Onlangs werkte de Amerikaanse filosoof Alexander R. Pruss nieuwe argumentatie uit voor het bestaan van God. Hij doet dat aan de hand van het idee van positieve eigenschappen en een uniek makende eigenschap. De uiteindelijke conclusie luidt dat er precies één noodzakelijk bestaand wezen bestaat dat noodzakelijk almachtig, – alwetend, – algoed en – de eerste oorzaak van de wereld is.

‘Pruss vertrekt vanuit het idee van een positieve eigenschap. Dat is een eigenschap die de bezitter ervan niet beperkt, maar waarvoor geldt dat het niet bezitten ervan wel een bepaalde beperking inhoudt, hoe klein dan ook. Denk bijvoorbeeld aan ‘almachtig zijn’, ‘alwetend zijn’, ‘algoed zijn’, ‘noodzakelijk bestaan’ en ‘eerste oorzaak zijn’.

Filosoof Emanuel Rutten werkte Pruss’ ontologisch argument uit voor een studentenvereniging in Rotterdam (VGSR), waar hij op 6 juni een lezing gaf over de rationele rechtvaardiging van theïsme (let op: dit kost weer heel wat hoofdbrekens!), met als titel Redelijke argumenten voor het bestaan van God. (Hij merkte overigens op dat rationele argumenten voor het bestaan van God volgens hem niet noodzakelijk zijn voor een intellectueel verantwoord geloof in God.)

‘We weten echter nog niet of het om verschillende noodzakelijke wezens gaat of om hetzelfde wezen. En daarom hebben we nog niet de conclusie bereikt dat God bestaat. Pruss definieert echter nog een ander soort eigenschap, namelijk een uniek makende.
Een uniek makende eigenschap is een kenmerk dat twee verschillende wezens onmogelijk tegelijkertijd kunnen hebben. Denk aan ‘almachtig zijn’, ‘de enige in de wereld zijn’ of ‘Minister-president van Nederland zijn’.’

Alexander R. Pruss (foto: baylor.edu) is een Amerikaans analytisch filosoof verbonden aan Universiteit Baylor in Texas. Volgens Rutten is het meest recente argument van Alexander Pruss gebaseerd op misschien wel de beroemdste logicus na Aristoteles, namelijk de Oostenrijks-Amerikaanse logicus Kurt Gödel (1906-1978).

Rutten vindt het een interessant en sterk hedendaags argument voor het bestaan van God.

‘Zoals besproken zijn ‘almachtig zijn’, ‘alwetend zijn’, ‘algoed zijn’, ‘noodzakelijk bestaan’ en ‘eerste oorzaak zijn’ sterk positieve eigenschappen. Er bestaat dus een noodzakelijk bestaand wezen dat noodzakelijk almachtig, noodzakelijk alwetend, noodzakelijk algoed en noodzakelijk de eerste oorzaak van de wereld is.
Dit wezen is bovendien uniek omdat bijvoorbeeld ‘almachtig zijn’ een uniek makende eigenschap is. Er bestaat dus precies één noodzakelijk bestaand wezen dat noodzakelijk almachtig, noodzakelijk alwetend, noodzakelijk algoed en noodzakelijk de eerste oorzaak van de wereld is. Kortom, God bestaat.’

De argumentatie van Pruss is niet eenvoudig – of eenvoudigweg niet – samen te vatten, maar te bestuderen in twee lezingen van Rutten, te weten de al genoemde Redelijke argumenten voor het bestaan van God, en Van Anselmus naar Pruss. In die laatste lezing bekijkt Rutten een drietal ontologische argumenten voor het bestaan van God.

‘We zagen dat het argument van Anselmus van Canterbury uit de elfde eeuw niet kwetsbaar is voor de bezwaren van zijn tijdgenoot Gaunilo en van 18e-eeuwse verlichtingsfilosoof Kant. Het argument van Alvin Plantinga uit de tweede helft van de vorige eeuw wordt evenmin geraakt door de bezwaren van Gaunilo en Kant. Plantinga’s argument leidt echter wel tot het zogenaamde pariteitsprobleem. 

Het meest recente argument, dat van Alexander Pruss, is niet vatbaar voor dit probleem, en is evenmin kwetsbaar voor de overige genoemde bezwaren. Dit argument is dan ook een interessant en sterk hedendaags argument voor het bestaan van God.’

Rutten zegt in een van zijn betogen dat niet alleen ons redevermogen uiteindelijk naar God verwijst, maar ook onze gevoelens, intuïties en ervaringen. Hij zegt dat weliswaar in de omgekeerde volgorde, maar toch. Er is gelukkig meer dan rede alleen… 

Zie: Redelijke argumenten voor het bestaan van God 

En: Van Anselmus naar Pruss

Illustr: spinoza.blogse.nl (Aan de cartoon ‘Tom’ in Trouw (110309) werd door de maker van het blog over Spinoza een bord over Spinoza’s God toegevoegd (pas zichtbaar voor wie op bovenstaand plaatje klikt.)