Geloven in een nieuwe oecumene

2018: Geloven in een betere wereld. Anders dan toen? ‘De jaren zestig van de twintigste eeuw staan symbool voor verandering en vernieuwing. Het zijn de jaren van ludieke en felle protesten tegen gezagdragers. Het zijn ook de jaren waarin de problemen diepgaand geanalyseerd werden en waarin onbekommerd gedroomd werd over een nieuwe wereld.’ David Renkema schrijft nu: Geloven in een betere wereld. Sporen van Oikos.

‘Nederland deed de luiken naar de buitenwereld open. Mondiale vragen werden onderwerp van onderzoek, publiek beraad en creatieve acties. Wat destijds startte als ‘spontane en ludieke’ initiatieven, kreeg spoedig vaste vorm in organisaties die zich inzetten voor solidariteit. Nu, ruim vijftig jaar later, is de wereld ingrijpend veranderd. De aanpak van mondiale vragen is met de tijd meegegaan, soms vanuit de bestaande organisaties en soms tegenover de gevestigde organisaties.’ (Oikos)

Het kan anders! Deze drie woorden stonden voor de ambities van Oikos.* Veel gebruikte varianten waren: het kan duurzaam, het kan eerlijk en het kan samen. Deze varianten gaven enige richting aan het inhoudsloze woordje ‘anders’. In 1983 formuleerde ethicus Wessel Verdonk die ambitie op een iets andere wijze: ‘het onderzoeken van de werkelijkheid op haar mogelijkheden haar te veranderen, dat wil zeggen te humaniseren’. Vrijdag houdt stichting Oikos in Utrecht een bijeenkomst over die nieuwe wereld. Met Rikko (‘Wij gaan ze halen’) Voorberg en Mirjam Vossen (dit jaar gepromoveerd op de beeldvorming rond wereldwijde armoede in de media.)

gelovenineenbeterewereld (2)

‘Op 16 november blikken we terug en kijken we vooruit op hoe (kerkelijk) engagement is veranderd de afgelopen decennia. Valt er uit deze geschiedenis iets te leren? Kunnen we spreken van vooruitgang? Theoloog Rikko Voorberg houdt hierover een presentatie, journalist Mirjam Vossen gaat hierover in overleg met de zaal. Het boek dat de laatste Oikos directeur David Renkema** over dit thema schreef wordt op deze middag gepresenteerd. En ten slotte worden de prijzen uitgereikt voor de Oikos Challenge.’ (Oikos)

* De eerste stichting Oikos dateert uit 1987. Een stichting die vorm gaf aan de samenwerking tussen verschillende (inter)kerkelijke organisaties. Oikos werkt tegenwoordig aan veranderingen in de Nederlandse samenleving gericht op een inclusieve, eerlijke en leefbare wereld, en concentreert zich daarbij op de omgang met economie, klimaatverandering, vluchtelingen & migranten en conflicten & polarisatie.

‘Ongelijkheid, klimaatverandering en conflicten zijn de uitdagingen voor vandaag en de toekomst. Decennialang zetten stichting Oikos en haar voorlopers zich in voor een eerlijke en leefbare wereld, door studie en acties. Vanuit haar katholieke en oecumenische wortels verbond Oikos kerken, wetenschap en actiegroepen. Recent is Oikos opgeheven. Dit boek toont de sporen van Oikos en geeft de opgedane ervaringen door aan de toekomst.’ (Skandalon)

Locatie: In de Driehoek, Willemsplantsoen 1C, Utrecht | Gratis toegang |13.30 – 17.30 uur | Met een borrel na afloop. – Om alvast een toost uit te brengen op die betere wereld…? 😉 | Aanmelden via oikos@stichtingoikos.nl.

Wie dit boek leest, komt diep onder de indruk van de voorhoedepositie die Oikos lange tijd heeft ingenomen. Laat dit het begin zijn van een nieuwe oecumene.’ (Jan Pronk)

** Ir. D.L. Renkema (1956) was vanaf 1994 werkzaam bij Oikos, van 2014 tot 2018 als directeur. Vanaf 1983 tot 1994 werkte hij bij OSACI, een van de voorlopers van Oikos. Renkema bekleedde diverse bestuurlijke functies, o.a. in de vereniging Kerk en Vrede, de stichting Samenwerking Sociale Fondsen te Den Haag, en de vereniging Philadelphia Support. Momenteel is hij voorzitter van het bestuur van De Zinnen in Den Haag.

