Reli-atheïsten: god op een regeringszetel

‘Net als het christendom, jodendom en de islam zijn communisme en nazisme ook gewoon religies. Totalitaire en allesomvattende denksystemen zijn het.’ Dat zegt ‘bewustzijnsverruimer’ Psixty4 in zijn artikel Geloven in atheïsme. ‘Dus niet meer alleen maar een systeem voor de politieke en culturele invulling van de maatschappij, maar een ideologie die ook voorziet in de geestelijke behoeften van de bevolking doordat er via persoonsverheerlijking van hun leiders een religie gecreëerd is.’

‘Atheïsme kent echter geen regels die zaken voorschrijven. Atheïsme zegt niet wat je moet doen. Het kan dus bijvoorbeeld niet oproepen tot geweld. Atheïsme kan dus ook geen argument zijn voor agressie. Bij religies, met hun geschriften, kan dat vaak wel.’

Psixty4 maakt onderscheid tussen Puur-atheïsten en de Reli-atheïsten en stelt als conclusie dat als men nu de groep Reli-atheïsten, die dus eigenlijk helemaal geen atheïsten zijn, zou indelen bij de groep religieuzen, men dan kan stellen dat religie de oorzaak is van veel ellende in deze wereld.

‘Als je jezelf god waant dan duld je geen andere goden naast je. Als je als leider op religieuze wijze wordt vereerd dan is de makkelijkste manier om je machtspositie te verstevigen het uitroeien van andersdenkenden.’

Volgens Psixty4 bestaat er niet zoiets als geloven in atheïsme: atheïsme is het ontbreken van een geloof dat er een god bestaat en je kunt je er niet toe bekeren. Er zijn geen heilige geschriften, maar wel zijn er atheïstische manifesten geschreven die echter nooit leidden tot een leidraad om agressieve daden te vergoelijken. Ze vormen ook geen geloofgemeenschap, al zegt Emie in een reactie dat ze wel een ‘ongeloofgemeenschap’ vormen. Zij doelt hiermee op organisaties als het Atheïstisch Verbond die met hun site en het vereniging-initiatief op praktische wijze invulling geven aan het uitdragen en bewaken van het humanistisch-atheïstisch gedachtegoed.

De god van de Reli-atheïsten huisvest volgens Psixty4 niet in de hemel, maar op een regeringszetel en volgen en aanbidden Reli-atheïsten geen god maar hun leiders (zoals Hitler, Stalin of Mao) minstens zo fanatiek als de fundamentalisten van de drie grote wereldgodsdiensten.

‘Door mooie voorspiegelingen, valse beloften en persoonsverheerlijking werden de grote leiders aanbeden als goden, religie is macht. Als je jezelf god waant dan duld je geen andere goden naast je. Als je als leider op religieuze wijze wordt vereerd dan is de makkelijkste manier om je machtspositie te verstevigen het uitroeien van andersdenkenden. Ze deden aan geloofsvervolging door religieus geïnspireerd geweld.’

Zie: Geloven in atheïsme (Grenswetenschap)

Illustr: huubmous.nl

‘Secularisatie leidt tot krachtige roep om meer godsdienstvrijheid’

Met rechtsfilosoof Paul Cliteur en rabbijn Lody van de Kamp was er geen sprake van botsing of bestuiving tussen religie en seculariteit. Cliteur heeft feitelijk niets tegen religie – de jurist wil slechts ‘problemen oplossen’ – en Van de Kamp verwacht van de secularisatie dat deze uiteindelijk een krachtige roep om vrijheid van godsdienstig handelen zal veroorzaken. – Dit werd gisteren duidelijk in de tweede bijeenkomst van de Leidse Lezingen waar het ging om godsdienstvrijheid en seculariteit.

