‘In de moderne wijsgerige bezinning keert op het raadsel van de individualiteit een spirituele voeling met de ziel terug die zich laat voeden door de ervaring van haar ondoorgrondelijkheid.’ Hoofddocent cultuurfilosofie aan de Universiteit Leiden, dr. Gerard Visser, spreekt op 20 april over de ziel in De Nieuwe Liefde in Amsterdam. Hij gaat uit van de hypothese dat de ziel in de Europese filosofie is gestorven aan de illusie van haar kenbaarheid.

‘Hoewel Socrates het als de belangrijkste opdracht in het leven van een mens beschouwde de psuchè te leren kennen, is de ziel tegenwoordig uit het wetenschappelijke en het filosofische discours verdwenen. Daar staat tegenover dat de omgangstaal het woord nog onverminderd koestert. Sterker nog, zij duldt geen equivalenten naast uitdrukkingen als ‘iemand op de ziel trappen’‚ of ‘met je ziel bloot moeten’.’  (Valkhof Pers)

Filosoof en schrijver Gerard Visser (foto: devrijegemeente) is de schrijver van het filosofisch essay over de ziel Niets cadeau. In 2010 werd dat nog genomineerd voor de Socrates Wisselbeker, de prijs voor het meest prikkelende filosofische boek van het jaar. Hij haalde toen wel de shortlist, maar de beker ging naar Luuk van Middelaar.

‘In dit filosofische essay wordt een lans gebroken voor de ziel. Het betoog gaat uit van de hypothese dat de ziel in de Europese filosofie is gestorven aan de illusie van haar kenbaarheid. De auteur gaat vervolgens na hoe in de moderne levensfilosofische en fenomenologische bezinning op het vraagstuk van de individualiteit een spirituele voeling met de ziel terugkeert, die is gebaseerd op de ervaring van haar ondoorgrondelijkheid. (Valkhof Pers)

Aan het gedicht Niets cadeau van Wyslawa Szymborska (foto: Mariusz Kubi) ontleende Visser de titel van zijn essay dat de gang van het betoog structureert. Eerder schreef de Nobelprijswinnares voor literatuur het gedicht Enige woorden over de ziel, waarin zij zegt dat je een ziel nu en dan hebt. En dat het ernaar uitziet dat net als wij haar, zij ons ook ergens voor nodig heeft. 

‘…het verbluffende essay ‘Niets cadeau’ van Gerard Visser, die zich in relatieve onbekendheid aan het ontpoppen is als een van de meest originele en diepgravende denkers van Nederland. (…) In zijn tegendraadsheid voldoet het aan beide criteria van de Socrates Wisselbeker. Het is op een bijna aanstootgevende manier weerbarstig; titel en onderwerp verzetten zich tegen alles wat wij vanzelfsprekend zijn gaan vinden. En precies daarom is dit boek filosofisch zo opwindend en kan het aan het einde zelfs ontroeren. Het stelt iets aan de orde wat bijna al achter de horizon verdwenen leek, en waarvan je na lezing moet vaststellen dat dat inderdaad een pijnlijk verlies zou hebben betekend.’ (Ger Groot in VN)

Gerard Visser | Niets cadeau
ISBN 978 90 5625 310 3 | 160 blz. | Paperback | NUR 736  Prijs € 12,50

Visser publiceerde onder andere De druk van de beleving – Filosofie en kunst in een domein van overgang en ondergang, Niets cadeau – een filosofisch essay over de ziel, en Gelatenheid – Gemoed en hart bij Meister Eckhart.

Locatie: De Nieuwe Liefde | Da Costakade 102 | 1053 WP Amsterdam 1100 uur | 20 april 2014 | entree € 6

Zie: Zondagslezingen (20/04/14)