‘God laat zich niet in een vacuüm persen’

En wat is dat vacuüm dan? Volgens de Russische fysicus Yury Kronn komen daar alle beroemde vergelijkingen uit de natuurkunde vandaan, waarbij de invloed van alle andere energieën is uitgesloten. In dat vacuüm laat God zich niet persen. Zou die zich dan in de donkere materie bevinden? Immers, 4% is alles wat we kunnen zien, horen, bouwen, organiseren, meten en weten. Dan is er nog de 96% die we niet zien, maar alles schijnt te bepalen…

Natuurkundige dr. Alan Ross Hugenot stelt ook dat wat sterrenkundigen met hun telescopen hebben gezien slechts vier procent van het heelal omvat. De overige 96 procent bestaat uit donkere energie en donkere materie. ‘Dat is meer dan genoeg ruimte voor zowel ons bewustzijn als het hiernamaals,’ zegt Hugenot.

In The Optimist vraagt Jurriaan Kamp zich af of het realistisch is aan te nemen dat 96 procent geen enkele invloed op ons leven heeft. Yury Kronn, over wie Kamp schrijft, is ervan overtuigd dat alles wordt bepaald door de onbekende en nauwelijks begrepen energieën van die 96 procent van onze werkelijkheid.

In zijn onderzoek komt Kronn, verbonden aan de Quantum University, Honolulu, Hawaii, uit bij chi en prana, de ‘levenskracht van het universum’. Maar ook bij chakra’s, meridianen en mantra’s. Inmiddels vindt hij in zijn onderzoeken steeds meer bewijs voor ‘subtiele energie’: de term die steeds vaker opduikt als aanduiding voor die 96 procent van onze werkelijkheid. Het lijkt wel of new age terug is. Volgens The Optimist ontmoeten de werelden van spiritualiteit en wetenschap elkaar. De brug tussen ‘new age’ en de nieuwe wetenschap?

‘We kunnen die subtiele energie niet zien. We kunnen haar niet meten. Maar we weten dat zij bestaat, omdat we de effecten ervan op levenloze materie en levende wezens kunnen waarnemen. Zij beïnvloedt alles wat er is.’ (The Optimist)

Dit is in strijd met de reguliere natuurwetenschap: de donkere energie heeft geen enkele invloed op ons, is het idee. De reguliere wetenschap weigert volgens Kronn ernaar te kijken en bestempelt iedereen die dat wèl doet als pseudowetenschapper. Dat noemt hij een enorme vergissing.

‘Als je een vis vraagt wat de basisvoorwaarde voor zijn bestaan is, zal hij zeggen: ‘water’. In werkelijkheid is het echter de zuurstof die in het water is opgelost – zuurstof die hij niet kan zien of proeven – die hem in staat stelt te leven. Net zo, betoogt Kronn, is het de subtiele energie – en niet datgene wat we kunnen meten in die minuscule 4 procent van onze werkelijkheid – die de sleutel vormt tot ons bestaan.

Volgens The Optimist is de meest raadselachtige eigenschap van subtiele energie de interactie ervan met het bewustzijn. De menselijke geest is in staat subtiele energie te sturen en te instrueren om te doen wat zij wil. In het artikel in de papieren The Optimist staan veel voorbeelden van ervaringen met de subtiele energie.

En zo gaat het in The Optimist over chi-energie, dat tot de subtiele energie behoort; pranische geneeskunde; energetische methoden zoals reiki; homeopathie; aura’s; acupunctuur; foto’s van watermoleculen door de Japanse onderzoeker Masaru Emoto; piramiden; en Stonehenge en subtiele energievelden.

Kronn, die volgens The Optimist hecht aan de strenge wetenschappelijke normen waarmee hij werd opgeleid, ondanks het feit dat hij werkzaam is op een terrein dat door de wetenschap niet wordt erkend, heeft geen zin te wachten tot de wetenschap in staat is te bewijzen hoe subtiele energie werkt.

‘We kunnen niet verklaren wat er in het veld van subtiele energie gebeurt, maar voor de feiten die we tijdens experimenten vaststellen, kunnen we wel degelijk wetenschappelijk bewijs leveren.’

Kronn leeft en werkt sinds een jaar of twaalf in Medford, Oregon, waar hij zijn onderzoeksprogramma voortzet en steeds meer bewijs vindt voor het feit dat subtiele energie ‘de software van het leven’ bevat.