Wat als juridisch beschermde godsdienst kan gelden, kan niet door religieuze leiders worden bepaald.’ (Stelling Cliteur)

Cliteur verdedigde zijn stelling over de juridisch beschermde godsdienst met talloze voorbeelden van hoe religie tot terreur kan verworden doordat zij religieuze wetten boven nationale wetten stelt. En zo ging het over Rudi Carrell die ooit een filmpje presenteerde waarin een menigte vrouwen damesslipjes gooide naar de Iraanse ayatollah Khomeini. Door politieke druk uit Iran lukte moest Carrell openlijk zijn excuses maken. Mohammed B. aan de orde, de moordenaar van Theo van Gogh, die daarmee de islam met geweld verdedigde en belediging van de islam wilde wreken. De fatwa tegen Salman Rushdie was een ander voorbeeld, evenals de cartoonrel in Denemarken.

Het verzoek van de voorzitter zijn stelling duidelijk te maken, kwam niet echt uit de verf. Cliteur verwees hiervoor naar de voorbeelden en vindt dat je eisen mag stellen aan religie en we kritischer moeten zijn op wat onder godsdienstvrijheid kan vallen. Hij verwees naar een andere taal tussen mensen, een religieloze taal, waarin op basis van argumenten met elkaar wordt gepraat en er geen God als rechtvaardiging bijgehaald wordt. Hij verwees hiermee naar zijn boek Moreel Esperanto. Het gaat om morele autonomie. Cliteur is van mening dat je eisen moet kunnen stellen aan religie en dat er niet geleden moet worden voor onze godsdienstvrijheid.
We moeten een gevoeligheid ontwikkelen voor wat er wel of niet onder godsdienst kan vallen.

‘De secularisatie is dè scheppende hand in de hergeboorte van religieus leven en veroorzaakt daardoor een krachtige roep om vrijheid van godsdienstig handelen.’ (Stelling Van de Kamp)

Van de Kamp vertelde naar aanleiding van het ritueel slachten dat de politiek niet echt naar argumenten heeft geluisterd en dat er een verdiepend gesprek had moeten gevoerd, waarin de methode van ritueel slachten duidelijker waren geworden. Een man uit het publiek, een zoon van een slager, liet weten, dat de methode van rituele slacht te verkiezen is boven die van het abattoir. Van de Kamp zelf kon iemand van de Partij van de Dieren bijna overhalen tegen het verbod te stemmen, nadat deze had vernomen hoe ‘humaan’ koosjer slachten eigenlijk is.

‘Waar komen de bitterballen vandaan?’ is volgens Van de Kamp een vraag die je zelden zult horen tijdens de jaarlijkse politieke barbecue op het Binnenhof (een initiatief van de Nederlandse vee-, vlees- en eiersector – ‘sateetjes van de vleeslobby’, pd.) Hij zei dit naar aanleiding van de discussie over ritueel slachten. Hij was bang dat secularisatie tot onverschilligheid zal leiden en uiteindelijk tot het verdwijnen van religie, want mensen hebben de behoefte zich te ontdoen van hoger gezag. Toch zag hij een lichtpuntje en verwoordde dat in zijn stelling.

Foto’s: PD

Religie en seculariteit: botsing of bestuiving?

Is er misschien een compromis nodig en mogelijk? Atheïst Paul Cliteur en rabbijn Lody van de Kamp drie uur lang in gesprek over seculariteit en godsdienstvrijheid. Paul Cliteur, hoogleraar Encyclopedie van de Rechtswetenschap, is auteur van The Secular Outlook. Lody van de Kamp is de schrijver van het boek Dagboek van een verdoofd rabbijn.

‘Godsdienstvrijheid en seculariteit. De laatste tijd botsen de seculiere cultuur en de godsdienstvrijheid nogal eens. De discussie over ritueel slachten in Nederland en het wetsvoorstel dat op het laatste nippertje sneuvelde, is daar een goed voorbeeld van. Prompt wordt in het maatschappelijk debat ook de mannenbesnijdenis aan de kaak gesteld. Is de tolerantie afgenomen? Of mag de seculiere staat best aanpassingen van eeuwenoude gebruiken eisen, omdat deze niet meer overeenstemmen met breed gedeelde, moderne normen? Of is er misschien een compromis nodig en mogelijk? Een belangrijk gesprek.’

Paul Cliteur is hoogleraar Encyclopedie van de Rechtswetenschap aan de Universiteit Leiden en auteur van o.a. The Secular Outlook: in Defence of Moral en Political Secularism en Dirk Verhofstadt in gesprek met Paul Cliteur.

