere schijn van zekerheid moet koste wat kost vermeden of bestreden worden.’

Smedes hoopt nog dat Wijnants nog een alternatief biedt dat een en ander in een ander perspectief zet, maar Wijnants heeft ‘niets te melden’ en zegt bovendien nog dat we die onzekerheid over de zin van het leven juist zouden moeten willen.

‘En daarmee slaat het boek om van een interessant betoog naar een schier eindeloze en onoverzichtelijke opsomming van mogelijke antwoorden, feitjes, alternatieven, zienswijzen en perspectieven, die zonder enige leidraad wordt gepresenteerd. Ik voelde me met dit boek als iemand die geblinddoekt een Albert Heijn XL wordt ingestuurd met de opdracht om de allerbeste ingrediënten te kiezen om een driegangendiner klaar te maken. Je krijgt tijdens het lezen voortdurend iets in je handen gedrukt, maar geen idee wat het is of wat je ermee moet doen.’

Wijnants legt de wetenschap weg, religie ook en stort zich zo ‘tenenkrommend naïef’ op de filosofie dat bij Taede A. Smedes (foto: TAS) het licht uitgaat. Een lichtpuntje hoopt hij nog te vinden in het hoofdstuk Van zinloosheid naar nieuw existentialisme, maar ook dat dooft snel als hij leest dat zij slechts één ding met zekerheid durft te stellen, en dat is dat zij voor zichzelf heeft besloten dat het leven geen universele zin kent (of dat zij deze in elk geval niet kent), maar dat zij het leven desalniettemin graag wil beleven.

Zie: Over het eindeloze, zinloze, en vermoeiende gefilosofeer van Nienke Wijnants (boekbespreking) – Taede A. Smedes

Foto: omroepbrabant.nl

Nienke Wijnants
Wie ben ik? En wat wil ik?
Dertigers en veertigers op zoek naar authenticiteit, zin en geluk
Amsterdam | Prometheus/Bert Bakker | 2013
ISBN 9789035135086
292 pp. | Paperback | € 18,95
E-book: € 11,99

Absoluut geloof in de rede aan slijtage onderhevig

‘Liberalisme is een totalitaire ideologie,’ stelt theoloog Wim van Vlastuin in een opinieartikel waarin hij stelt dat apologetiek naar ‘de ene waarheid’ zoekt. Altijd gedacht dat het liberalisme zo veel mogelijk vrijheid van het individu als uitgangspunt heeft. Van Vlastuin zet het liberalisme in hetzelfde rijtje als socialisme en communisme.

‘Modernisme kenmerkt zich ook door een sterk vooruitgangsgeloof. De wetenschap zorgt op alle terreinen van het leven voor succes. Ze brengt het gedrag van mensen in kaart, vindt wetmatigheden in de economie, en ook in de psychologie zou de meetmethode tot grote inzichten kunnen leiden. Alle problemen kunnen we overwinnen en geluk is maakbaar. Dit vooruitgangsgeloof was de voedingsbodem voor totalitaire ideologieën zoals het socialisme, het liberalisme en het communisme.’

Van Vlastuin hekelt het modernisme met zijn grote nadruk op de rede en vooruitgangsgeloof. Het gevolg van dat denken is dat het afgelopen moet zijn met het geloof in God en zeker met de moraal die aan het geloof in God wordt ontleend.

‘De secularisatiethese was breed geaccepteerd: door de vooruitgang in wetenschap en techniek zou het geloof in God steeds minder relevant worden en zou de wereld steeds meer seculariseren.’

Maar de secularisatiethese blijkt niet te kloppen omdat het slechts in een klein deel van de wereld zo is dat mensen niet religieus zijn, en in het grootste deel van de wereld is het helemaal niet vreemd om in het niet-materiële te geloven.

Het absolute geloof in de rede is aan slijtage onderhevig, stelt universitair docent systematische theologie dr. Wim Van Vlastuin (foto: refo500.nl). Het is nu meer mogelijk om op een existentiële golflengte een gesprek te voeren. De rede is niet relevant voor het geloof: de apologetische richting van het fideïsme kan in deze cultuur goed gedijen. De grootste voetangel in onze cultuur is volgens hem dat waarheid niet meer absoluut is.

‘Zolang er een besef is dat er een laatste waarheid moet zijn, kun je elkaar aanspreken op het zoeken van die ene waarheid. Maar als het geloof in deze ene waarheid taant en waarheid per definitie pluraal is, is het lastig getuigen of debatteren. Wellicht vraagt het een extra gesprekslaag om het dilemma van de ene waarheid of de vele waarheden uit te diepen.’