Zie:
* The Optimist, lente 2016 / Nr. 168
* A Physicist’s View of the Afterlife: Weird Quantum Physics

Illustr: Concept image of a ‘door to heaven’ (Shutterstock)

De hemel in kaart of de mysteries van het hiernamaals onderzocht

De zeventiende-eeuwse wetenschapper Emanuel Swedenborg was de eerste moderne wetenschapper die de hemel als een bestaande plek beschouwde, en de eerste die hem in kaart probeerde te brengen. Eben Alexander verwijst onder meer naar hem in zijn boek De hemel in kaart, dat afgelopen oktober verscheen. ‘Swedenborg was bijzonder geïnteresseerd in de hersenen en heeft jaren besteed aan het zoeken van de locatie van het bewustzijn; de fysieke locatie van wat in zijn tijd nog ziel werd genoemd.’

Na het verschijnen van Na dit leven door dezelfde schrijver, waren er volgens de uitgever mensen die de bijna-doodervaringen waarover hij schreef, afdeden als onmogelijk. Maar er waren nog veel meer lezers die hem schreven dat zijn verhaal hen diep raakte, op allerlei vlakken. In De hemel in kaart deelt Alexander enkele van de verhalen die hem zijn verteld, en linkt deze aan wat de grote spirituele tradities, wereldreligies en filosofen op de wereld ons vertellen over de reis van de ziel. Alexander over de hemel:

‘De plek is zo echt als de kamer, het vliegtuig, het strand of de bibliotheek waar je nu bent. Er zijn objecten in aanwezig. Bomen, velden, mensen, dieren. Zelfs (als we de Openbaringen uit de Bijbel of de twaalfde-eeuwse Perzische visionair Suhrawardi of de twaalfde-eeuwse Arabische filosoof en mysticus Ibn ‘Arabi moeten geloven) hele steden.

De Perzische mysticus Najmoddin Kobra schreef, in een taal die schitterend is door zijn onverschrokken directheid, dat de hemel niet de ‘zichtbare lucht daarboven’ is. ‘Er zijn,’ zo zei hij, ‘andere hemelen, die dieper, subtieler, blauwer, puurder, helderder, ontelbaar en onbegrensd zijn.’ Bedoelde hij echt andere hemelen? Ja, dat bedoelde Kobra.’ (Uit: De hemel in kaart)

Godsdienstfilosoof, theoloog en schrijver Taede A. Smedes (foto: TAS) schreef er op zijn blog een recensie over De hemel in kaart. Hij bleef sceptisch in zijn recensie maar zei open te staan voor de mogelijkheid dat er werkelijk meer is, dat de werkelijkheid groter en dieper is dan ons denkvermogen – dat immers altijd van onze materiële hersenen gebruik maakt – kan vatten.

‘Een bijna-doodervaring wordt door Alexander in dit boek beschreven analoog aan een inwijdingsritueel uit de oude mysteriegodsdiensten, die ook in het teken van de eigen dood en de opstanding stonden. Volgens Alexander hadden die mysteriegodsdiensten al een idee dat de werkelijkheid groter en dieper is dan het oog kan waarnemen, de hand kan voelen of het oor kan horen.

Dat steeds meer mensen ervoor uitkomen dat ze soortgelijke ervaringen hebben gehad, betekent voor Alexander dat er een soort van bewustwordingsproces gaande is, een transformatie van het menselijk bewustzijn, die echter heel langzaam en met veel tegenwerking verloopt. Dit zijn uiteraard ideeën die verder niet te verifiëren zijn. Toch vond ik de analogie met mysteriegodsdiensten prikkelend en interessant.’ (TAS)

Volgens Smedes brengt dit boek vooral troost voor mensen die hier en nu met pijn en in verdrukking leven, die rouwen om een overleden naaste, en houdt dit boek vooral lessen voor levenden in, wil het vooral zin geven aan wat er hier en nu gebeurt, het idee dat wie en hoe wij zijn opgenomen is in een groter, alomvattend en zinvol geheel dat onze individuele levens overstijgt en waar we via het denken of door wetenschappelijk onderzoek geen grip op kunnen krijgen.

