Richard Dawkins begrijpt de motivatie van het geloof niet


‘Dawkins neemt zo fanatiek afstand van de religie dat hij er niet meer echt kritisch over kan zijn. De afstand wordt te groot om het nog te begrijpen. Hij begrijpt de motivatie niet meer van het geloof. Iets dat je bekritiseert, moet je proberen te begrijpen.’ – Dat zegt filosoof Jasper Schaaf in zijn artikel ‘Atheïsme voor beginners?’. Volgens Schaaf zit Dawkins gevangen in een semi-religieuze vraagstelling, het atheïsme van de beginneling.

Schaaf verwijst in zijn blog van 3 december jl. naar De Pers.

‘Richard Dawkins’ nieuwste boek De betoverende werkelijkheid wordt in dagblad De Pers van 22 november aangeprezen als ‘atheïsme voor beginners’. Inderdaad, voor beginners. Daar moest ik aan denken toen ik vorige week in de trein dat artikeltje las. Naar mijn mening zit Dawkins in zijn eerder verschenen beroemde boek God als hypothese (The God Delusion) zelf nog gevangen in een semi-religieuze vraagstelling, het atheïsme van de beginneling. Zijn redenering: de hypothese god kan niet worden bewezen, ergo hij bestaat niet en daarmee vervallen alle religieuze aanspraken. Hij lijkt wat op sommige christenen die smachten naar een wonder als bewijs voor het bestaan van god.’

Schaaf haalt in zijn betoog verschillende denkers aan, zoals Joseph Dietzgen volgens wie er nog een mystiek restant bestaat in de vraagstelling van een absoluut begin. Met Geerat Vermeij zegt Schaaf dat je voor een overtuigend natuurwetenschappelijk, sociaal, economisch en per saldo atheïstisch verhaal je helemaal geen harde god-hypothese op hoeft te stellen. ‘Je overschreeuwt jezelf er alleen maar mee en bereikt de gelovigen echt niet.’ Met Friedrich Engels zegt Schaaf dat volgens hem de term atheïsme een negatief begrip is. Als reactie op de uitspraak van Ludwig Feuerbach die in zijn religiekritiek zegt ‘dat het wonder de hypotheek is die borg staat voor het wantrouwende en twijfelende geloof’, zegt Schaaf:

‘dat Dawkins dat simpele geloof gewoon omkeert. Bij hem wordt een niet-religieus wereldbeeld gereduceerd tot een ontkennend antwoord op een absoluut bepaalbaar punt, een te bepalen begin. Dat komt neer op een verkapte religieuze vraagstelling.’

Zie: Atheïsme voor beginners? 

Foto Richard Dawkins: izit.org

Atheïstisch journalist dringt door in de mystieke islam


Lange tijd had ik religie afgedaan als middel om de werkelijkheid te ontvluchten en heil te verwachten van een wereld achter deze wereld of een leven na dit leven. Wereldverzakers vond ik ze, de gelovigen. Levensverzakers, die hun dagelijks bestaan niet konden beschouwen als het enige wat zij hadden. Maar dit alles was langzaam beginnen te schuiven.’ – Journaliste Annerieke Goudappel, atheïst, met veel kennis van religie, literatuur en filosofie, reist in mannelijke vermomming door Marokko en Algerije.

‘Een tijdje geleden dacht ik door te hebben waarom mensen willen geloven in een hogere macht: het moest voorkomen uit het verlangen om het begrensde leven te ontstijgen. Dat verlangen richt zich niet alleen op het overwinnen van de dood, maar ook op het ontsnappen aan de beperkingen van het denken. Het denken is beperkt om tal van redenen: grenzen aan de taal, aan het begripsvermogen, aan het brein zelf. Maar een mens schijnt door bepaalde praktijken bewustzijnsniveaus te kunnen bereiken die met het denken onbereikbaar zijn. De soefi’s noemen de hoogste graad van bewustzijn ‘Eenheid met God’. Om in zo’n staat te raken zijn voorschriften, rituelen en praktijken bedacht en door de eeuwen heen verfijnd.’
(Uit: Vagebond)

Karen Ghonem-Woets, lid van het recensieteam van NieuweMoskee, het islamitisch platform voor kritische denkers, recenseert het boek Vagebond – In de ban van de mystieke islam:

‘De rode draad wordt namelijk gevormd door de ontdekkingen die Goudappel doet. Als atheïst, met veel kennis van religie, literatuur en filosofie, voorzien van informatie van een in Nederland woonachtige soefimeester en met een grote nieuwsgierigheid naar de wegen die soefi’s bewandelen om een geestelijke ruimte te bereiken die voorbij het denken ligt. De ontdekkingen gaan over de relatie tussen hoofd, hart en ziel, de stadia van geloven, verbijstering en verwondering, werkelijkheid, liefde, waarheid en vrijheid.’
(Karen Ghomem-Woets)

Ghonem-Woets: ‘Vagebond is het verslag van een fysieke én innerlijke reis, dat knap is opgebouwd en veel stof tot nadenken geeft. Daarbij schrijft Goudappel in een heldere stijl en maakt ze regelmatig gebruik van originele beeldspraak.’

Goudappel | A. Vagebond | In de ban van de mystieke islam | Atlas | 2011 | paperback | 160 pp | € 18.95 | 9789045016603

Zie: Recensie van ‘Vagebond. In de ban van de mystieke islam’
Update 10 3 2024 (Lay out)

Nieuw randschrift op 2-euromunt: ‘Mammon zij met ons’?


Het Atheïstisch Verbond (AV) begrijpt niet dat ‘met name de christelijke partijen vasthouden aan de handhaving van het randschrift; handhaving dus van een bede aan god op een munt die gewijd is aan een afgod, nl. Mammon.’ Juist daarom! zou ik zeggen, als waarschuwing waartoe ongebreideld kapitalisme kan leiden. Op dit moment naar de afgrond waar Mammon ons grijnzend op staat te wachten.

Het AV correspondeert al anderhalf jaar (!) met de overheid om gedaan te krijgen dat de bede: ‘god zij met ons’ van de munt gehaald zou worden omdat het in strijd is met de ‘scheiding tussen kerk en staat’. Eigenlijk valt dat nog mee van het AV, waarom stellen zij niet meteen voor om kerkgebouwen te slopen en alle christelijke kunst weg te laten halen uit de musea in plaats van zich ongerust te maken over god op de 2-euromunt? Ziet het AV er liever ‘Mammon zij met ons’ op staan?

Symboolpolitiek van het AV? Heeft het geen constructievere gedachten om het seculiere landschap van Nederland en Europa te verfraaien? Het AV: ‘In het verweer van de minister van financiën, maakt zijn woordvoerder een vergelijk tussen christelijke feestdagen en het randschrift met de bede. Volgens hem heeft niemand, gelovig of niet geen probleem met het vrij zijn op die dagen. Er heeft tot nu toe nog geen niet-gelovige gevraagd om afschaffing van de christelijke feestdagen.’

Gelukkig ziet menig niet-gelovige daar inderdaad de onzin van in, net als god weghalen van de 2-euromunt. Het AV zegt dat ‘opnieuw blijkt dat ons land op dit moment eigenlijk door de sgp wordt geregeerd; per definitie een discriminerende partij.’ Het AV weet niet meer te bedenken dan zelf te discrimineren en discrimineert op basis van godsdienst als het god weg wil hebben van de 2-euromunt. Over discriminatie gesproken.

Het aantal van hen die zich atheïst noemen zou heden ten dage ca. 20 procent van de bevolking uitmaken, volgens het AV. Dit als argument om de 2-euromunt te schonen. Op dit moment is 35 procent van de Nederlandse bevolking ‘kerkelijk’, zoals het AV zelf zegt. Doorgeredeneerd zoals het AV, moet god dus op die ene munt juist gehandhaafd blijven. Kan het AV zich intussen met iets rustgevends gaan bezighouden. Met het omruilen van 2-euromunten in die van één. Brandt niet zo in de broekzak. 🙂

God, waar hebben we het eigenlijk over?!

Zie: Overheid wil bede als randschrift euromunt behouden

Illustr: The worship of Mammon (Evelyn de Morgan (British, 1850-1919)

Is het universum resultaat van een kosmisch ongeval?


‘De absurditeit van het leven zonder God is op zich geen bewijs dat God bestaat. Ze laat echter wel zien dat de vraag naar Gods bestaan de belangrijkste vraag is die een mens kan stellen. Niemand die de implicaties van het atheïsme werkelijk doorziet, kan zeggen dat het niet uitmaakt of God al dan niet bestaat.’ Dat zegt Dr. William Lane Craig, hoogleraar filosofie aan Talbot School of Theology in La Mirada, Californië.