Voor Van Vlastuin is de waarheid echter wel absoluut want hij stelt dat Gods waarheid ‘zekerder dan zeker’ is. Maar het liberalisme totalitair? Het liberalisme heeft als uitgangspunt zo veel mogelijk vrijheid van het individu zolang hij de vrijheid van anderen niet beperkt. Misschien is God wel de enige echte liberaal. Hij heeft de mens immers een vrije wil gegeven.

Zie: Apologetiek zoekt naar de ene waarheid

Foto: worldofintelligence.nl

Haagse seculiere wind blaast zelfs humanisten omver

‘Humanisten zijn veel te soft,’ stelde onderzoeker dr. A. de Bruin al in maart. Zou dat komen doordat het Humanistisch Verbond (HV) zo’n 15000 grotendeels vergrijsde leden heeft? Trouw kopt nu: ‘Humanisten? Softer dan ooit’ boven het artikel waarin Anton van Hooff van De Vrije Gedachte stelt dat het humanisme zijn pit verloren heeft.

Historicus Van Hooff stelt in de papieren krant dat het humanisme in ruil voor erkenning verraad pleegt aan zijn gedachtegoed. (Als je geen abonnee bent, kan je voor € 1,50 achter de betaalmuur van Trouw genoemd artikel digitaal lezen – via de zoekpagina, trefwoord ‘humanisme’. Voor 1 dubbeltje meer heb je de hele papieren krant.)

‘Ze (het HV, pd) suggereren wel goddeloos te zijn, maar als je kijkt naar de praktijk, dan blijkt dat niet. Men heeft geweldig veel respect voor religie. Men staat er voor open. Dat is verraad aan de traditie.’

Volgens Van Hooff, voorzitter van het bestuur van De Vrije Gedachte, zit het humanisme door de verzuiling – Nederland is het enige land waarin humanisme als een aparte zuil is vormgegeven – in hetzelfde schuitje als de andere ‘levensbeschouwingen’. Door de bezuinigingen die Den Haag uitvaardigt, wordt nu ook het humanistisch vormingsonderwijs bedreigd en de humanistische omroep Human.

Trouw noemt het ironisch dat de Haagse seculiere wind ook humanisten omver blaast, want vertegenwoordigt het humanisme niet bij uitstek seculier Nederland? Volgens Van Hooff is een humanist per definitie een atheïst – ook al noemt De Vrije Gedachte zich uitdrukkelijk ‘atheïstisch humanistisch’.

‘Bij het mainstream-humanisme dreigt de ‘strijdbaarheid tegen religie en andere onwetenschappelijke kwakzalverij’ te verdwijnen.’

Boris van der Ham, sinds kort voorzitter van het HV, klinkt in hetzelfde artikel allesbehalve vergrijsd en vindt dat Van Hooff zijn identiteit zoekt in de vijandschap tegen religie. Van der Ham stelt dat alle mensen levensvragen hebben en dat de rijke traditie van seculiere denkers en humanisten handvatten kunnen bieden.

‘Het Humanistisch Verbond is seculier en verzet zich tegen een voorkeursbehandeling van religie. Sommige hardline religieuzen vinden ons daarin te ver gaan; de atheïstische hardliner Van Hooff vindt dat niet genoeg. Volgens mij zitten we dan precies goed.’

Van Hooff stoort zich aan geestelijk verzorgers die optreden als een soort pseudoreligieuze helpers.

‘Humanisme in Nederland lijkt steeds meer op een religie. terwijl humanisme juist de plek is waar je heengaat als je niks hebt met religie. (…) Je hebt tegenwoordig christen-humanisten en moslim-humanisten, zoals alevieten. Zelfs Jezus wordt door sommigen een humanist genoemd. Ja, wat houdt die term dan nog in?’

Zie: Humanisten? Softer dan ooit (Trouw – 20-06-2013)

Illustr. ‘bullshit’: De Vrije Gedachte

De atheïst en de theïst claimen allebei een waarheid

‘Strikt genomen, is iets geloven een bepaalde stelling voor waar aannemen. Voor een gelovige is dat dus de stelling ‘God bestaat’. In het geval van de atheïst geldt dat hij de stelling ‘God bestaat niet’ voor waar aanneemt. Allebei maken ze een waarheidsclaim: ze willen iets zeggen over de werkelijkheid. De een gelooft dat God bestaat, de ander dat God niet bestaat – tot zover geloven ze allebei.’

‘Geloven in God is van een andere orde dan geloven dat Hij niet bestaat, zoals het bestaan van God van een andere orde is dan het bestaan der dingen, betoogt Geertjan Zuijdwegt.’