Een diepgaander begrip en verdere interpretatie zullen een grondige herziening vereisen van onze ideeën over bewustzijn, causaliteit, ruimte en tijd. Sterker nog, een aanzienlijke versterking van de natuurkunde, die de realiteit van het bewustzijn (ziel of geest) volledig omarmt als de basis van alles, is nodig om het diepe mysterie in de kern van de kwantumfysica te overstijgen.’ (Uit: De hemel in kaart)

‘Zodra de wetenschap niet-fysieke verschijnselen gaat onderzoeken, zal zij in tien jaar meer vooruitgang boeken dan in alle voorgaande jaren van haar bestaan samen. – Nikola Tesla (1856–1943)’ (Uit: De hemel in kaart)

Dr. Eben Alexander (foto: ebenalexander.com) werkt al meer dan vijfentwintig jaar als universitair neurochirurg, waarvan vijftien jaar aan Harvard Medical School in Boston. Hij schreef De hemel in kaart in samenwerking met Ptolemy Tompkins, redacteur voor de tijdschriften Guideposts en Angels on Earth en auteur van vier boeken. Zijn artikelen verschenen onder meer in Harper’s, The New York Times en The Los Angeles Times. Eben Alexanders eerste boek Na dit leven was een internationale bestseller. Het boek is vertaald in bijna veertig talen en wereldwijd werden er meer dan twee miljoen exemplaren verkocht.

Gerelateerd: Een wetenschappelijk argument voor de eeuwigdurende ziel

Zie ook: Neurochirurg Eben Alexander biedt troostrijke boodschap voor de levenden. (boekbespreking)

Illustr: ad.nl

Een zielloos tweede leven in een computer

Stephen Hawking beweerde 20 september jl. dat onze hersens mogelijk een tweede leven kunnen krijgen via een computer. Hij zei dat zijn idee momenteel theoretisch is, maar dat ons brein op soortgelijke wijze als een computer functioneert en daarom theoretisch na de dood op een computer zou kunnen worden overgebracht, en daarop blijven functioneren ‘zonder het lichaam om het aan te drijven’.

‘Een aparte onderzoeksgroep genaamd de ‘Brain Preservation Foundation‘, werkt aan de ontwikkeling van een proces om het brein te preserveren samen met zijn herinneringen, gevoelens en bewustzijn. Het proces, chemische fixatie en plastic verankering genaamd, omvat het omzetten van het brein naar plastic, waarna dit in dunne plakjes wordt gesneden, om het dan in een driedimensionale structuur in een computer te laden.’ (Illustr: brainpreservation.org)

Een bizarre ontwikkeling. Als je niet in God gelooft, moet je het eeuwig leven wel zelf fabriceren, zal Hawking gedacht hebben. Als zijn idee in de praktijk wordt gebracht, zal het brein echter weinig doen. De ziel van de mens verhuist immers niet mee naar de computer. De (geest van de) mens zelf is dood, alleen de hersenen doen het nog, misschien. Niet meer dan een machientje zonder bewustzijn. Gelukkig maar, want een mens in een computer lijkt me een helse marteling; een eeuwigdurende gevangenis.

Stephen Hawking (foto: PA) denkt dat het brein als een programma in de geest is, dat als een computer werkt, meldde The Telegraph.

‘Dus is het theoretisch mogelijk het brein naar een computer te kopiëren en zo in een vorm van leven na de dood te voorzien.’ Hij bevestigde dat een dergelijke prestatie ‘buiten onze huidige capaciteiten’ ligt.

Niet dus, geen tweede leven, want er is geen persoon of ziel die het brein aanstuurt. Het brein zal zielloos zijn, hooguit met behulp van techniek een robotarm omhoog krijgen, of iemand schoppen met een robotvoet. Een puur technisch gebeuren dus, de mens zit niet meer in het brein. Er is dus geen sprake van een tweede leven. Hooguit zal het bewijs geleverd worden dat hersenen helemaal niets zijn zonder ziel. Een levenloze machine, gevangen in techniek.

Volgens Paul Tiesinga (foto: RU), hoogleraar Neuroinformatica aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, zelf werkend aan een computermodel van het menselijke brein als een van de hoofdonderzoekers binnen het Human Brain Project (HBP), zullen waarschijnlijk alleen basale functies van het brein tot in detail kunnen gesimuleerd kunnen worden. In het artikel Je brein in een computer, zegt hij:

‘We zullen geen ‘geest’ creëren. Onder andere omdat we geen ervaringen in het model zullen stoppen.’