‘In de zomer van 2011 voerde Dirk Verhofstadt dagenlang gesprekken over de thema’s die Cliteur behandelt in zijn boeken Moreel Esperanto, The Secular Outlook en Het monotheïstisch dilemma. Daarbij gaan ze dieper in op de vraag hoe mensen met verschillende, vaak tegengestelde visies toch harmonieus kunnen samenleven. Ze bespreken onder meer de vrijheid van meningsuiting, de scheiding van Kerk en staat, het recht op zelfbeschikking, de gelijkwaardigheid van elke mens en de rechten van dieren. (Houtekiet)’

Lody van de Kamp is een orthodox-joodse rabbijn, schrijver en publicist; van zijn hand verscheen in 2012 Dagboek van een verdoofd rabbijn: persoonlijke notities bij een politieke aardverschuiving.

‘Lody van de Kamp (63) is naar eigen zeggen een ‘verdoofd’ rabbijn. De enorme discussie over het verbod op ritueel slachten, vorig jaar, heeft zijn beeld over Nederland veranderd. Hij bleef ontgoocheld achter en schreef een boek over zijn inspanningen om meer begrip te krijgen voor de joodse traditie. Van de Kamp: ‘Ik heb mijn beeld over Nederland moeten bijstellen, de tolerantie is over.’ (Trouw)

De Stichting Leidse Lezingen (SLL) organiseert al meer dan 25 jaar boeiende studiedagen op het snijvlak van theologie en cultuur. Zij slaat nu een andere weg in met een nieuw format: jaarlijks drie studiemiddagen met een overkoepelend thema, in samenwerking met het Leids Instituut voor Godsdienstwetenschappen.

Thema: Godsdienstvrijheid en seculariteit

Sprekers: prof. Paul Cliteur en rabbijn Lody van de Kamp | 14 februari 2013 14:00 – 17:00 uur | Klein Auditorium van het Academiegebouw | Rapenburg 73 | Leiden | Opgave via de website Leidse Lezingen | Aansluitend op de lezing is een borrel | De kosten zijn € 10, inclusief borrel. (Accreditatie is verleend voor 0,25 PE / 2 studiemiddagen)

Zie: Stichting Leidse lezingen

Illustr: infohit.nl

Zie ook – als (extra) info – onderstaande video’s

God had geen keuze bij scheppen heelal?

Volgens Stephen Hawking had God, als Hij al bestaat, geen keuze bij het scheppen van het heelal. Hij betoogt dat het heelal noodzakelijk is zoals het is en dat God dus niet uit andere mogelijke ontwerpen heeft kunnen kiezen. ‘Zou dat laatste wel mogelijk zijn geweest, dan zouden wij niet hebben kunnen weten welke andere ideeën God heeft gehad en zouden wij de geest van God dus niet, of tenminste niet volledig, hebben kunnen kennen.’

Dit zegt dr. Marc J. de Vries over de biografie Stephen Hawking Leven & Werk in zijn recensie: Natuurkundige Stephen Hawking: Agnost met religieus taalgebruik. De Vries verwijst natuurlijk ook naar het boek dat Hawking in 1988 in één klap wereldberoemd maakte: A Brief History of Time, in datzelfde jaar in het Nederlands verschenen onder de titel Het heelal.

‘In dat boek gaat Hawking weer uit van een begin van het heelal en lijkt het alsof hij het idee van het bestaan van een God toch nodig heeft. De ultieme triomf van de menselijke rede zou dan zijn om via de natuurwetenschappen de geest van God te kennen.
Hawking neigt dus sterk naar determinisme: de dingen hebben een noodzakelijke loop waar God noch mens iets aan kan veranderen. Daarom maakt het ook niet zo veel uit of God bestaat, want dat zou voor het heelal toch geen verschil hebben gemaakt.’ (De Vries)

Ik vind dat een vreemde conclusie. Het maakt natuurlijk juist wèl uit of God bestaat, want het heelal is uiteraard zo gemaakt dat noch de mens noch God zelf iets hoefde te veranderen, want dan had Hij het heelal wel anders vormgegeven – voor zover wij dat met onze beperkte kennis van het universum kunnen overzien.