In de Volkskrant wordt druk gediscussieerd door atheïsten en theïsten. De laatste – van gisteren – die aan het woord is en die ik hierboven citeer, is Geertjan Zuijdwegt, promovendus aan de faculteit Theologie van de KU Leuven. Hij gaat in op student Bart van der Meer die zegt dat atheïsme een gebrek is aan geloof in een God. ‘Dat is geen religie of levensovertuiging,’ vindt hij. ‘Het is lastig om je leven in te richten met een gebrek aan iets.’

‘Als een theïst gelooft dat God bestaat, bedoelt hij niet dat hij een vollediger catalogus heeft van alle dingen die bestaan dan de atheïst. Het bestaan van God is van een andere orde dan het bestaan van de dingen. Dat de dingen zijn zoals ze zijn, is contingent, ze zijn op die en die manier door die en die oorzaken zo geëvolueerd. Het had niet zo hoeven zijn.’ (Zuijdwegt)

Van der Meer, op zijn beurt, reageert op Jaap van der Wal die volgens hem de plank flink misslaat. Niet alleen bestempelt hij atheïsme als een religie. ‘Christenen pesten? Niet doen,’ zegt hij. ‘Lubach wil toch ook zijn vrijheid om atheïst te zijn, en van daaruit zijn politieke voorkeur te formuleren?’

’Van der Wal beweert ook dat de Jodenvervolging door de Nazi’s niet door religie is ingegeven. Beide argumenten worden vaker gebruikt door verdedigers van geloof of aanvallers van het atheïsme. Het is ondoordacht, simpel van geest en gewoonweg onjuist om deze argumenten te gebruiken.’ (Van der Meer)

De discussie begint met Arjen Lubach, met zijn column: ‘Christenpesten, ik vind het een prima zaak. Ze kunnen niet genoeg worden dwarsgezeten’
in de Volkskrant van 4 januari. Het initiatief van D66 om kerken de toegang tot de gemeentelijke basisadministratie te ontzeggen is uitstekend, vindt Lubach. ‘Sterker nog: alle invloed die religie heeft op de staat moet het liefst nog in 2013 worden geëlimineerd.’

‘De SGP noemt deze voorstellen van D66 ‘christenpesten’. Ik vind het een prima zaak: christenpesten. Christenen zijn mensen die beweren dat we een God dankbaar moeten zijn voor al het moois in de wereld, terwijl we zelf de schuld hebben aan alle narigheid. Die kunnen niet genoeg dwarsgezeten worden in wetten en woorden.’ (Lubach)

Van der Wal vindt het ideaal van Lubach: de eliminatie van alle invloed die religie heeft op de staat, heel gevaarlijk, want, zegt hij, welke ‘religie’ is er na het christendom aan de beurt om geëlimineerd te worden?

‘Pas maar op, uiteindelijk komt zoiets als een boemerang ook bij columnschrijvers terug. Dan worden Lubachs columns als ketterij verbrand. Het jodenpesten in het Duitsland van de jaren dertig had geen religieuze, maar puur politieke gronden en had boekverbrandingen als begeleidend fenomeen.’ (Van der Wal)

Van der Wal is van mening dat een positivistisch-wetenschappelijke atheïstische mensbeeld geen religie of levensbeschouwing is, maar misschien wel een van de meest verbreide, en politiek en maatschappelijk, een van de succesvolste religies aller tijden is.

‘Verder is het wel een beetje sneu wanneer je aan je opvoeding zo’n armzalig godsbeeld hebt overgehouden als dat wat door Lubach wordt verwoord. Ik denk dat ik eenzelfde soort kerkelijke opvoeding gehad heb als hij, maar zo’n typisch archaïsch godsbeeld heb ik er niet aan overgehouden, hoewel ook ik geen lid van een kerk meer ben (wel een christen overigens).’ (Van der Wal)

Zie: ‘Christenpesten, ik vind het een prima zaak. Ze kunnen niet genoeg worden dwarsgezeten’ (Arjen Lubach)

‘Invloed religie elimineren? Dat zal als een boemerang bij Lubach terugkomen’ (Jaap van der Wal)

‘Voor eens en altijd: Atheïsme is geen geloof’ (Bart van der Meer)

‘Waarheid van de atheïst is lekker tastbaar’ ( Geertjan Zuijdwegt)

Illustr: Athe killing God using a nuclear flamethrower. (Uncyclopedia)

Wordt vast vervolgd…

Sterven en dan? Leven voor en na de dood

Volgens Christophor Coppes zal onze geest ontdekken dat het geen deel is van onze materiële vierdimensionale wereld, maar ook onderdeel is van iets dat zo veel groter, schitterender en opwindender: ‘het eenheidsuniversum’. Willem Glaudemans ontdekte dat er in wezen maar één verlangen is dat ons voortstuwt, ook na de fysieke dood: het verlangen terug te keren naar God, bij wie we in waarheid nooit weggegaan zijn. Hans Stolp is van mening dat het esoterisch christendom nauwkeurig de stappen beschrijft die wij na de dood zullen zetten.