Neurofilosoof Pim Haselager (foto: RU) stelt in hetzelfde artikel dat het brein niet compleet is zonder lichaam.

‘Het is opvallend dat alle wezens die een cognitieve beleving hebben – zoals pijn en honger – afhankelijk zijn van een hele nauwe samenwerking tussen hersenen en lichaam. Van die wederzijdse verknoping hangt onze overleving af, en het is mijns inziens ook een vereiste voor bewustzijn.’

‘Om te beginnen met de meest filosofische vraag van allemaal: hoe weet je zeker of een computer of robot bewust is? Een computer kan daar van alles over beweren, want je kunt hem programmeren om dit te doen. Koud kunstje om hem te laten zeggen: ‘Ik besta’, of ‘Ik denk dus ik ben’. Maar qua beleving kan hij dan nog steeds als een ijskast zijn: hij voelt niets.’

Zie: Stephen Hawking says it maybe possible for our brains to have an afterlife via computers

en: Je brein in een computer (Kennislink)

Bron: Knipsels (30 september 2013)

Illustr: plazilla.com (Het Human Brain Project)

Generale Synode PKN vergadert over afschaffen hel

Daaf Bokhout, rechtskundig adviseur en bestuurslid van de Protestantse Kerk, beweegt al jaren hemel en aarde om de hel af te schaffen. Volgens Bokhout wordt Gods woord verminkt en heeft iedereen recht op een ‘hemelticket’. God vergeeft vele malen en vergeet zelfs de zonden.
Dat staat in de Bijbel. Bokhout zegt daarom tegen de PKN: ‘Schaf die angstaanjagende hel af’.

Vergaderen over het afschaffen van de hel. Dat is aan God, zou je zeggen. Het is blijkbaar ook aan de Generale Synode van de PKN. Die kan zaterdag de hel opdoeken. Dat doet de PKN natuurlijk niet: dan valt een bouwsteen van het christendom donderend om. Niet langer hoef je dan religieus te zijn en God iedere zondag te dienen. Je kunt rustig en ontspannen leven, want de hel bestaat niet en automagisch kom je in de hemel.
Zo eenvoudig ligt het niet. Toch zegt Bokhout, de Bijbel citerend:

‘Mijn kinderen, ik schrijf u dit, om u te helpen niet te zondigen. Mocht een van u toch zondigen, weet dan dat we bij de Vader iemand hebben die voor ons pleit en die rechtvaardig is: Jezus Christus. Hij, ja hij, is het boeteoffer voor onze zonden, en niet alleen voor die van ons, maar voor die van de hele wereld.’

Van de hele wereld dus. Op zijn site geeft Bokhout vele Bijbelcitaten die het bestaan van een hel uitsluiten. Op basis daarvan stelt hij dat alle mensen zonder zonde zijn. De hel is niet eens nodig. Daarom wil hij dat de kerk een verklaring opstelt waarin staat dat God iedereen vergeeft. Voor zichzelf heeft Bokhout de hel veertig jaar geleden al afgeschaft: ‘Weer een angst minder.’

‘Na lezing van voormelde Bijbelteksten kan ik niet anders concluderen dan dat de kerken die de NGB (Nederlandse Geloofbelijdenis, pd) nog steeds hanteren als de grondslag van hun geloof de Blijde Boodschap die voor alle mensen bestemd is, dus Gods Woord hebben verminkt. Dat heeft tot gevolg dat die kerken weigeren te erkennen dat héél de mensheid gereinigd is van haar zonden. Zij ontzeggen een groot deel van de mensen uitzicht op een leven in het hiernamaals door hen voor te houden dat zij tot in der eeuwigheid zullen lijden in een hel. Daardoor zijn vele personen neerslachtig (geworden) en hebben als het ware geen leven vóór de dood. Het vooruitzicht op een hemel wordt hun zo ontnomen.’

Vandaag tot en met zondag komt de PKN-synode bijeen in Lunteren. De behandeling van het proces (Gravamen-Bokhout) is gepland op zaterdag 10 november tussen 8.45 en 11.00 uur. De leden van die synode krijgen een rapport van 51 pagina’s. Volgens Bokhout (foto: Twitter) is het verslag van twee hoorzittingen enorm verkort, verminkt en als
het ware ‘hervormd’ uitgeprint: ‘In het rapport is weloverwogen gelogen.’