Of je dat nu determinisme noemt of niet: God heeft het heelal dus precies zo gemaakt als Hijzelf noodzakelijk achtte, inclusief de door de mens ontdekte natuurwetten en inclusief wetten die de wetenschap (nog) niet heeft achterhaald. ‘De dingen hebben een noodzakelijke loop zoals God die gecreëerd heeft,’ had Hawking ook kunnen zeggen.

God heeft deze wetten uiteraard geconstrueerd zoals Hij ze nodig vond. Ze zijn zoals ze zijn. Hij had ze ook anders kunnen ‘organiseren’. Daarom maakt het juist wel uit of God bestaat: dat maakt voor het heelal absoluut verschil uit. Het heelal bestaat immers bij de ‘gratie’ Gods.

‘Fergusons boek biedt een fascinerende blik op het leven van deze intrigerende man. Het laat zien hoe de genialiteit van Newton van de ene leerstoelhouder in Cambridge op de volgende is overgedragen, maar het geloof in God waarvan Newton nog openlijk getuigde, het heeft afgelegd tegen de verleiding van het naturalisme, waarin God geen rol meer speelt.’ (De Vries)

Sciëntist Hawking had uiteindelijk geen behoefte aan een God en redeneerde Hem met zijn theorieën weg. Hij is het duidelijk niet eens met Isaac Newton die stelde dat de vorming van het universum niet spontaan begon, maar door God in gang werd gezet. Voor Hawking bestaat alleen de fysische werkelijkheid. En die is er blijkbaar ‘gewoon’, zonder oorzaak, of het komt allemaal door de zwaartekracht, zoals Hawking ook eens stelde. En die is er blijkbaar ook ‘gewoon’. (Foto: scientias.nl)

Hawking stelde in 2010 dat, als je wilt, je de wetten van de wetenschap ‘God’ kunt noemen, maar dat het dan geen persoonlijke God is, die je kunt ontmoeten en vragen kunt stellen. – Hij komt daarmee enigszins in de buurt bij wat Albert Einstein ooit zei:

‘De religie van de toekomst zal een kosmische religie zijn. Het zou een persoonlijke God moeten transcenderen, en dogma en theologie vermijden. Zowel het natuurlijke als het spirituele betreffende, zou het gebaseerd moeten zijn op een religieuze intuïtie, afkomstig van de ervaring van alle natuurlijke en spirituele dingen als een betekenisvolle eenheid. Het boeddhisme beantwoordt deze beschrijving. Als er een religie is die om zou kunnen gaan met de moderne wetenschappelijke behoeften, zou dat het boeddhisme zijn.’

Zie: Natuurkundige Stephen Hawking: Agnost met religieus taalgebruik

Stephen Hawking – leven en werk | Kitty Ferguson | uitg. Veen Media, Diemen | 2012 | ISBN 978 90 857 1249 7 | 389 blz. | € 29,25.

De atheïst en de theïst claimen allebei een waarheid

‘Strikt genomen, is iets geloven een bepaalde stelling voor waar aannemen. Voor een gelovige is dat dus de stelling ‘God bestaat’. In het geval van de atheïst geldt dat hij de stelling ‘God bestaat niet’ voor waar aanneemt. Allebei maken ze een waarheidsclaim: ze willen iets zeggen over de werkelijkheid. De een gelooft dat God bestaat, de ander dat God niet bestaat – tot zover geloven ze allebei.’

‘Geloven in God is van een andere orde dan geloven dat Hij niet bestaat, zoals het bestaan van God van een andere orde is dan het bestaan der dingen, betoogt Geertjan Zuijdwegt.’

In de Volkskrant wordt druk gediscussieerd door atheïsten en theïsten. De laatste – van gisteren – die aan het woord is en die ik hierboven citeer, is Geertjan Zuijdwegt, promovendus aan de faculteit Theologie van de KU Leuven. Hij gaat in op student Bart van der Meer die zegt dat atheïsme een gebrek is aan geloof in een God. ‘Dat is geen religie of levensovertuiging,’ vindt hij. ‘Het is lastig om je leven in te richten met een gebrek aan iets.’