Geloven in een betere wereld. Sporen van Oikos | ISBN: 978-94-92183-76-7 | 160 pagina’s | Uitgave (15 november): paperback | € 15,00 incl. Btw

Beeld: In de Driehoek, Utrecht (Getrudiskapel)

Update: 17-11-2018 – 09.00 / 11.24 uur

‘Kerken behandelen God als een product’

‘Moderne Luther’ Peter Rollins is eerst en vooral theoloog en onderzoekt hoe mensen god zien en ontleedt dat ze meestal niet god zien als ze god menen te zien. En dat ze hem niet aanbidden als ze hem aanbidden en hem niet verwerpen als ze afscheid nemen van God. Rollins wil laten zien hoe het idee van God zoals dat in grote delen van de kerk wordt gepreekt niets meer is dan een onmachtige afgod. ‘God als een product dat zekerheid en bevrediging belooft terwijl het niets anders dan onwaarheid en onvrede laat zien.’

Rollins ontregelt en schopt tegen heilige huisjes, zegt de gereformeerd vrijgemaakte theoloog Rikko Voorberg in zijn artikel in Lazarus van 30 oktober. Rollins is een gevierde Noord-Ierse schrijver, filosoof en theoloog, en schreef Verslaafd aan God, waarin hij betoogt dat aanvaarding van leegte en niet-weten juist een kern is van christen-zijn.

‘Dat laten Jezus’ kruisiging en andere christelijke verhalen zien. Bevrijding van de verslaving wordt mogelijk wanneer ‘het niets’ als grond van het bestaan wordt erkend in plaats van ontvlucht. In díe diepte is God te benaderen. Het mysterie van Gods werkelijkheid kan worden ontmoet door een diepe en toegewijde liefde voor de wereld zelf.’ (Uitgeverij Skandalon over Verslaafd aan God)

Volgens Voorberg – ‘de theoloog in het wild’ en initiator van de PopUopkerken, en ook wel bekend van zijn boek De dominee leert vloeken – is Rollins als een rechtmatige Ier erg bijgelovig en gelooft hij nog in spoken. En daagt hij ons uit om onze eigen ghosts onder ogen te komen en er niet voor te vluchten of hen te negeren.

‘Want alles wat we wegdrukken zal zich opnieuw aan ons voordoen. Hoe pijnlijk dit ook kan zijn, Peter Rollins stimuleert je om je vragen, angsten en trauma’s onder ogen te durven komen. Als wij onze twijfels en angsten durven te omarmen en zelfs durven te delen, zal dit ons verbinden. Het maakt ons mens.’ (Voorberg)

In het interview in Verslaafd aan God zegt Peter Rollins (foto: JIMA) dat zijn boeken en artikelen het archimedische punt proberen te vinden van waaruit we de gigantische structuur omver kunnen werpen die een reactionaire en afgodische levensvorm propageert, in een valse vermomming van het christelijk geloof; een structuur waar we met ons gezonde verstand misschien de spot mee drijven, maar die we omarmen op liturgisch en inhoudelijk niveau.

‘Dit laatste boek is mijn meest systematische en meest duidelijke schets van het probleem zoals ik het zie. In die zin geloof ik dat het een hermeneutische sleutel biedt waarmee al mijn andere werk kan worden begrepen. Het geeft een beeld van de omheining waarbinnen de rest van mijn werk zijn plek vindt.’ (Uit: Verslaafd aan God)

De zorg van Rollins is dat volgens hem de meeste van de momenteel bestaande kerken werken als een soort drug, met voorgangers die lijken op de aardigste en meest oprechte drugdealers. Waar we voor betalen zijn onze liederen, preken en gebeden die ons eerder helpen om ons lijden uit de weg te gaan dan om het te verwerken.

‘In tegenstelling daarmee pleit ik voor gemeenschappen die eerder lijken op professionele rouwenden die voor ons huilen op een manier die ons confronteert met ons eigen lijden, de stand-up comedians die spreken over de pijn om mens te zijn of de dichters die, in het plaatselijk café, zingen over het leven.’ ( Uit: Verslaafd aan God)

Met andere woorden, vervolgt Rollins, een kerk waar de liturgische structuur God niet behandelt als een product dat ons heel zegt te maken (en een oplossing is voor al onze problemen), maar als het mysterie dat ons in staat stelt uitbundig te leven te midden van de moeilijkheden van het leven.

‘Een plaats waar we worden uitgenodigd om de werkelijkheid van ons mens-zijn onder ogen te zien, niet zo dat we wanhopig worden, maar zo dat we bevrijd raken van de wanhoop die al binnen in ons smeult, de wanhoop die ons tot slaaf maakt, de wanhoop die we weigeren onder ogen te zien.’ (Uit: Verslaafd aan God)

Verslaafd aan God | Peter Rollins | ISBN: 978-94-92183-51-4 | 224 pagina’s | € 19,50

Zie:

Beeld: paper.hetkontakt.nl