Volgens de PKN is het Laatste Oordeel als troost bedoeld:

‘Alle eeuwen door is het voor de verschopten en machtelozen een troost geweest te weten dat hun ooit recht gedaan zal worden, hoewel zij daarvan in dit aards bestaan nooit een glimp zullen hebben gezien. Ook voor de opstellers van de NGB was de zekerheid van een laatste oordeel, waarbij recht gedaan zou worden aan allen die onder verdrukking en onrecht geleefd hebben, een rijke troost. Wereldwijd zijn er ook vandaag de dag nog heel veel mensen die leven bij die troost. De kerk deelt met hen die troost.’

Uit het rapport van de commissie Gravamen Bokhout:

‘Het gravamen van broeder Bokhout richt tegen de Nederlandse Geloofsbelijdenis – en in het bijzonder tegen artikel 37 daarvan – vanwege het angstaanjagende en huiveringwekkende uitzicht dat zijns inziens beschreven wordt voor de miljarden mensen die veroordeeld zullen worden tot het eeuwige vuur. Broeder Bokhout betreurt het dat de Nederlandse Geloofsbelijdenis niet eerder is afgeschaft door een Synode, maar pleit nu voor een aanvullende verklaring van de Protestantse Kerk in Nederland. Daarin zou op grond van Psalm 65:1-4 en 1 Joh. 2:2, geciteerd uit de Groot Nieuws Bijbel, moeten worden afgekondigd en gepubliceerd dat God elk mens vergeeft en dat iedereen naar de hemel gaat.’

Het rapport van de commissie komt na 51 bladzijden echter tot het volgende advies:

‘Alles afwegende, komt de commissie tot het advies aan de Generale Synode om het gravamen als niet gegrond in de Heilige Schrift, af te wijzen.’

Zonde. Maar het is de commissie natuurlijk bij voorbaat al vergeven, als Bokhout consequent doorredeneert, ook dat liegen. Ze zullen er later in de hemel, waar iedereen elkaar dus weer ontmoet, uitgebreid over hebben,
bij een goed glas. En dan voor eeuwig genieten van een leven zonder gravamens, synodes en andere vervelende zaken.

De synode is hier rechtstreeks te volgen.

Zie: Website Daaf Bokhout

en: Rapport commissie Gravamen Bokhout

en: ‘Schaf die angstaanjagende hel af’
(Trouw – alleen voor abonnees)

Gerelateerd: De hel is een absurd religieus concept

Illustr: Giotto – Het laatste oordeel (detail)

‘De onsterfelijke ziel bestaat niet’

Theoloog Huib Godding zegt dat in de nieuwe catechismus wordt gezegd dat de hele mens sterft, maar in Gods hand blijft. ‘De Bijbel is een geloofsboek en zegt volgens hem niets over een onsterfelijke ziel, wel over een levenswind die ingeblazen wordt. Van oudsher denken mensen dat het lichaam sterft en dat de ziel blijft bestaan. Een lichaam functioneert niet zonder ziel. Lichaam en ziel vormen een eenheid.’

‘Van het Oudnederlands Woordenboek van voor 1200 tot in onze tijd staat bij het woord ziel dat die onsterfelijk is. Pas in het handwoordenboek Nederlands van Van Dale uit 1996 komt een kentering. Het laatste woord is nog niet gezegd over dit onderwerp.’ (Leids Nieuwsblad)

Wat voor kentering? Dat de ziel niet langer onsterfelijk is? Dan heb ik blijkbaar een bijzondere uitgave van de Dikke Van Dale, de dertiende druk uit 1999. Die omschrijft de ziel onder meer als:

‘In bespiegelende of godsdienstige zin opgevat als een hoger beginsel, van goddelijke oorsprong en onsterfelijk geacht, rechtstreeks door God geschapen.’

Volgens de dominicaan André Lascaris, gepromoveerd in de theologie in Oxford, is de oorsprong van dit beeld van een te scheiden lichaam en ziel vooral te vinden in het erfgoed van de Griekse wijsbegeerte waarin gedacht werd dat heel de werkelijkheid uit een hoger en uit een lager element bestaat. ‘De mens had een hoger element in zich, de ziel, die onsterfelijk was, en een lager element, het sterfelijke lichaam.’ Het lijkt de dominicaan beter niet het bestaan van een onsterfelijke ziel aan te nemen.