‘Zonder God is het universum het resultaat van een kosmisch ongeval, een toevallige explosie. Het heeft geen reden van bestaan. (…) Bestaat God niet, dan is zowel de mens als het universum onvermijdelijk ten dode opgeschreven. De mens moet, net als alle andere biologische organismen, sterven. Zonder hoop op onsterfelijkheid gaat het menselijk leven enkel richting het graf. Het is slechts een vonk in de oneindige duisternis, een vonk die verschijnt, opgloeit en voor altijd wegsterft.’

Craig vraagt zich wat dit alles betekent en trekt als conclusie dat het leven zelf absurd wordt. ‘Dat het leven dat we nu hebben, zonder ultieme betekenis, waarde of doel is.’ In zijn artikel bekijkt hij deze begrippen nader. ‘Als ieder individu bij zijn sterven ophoudt te bestaan, welke betekenis valt er dan uiteindelijk aan zijn leven te geven? Als alles voor de vernietiging bestemd is, wat maakt het dan nog uit dat je iets hebt beïnvloed?’

Over de waarde zegt hij dat ‘iemand doden of iemand liefhebben moreel bezien gelijkwaardig is. Want in een universum zonder God bestaan goed en kwaad niet.’ Over het doel: ‘Als de dood met open armen aan het eind van het levensspoor staat, wat is dan het doel van het leven? Als God niet bestaat, dan verschilt het leven van de mens niet kwalitatief van dat van een dier.

Zie: Als God niet bestaat, is het leven zinloos

Foto: NASA.

Bijwerking van Bijbellezen: je wordt liberaal


‘Frequent Bijbellezen kan mensen liberaal maken.’ Het Christelijk Informatie Centrum (CID) laat weten dat mensen die regelmatig de Bijbel lezen eerder geneigd zijn in te stemmen met bepaalde liberale standpunten. Iemands geslacht, inkomen, opleidingsniveau of inkomen is hierin van minder grote invloed dan het feit of iemand Bijbel leest of niet.

‘Wat mensen ook niet zullen verwachten,’ zo vervolgt het CID, ‘is dat naar mate mensen de Bijbel meer lezen men minder geneigd is om het eens te zijn met de stelling: ‘De overheid moet hard optreden tegen criminelen.’ Dat geldt ook voor de stelling: ‘Het is belangrijk, dat mensen sociale en economische gerechtigheid zoeken, wanneer men een goed mens wil zijn.’

Hoewel, het CID zegt ook dat ‘men eerder geneigd is tegen abortus en het homohuwelijk te zijn, wanneer men regelmatig in de Bijbel leest.’ Dat klinkt weer helemaal niet liberaal. Abortus is natuurlijk wel het meest slechte ‘voorbehoedmiddel’ dat je kunt bedenken, maar de gemiddelde liberaal heeft er geen moeite mee. Tegen het homohuwelijk zijn, klinkt ook niet echt liberaal. Alsof God, die zelf de homo’s heeft geschapen, hen bepaalde rechten ontneemt die Zijn andere schepselen wel hebben. Misschien ziet de Almachtige wel liever twee christelijk homo’s samenleven, dan een atheïstische man en vrouw. Je weet maar nooit.

Liberalisme pleit voor individualisme en dat betekent recht op zelfbeschikking. Bijvoorbeeld dat elke man of vrouw zelf mag beslissen over zijn of haar leven. Of men gaat trouwen (en met wie), of men kinderen wil, welk beroep men gaat uitoefenen, waar men gaat wonen, met wie men vriendschappen sluit. Jee, dadelijk gaan de gelovigen ongetrouwd voor het zingen de kerk niet eens meer uit.

Als dat maar goed gaat met die Bijbellezers. Het maakt de gelovigen liberaal, helemaal vrij zelfs. Was het niet Jezus zelf die indertijd tegen de Farizeeën zei dat de Waarheid vrij maakt? De Bijbel is de Waarheid en als je die dus gaat lezen… word je vrij! Atheïsten mogen blij zijn met die Bijbellezers, want als ze gezwind doorlezen, hebben ze later waarschijnlijk ook geen moeite meer met homo’s en abortus. Misschien worden gelovigen wel de ultieme vrijdenkers.

Zie: Frequent Bijbel lezen kan mensen liberaal maken

Foto:  stilleven van Henk Helmantel