‘Als een theïst gelooft dat God bestaat, bedoelt hij niet dat hij een vollediger catalogus heeft van alle dingen die bestaan dan de atheïst. Het bestaan van God is van een andere orde dan het bestaan van de dingen. Dat de dingen zijn zoals ze zijn, is contingent, ze zijn op die en die manier door die en die oorzaken zo geëvolueerd. Het had niet zo hoeven zijn.’ (Zuijdwegt)

Van der Meer, op zijn beurt, reageert op Jaap van der Wal die volgens hem de plank flink misslaat. Niet alleen bestempelt hij atheïsme als een religie. ‘Christenen pesten? Niet doen,’ zegt hij. ‘Lubach wil toch ook zijn vrijheid om atheïst te zijn, en van daaruit zijn politieke voorkeur te formuleren?’

’Van der Wal beweert ook dat de Jodenvervolging door de Nazi’s niet door religie is ingegeven. Beide argumenten worden vaker gebruikt door verdedigers van geloof of aanvallers van het atheïsme. Het is ondoordacht, simpel van geest en gewoonweg onjuist om deze argumenten te gebruiken.’ (Van der Meer)

De discussie begint met Arjen Lubach, met zijn column: ‘Christenpesten, ik vind het een prima zaak. Ze kunnen niet genoeg worden dwarsgezeten’
in de Volkskrant van 4 januari. Het initiatief van D66 om kerken de toegang tot de gemeentelijke basisadministratie te ontzeggen is uitstekend, vindt Lubach. ‘Sterker nog: alle invloed die religie heeft op de staat moet het liefst nog in 2013 worden geëlimineerd.’

‘De SGP noemt deze voorstellen van D66 ‘christenpesten’. Ik vind het een prima zaak: christenpesten. Christenen zijn mensen die beweren dat we een God dankbaar moeten zijn voor al het moois in de wereld, terwijl we zelf de schuld hebben aan alle narigheid. Die kunnen niet genoeg dwarsgezeten worden in wetten en woorden.’ (Lubach)

Van der Wal vindt het ideaal van Lubach: de eliminatie van alle invloed die religie heeft op de staat, heel gevaarlijk, want, zegt hij, welke ‘religie’ is er na het christendom aan de beurt om geëlimineerd te worden?

‘Pas maar op, uiteindelijk komt zoiets als een boemerang ook bij columnschrijvers terug. Dan worden Lubachs columns als ketterij verbrand. Het jodenpesten in het Duitsland van de jaren dertig had geen religieuze, maar puur politieke gronden en had boekverbrandingen als begeleidend fenomeen.’ (Van der Wal)

Van der Wal is van mening dat een positivistisch-wetenschappelijke atheïstische mensbeeld geen religie of levensbeschouwing is, maar misschien wel een van de meest verbreide, en politiek en maatschappelijk, een van de succesvolste religies aller tijden is.

‘Verder is het wel een beetje sneu wanneer je aan je opvoeding zo’n armzalig godsbeeld hebt overgehouden als dat wat door Lubach wordt verwoord. Ik denk dat ik eenzelfde soort kerkelijke opvoeding gehad heb als hij, maar zo’n typisch archaïsch godsbeeld heb ik er niet aan overgehouden, hoewel ook ik geen lid van een kerk meer ben (wel een christen overigens).’ (Van der Wal)

Zie: ‘Christenpesten, ik vind het een prima zaak. Ze kunnen niet genoeg worden dwarsgezeten’ (Arjen Lubach)

‘Invloed religie elimineren? Dat zal als een boemerang bij Lubach terugkomen’ (Jaap van der Wal)

‘Voor eens en altijd: Atheïsme is geen geloof’ (Bart van der Meer)

‘Waarheid van de atheïst is lekker tastbaar’ ( Geertjan Zuijdwegt)

Illustr: Athe killing God using a nuclear flamethrower. (Uncyclopedia)

Wordt vast vervolgd…