Hierover gaat het op zondag 3 februari 2013 in het Leerhotel het Klooster in Amersfoort. Dan organiseert AnkhHermes een dag over wat gebeurt er als je doodgaat – Inzicht in leven en sterven.
Onder leiding van dagvoorzitter Annemiek Schrijver (foto: AS) – bekend van tv-programma’s als Het Vermoeden en De nachtzoen – laten drie topauteurs van AnkhHermes vanuit hun eigen specifieke invalshoek u kennismaken met de wereld van licht die ons te wachten staat als we deze wereld uiteindelijk zullen verlaten.

‘Er is bij veel mensen onzekerheid over en angst voor de dood en wat hen daarna te wachten staat. De drie auteurs gunnen u een blik in de lichtwereld zonder ‘verhalen’ te vertellen. Het is bekend dat bij mensen met bijna-doodervaringen meestal de angst voor de dood verdwijnt en dat zij hun leven op een totaal andere manier tegemoet treden en zij meer vertrouwen en liefde in hun leven ervaren. De bedoeling van deze dag is u die positieve kijk op leven en sterven te laten ervaren.’

Willem Glaudemans (1954) was van jongs af aan geïnteresseerd in het leven na de dood. Hij volgde (in 1985 en 1986) twee trainingen bij Elisabeth Kübler-Ross over Life, Death and Transition (Leven, dood en overgang) die zijn leven ingrijpend veranderden. Hij geeft lezingen, persoonlijke begeleiding, trainingen en workshops op de volgende gebieden: levensmissie via Talentenspel en Jong Talent, Een cursus in wonderen, vergeving, 2012, Spiritueel Leiderschap en Levensschouw.

Hij schreef Boek van het eeuwige leven – Wie antwoorden heeft over de dood, heeft ook een antwoord op het leven. Er zijn tal van boeken verschenen over het leven na de dood. Maar geen beschrijft in rustige poëtische taal rechtstreeks, het hele proces van het vertrek van de ziel uit het lichaam en haar reis door de verschillende lichtsferen tot aan de terugkeer naar God. Het boek baseert zich op bijna-doodervaringen, oude culturele overleveringen, wetenschappelijk onderzoek, parapsychologie, bewustzijnstechnieken, uittredingservaringen en innerlijk weten.

Enkele jaren geleden schreef Christoper Coppes een boek waarin hij de essenties van de BDE-en vergeleek met die van de vijf grote religies. Zijn conclusie is dat de werkelijke essenties van de vijf religies terug kunnen worden gevonden in de BDE-en, maar niet dat alle essenties van de BDE-en terug kunnen worden gevonden in elk van de vijf religies. Een aangepaste versie van dit boek wordt dit najaar in de VS gepubliceerd. Begin dit jaar publiceerde hij via AnkhHermes het boek In harmonie met het Licht, waarin hij de belangrijkste boodschappen van BDE-ers weergeeft.

Hij schreef In harmonie met het licht – De universele boodschap van de bijna-doodervaring Er staan ons fantastische ervaringen te wachten na het overlijden: een wereld van eenheid, liefde en licht. Dat is de universele boodschap van bijna-doodervaringen. Daar is iedereen even belangrijk en zijn we allemaal diep met elkaar en in ultieme onvoorwaardelijke liefde verbonden. Dit boek neemt ons mee naar de wereld van het Licht. Het bevat lessen om nu een betere wereld te creëren, zowel materieel als spiritueel.

Hans Stolp is pastor en auteur. In Amersfoort geeft hij elke zaterdag (buiten de schoolvakanties) themadagen over allerlei onderwerpen die met het esoterisch christendom samenhangen. Zie daarvoor www.stichtingdeheraut.nl. Voor de boeken die hij schreef en een verdere toelichting op zijn levensgang: zie www.hansstolp.nl en zijn boek Waar haal je het vandaan? dat in 2011 door Ankh-Hermes werd uitgegeven.

Hij schreef Stervensbegeleiding in een nieuwe tijd – Wie gelooft dat de dood het einde van de mens is, zal bijvoorbeeld gemakkelijk euthanasie adviseren. Waarom zou een mens meer moeten lijden dan nodig is? Maar wie inziet dat de dood niet alleen het einde is van het fysieke lichaam, maar ook de geboorte van de geest, zal zich afvragen wat er aan geboortebegeleiding bij het sterfbed nodig is. En dan blijkt dat euthanasie soms een voortijdige geboorte van een nog niet volgroeide geest betekent.