‘Als er een toekomst is voor de mens na zijn dood bij God, betekent dit in mijn ogen dat bij de dood de relatie met God blijft bestaan. God houdt deze relatie in stand en vanuit die relatie ontspringen dan opnieuw de relaties met anderen. Met andere woorden; de verrijzenis vindt plaats op het moment van onze dood. Want de verrijzenis is geen reanimatie van een lijk, maar een nieuw bestaan met God.’

Volgens de site erstaatgeschreven.nl wordt in de Bijbel het woord onsterfelijk maar één keer gebruikt. Het woord onsterfelijkheid wordt vijf keer gebruikt. Geen enkele keer wordt één van deze woorden gebruikt om een onderdeel van de mens te beschrijven dat altijd blijft leven.
Teksten, die verwijzen naar onvergankelijkheid/onsterfelijkheid, zijn óf omschrijvingen voor God, óf ze beschrijven een geschenk van God aan de mens. Onsterfelijkheid is geen eigenschap, die de mens uit zichzelf heeft.

Huib Godding
(foto: Flickr – Jan Slotboom)

Huib Godding houdt een lezing met discussie over de ziel op maandagavond 26 november in de derde lezing van de lezingenserie van de Leidse Studenten Ekklesia
Burggravenlaan 2, 20 uur
Leiden

Informatie is te vinden bij de Leidse Studenten Ekklesia. Eén avond is al geweest, over de ziel in de filosofie. De tweede lezing vindt plaats op 12 november, door prof. dr. Matthias Smalbrugge, over de ziel in de literatuur.

Zie: Is de ziel ter ziele?

en: Lichaam en ziel. Een on-Bijbels beeld

Gerelateerd: Gaat de deur naar het hiernamaals een stukje open?

Gaat de deur naar het hiernamaals een stukje open?

‘Het is wel degelijk mogelijk het bovennatuurlijke wetenschappelijk te testen.’ Op Filosofie.nl heeft wetenschapsfilosoof Maarten Boudry het desondanks over ‘weggesmeten geld’ als hij spreekt over de 5 miljoen dollar om onderzoek te doen naar onsterfelijkheid, die de Amerikaanse filosoof John Martin Fischer van de John Templeton Foundation heeft gekregen.

Boudry: ‘Ik ben niet per se gekant tegen dit soort research. Sommige mensen zeggen: wetenschap en het bovennatuurlijke zijn gescheiden domeinen. De methoden van de wetenschap zijn niet toereikend om iets te zeggen over onsterfelijkheid. Maar Johan Braeckman en ik beargumenteren in ons boek dat het wel degelijk mogelijk is het bovennatuurlijke wetenschappelijk te testen.

Promising research avenues
De Amerikaanse filosoof John Martin Fischer zal de deur naar het hiernamaals niet dichtslaan, zegt Boudry in het interview met journalist Maarten Meester van Filosofie Magazine. ‘Ik heb geen glazen bol, maar waarschijnlijk zal zijn conclusie luiden: we zien een aantal ‘promising research avenues’; er liggen veelbelovende onderzoeksvelden braak. We hebben weliswaar geen keihard bewijs voor het bestaan van het hiernamaals, maar we hebben ook geen bewijs gevonden dat het niet bestaat.’

Vandaar dat ik dit onderzoek van de Templeton Foundation toch vooral tijd- en geldverspilling vind. We zitten niet verlegen om mensen die maar al te graag willen dat er wetenschappelijke bewijzen zijn voor leven na de dood. Mensen zoeken daar dus al heel lang heel hard naar. Daar is niets uitgekomen. Het is uiterst onwaarschijnlijk dat er nu opeens wel bewijzen opduiken voor onsterfelijkheid.

Maarten Boudry is een van de schrijvers van het boek De ongelovige Thomas heeft een punt. De pers schrijft hierover: ‘Zalig zijn zij die De ongelovige Thomas lezen.’ (Spoor); ‘Iedereen zou dit boek moeten lezen.’ (Etienne Vermeersch); ‘Het non-fictie boek van het jaar. Een slimme en knap geschreven handleiding in kritische denken.’ (Joël De Ceulaer, Standaard der Letteren); ‘De ongelovige Thomas heeft een punt is filosofie voor dagelijks gebruik. De Gentse filosofen Johan Braeckman en Maarten Boudry geven concrete tips om je te wapenen tegen de valstrikken van de werkelijkheid.’ (Metro)