De ondergang van de christelijke politiek in Nederland


‘Hoe God verdween uit de Tweede Kamer’ is een onthullend boek over de eigenlijk geruisloze verdwijning van de christelijke politiek – althans de politiek die zich bij voortduring beriep op de Bijbel. In een nooit eerder ondernomen en fascinerende studie beschrijft Eginhard Meijering het proces van ontkerstening van het Nederlandse parlement. Dat proces is natuurlijk ook een afspiegeling van de deconfessionalisering van de maatschappij als geheel.

Volgens Hans Goslinga, in Trouw, zal dat de nodige discussie losmaken, alleen al vanwege de stelligheid en de ondertitel van het boek ‘Hoe God verdween uit de Tweede Kamer – De ondergang van de christelijke politiek in Nederland’. Hij schrijft hierover in zijn column ‘Moet God nog wel meespreken op het Binnenhof?’.

Door het problematiseren van homoseksualiteit lukte het de partij (ChristenUnie, pd) niet in te breken in de sociale vleugel van het CDA. Van breder belang is het gegeven dat ook in Amerika, vijftig jaar later, de secularisatie lijkt ingezet. Een voorname oorzaak daarvan, het binnenvoeren van God in de politiek, biedt zowel de kerken hier als de christelijke partijen stof tot nadenken.

Volgens Goslinga lijkt het – door de indruk die het boek wekt – alsof het met de partijen die zich christelijk noemen al afgelopen is. Dat is niet zo, zegt hij. Niettemin, er zijn redenen genoeg het proces van achteruitgang te dramatiseren. Dat legt hij onder meer uit door te stellen dat de dominantie van katholieken en protestanten, verenigd in het CDA, niet meer vanzelfsprekend is. Hij stelt ook dat door het problematiseren van homoseksualiteit het de partij (ChristenUnie, pd)  niet lukte in te breken in de sociale vleugel van het CDA.

In de op- en neergang van de christen-democratie zit dus ook een conjunctureel element, maar door de secularisatie is de ijzeren voorraad aan kiezers wel structureel slinkend, waardoor de terugval steeds groter wordt. Is dat proces te keren?

Theoloog en historicus Eginhard Meijering (1940) was van 1976 tot 2001 lector aan de universiteit van Leiden. Sinds 1980 is hij lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Eerder publiceerde hij bij Balans onder andere Geschiedenis van het vroege christendom (2004, derde druk) en Het Nederlands christendom in de twintigste eeuw (2007).

Hoe God verdween uit de Tweede Kamer, uitgeverij Balans, paperback 13,5 x 21,5 cm, 204 pagina’s, € 17,95, omslag Bas Smidt, nur 740, isbn 978 94 600 3402 2, februari 2012 – Geen e-book versie beschikbaar.

Zie: Moet God nog wel meespreken op het Binnenhof?

ChristenUnie politiek verdeeld door religieuze twisten


Katholieken zijn er niet blij mee dat hun Heilige Mis als ‘vervloekte afgoderij’ wordt getypeerd in de gereformeerde belijdenissen, de partijgrondslag van de ChristenUnie. Religie verdeelt de politiek. Dat doet het al jaren. In het CDA en nu ook al een tijd in de ChristenUnie. Religie en politiek gaan niet samen. Binnen de ChristenUnie is onenigheid tussen katholieken en protestanten. 

Na een symposium van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie over de overeenkomsten en verschillen tussen protestants en katholiek denken is binnen die partij weer discussie ontstaan over de functie van de gereformeerde belijdenissen in de Uniefundering, de partijgrondslag.

Remco van Mulligen (rooms-katholiek lid van de ChristenUnie, zoals hij zelf opmerkelijk aangeeft) meldt een en ander in het Nederlands Dagblad, maar vanwege de paywall linkt hij er niet naar en plaatst zijn verslag gratis bij irenaeus en dan is het geschreven door beautifulblues.

Wat in de Formulieren staat is ook in politiek opzicht van grote waarde, voert men vaak aan. Dat klopt. Denk alleen al aan de uitspraken die artikel 36 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis doet over de verhoudingen tussen kerk en staat en de godsdienstvrijheid.

Frappant dat juist de Formulieren van Enigheid de onenigheid veroorzaken tussen de christenen. Die Formulieren zijn de Heidelbergse Catechismus, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Dordtse Leerregels. Documenten die stammen uit een ver verleden, van honderden jaren terug. Daar kan je natuurlijk nooit vernieuwende politiek van verwachten, laat staan religie die vernieuwend is.

In het CDA sluimert nog altijd de bloedgroepenstrijd en ook in de ChristenUnie staan de katholieken en protestanten tegenover elkaar. Het christendom heeft naastenliefde hoog in het vaandel, maar blijkbaar niet op de politieke grond.

Punt is alleen: er mag nog zo veel wijsheid in die belijdenissen staan, feit blijft dat een gemiddeld ChristenUnie-lid amper nog de namen van die Drie Formulieren kan opnoemen. Ondanks hun wijsheid spelen ze geen rol meer in de partij.

Dat laatste vraag ik me af. De discussie gaat juist over de gereformeerde belijdenissen: de Drie Formulieren. Van Mulligen probeert het op te lossen en vindt dat de ChristenUnie een partij van christenen moet zijn en een partij die politiek bedrijft vanuit een reformatorische traditie. Dat laatste klinkt echter niet echt vernieuwend. En zijn aanmoediging op ontdekkingstocht te gaan in de katholieke sociale leer ook al niet. Zolang dogma’s regeren, zal de strijd blijven.

Tijd voor een religieus-vrijzinnige politieke partij.

Zie: Als ChristenUnie belijdenissen loslaat is dat nog geen verruiming

Illustr: misikiets.nl

Christenen volgen vaak een ander spoor dan Jezus


Op de vraag of Amerikaanse christenen van mening zijn dat hun eigen politieke en maatschappelijke opvattingen volledig overeenstemmen met de visie van Jezus, antwoordt veruit de meerderheid ontkennend. Het gaat hier om mensen die zeggen met overtuiging Jezus te willen volgen; mensen die Zijn woorden voor waar houden. – Dit blijkt uit een grootschalig onderzoek onder Amerikaanse christenen, dat onlangs werd gepubliceerd in Proceedings of the National Academy of Sciences.

Jezus dacht een slagje anders
In het artikel wordt beschreven hoe christenen hun persoonlijke politieke opvattingen en de leer van hun geloof met elkaar verzoenen: Projectie als een middel om dissonantie te verminderen.

‘Frappant is dat de ondervraagden openlijk toegeven dat zij in hun opvattingen soms ver afwijken van hetgeen naar hun overtuiging door Jezus Christus wordt geleerd,’ zegt Lee Ross, hoogleraar sociale psychologie aan Stanford University in Californië. ‘Tegelijk is de heftigheid opvallend waarmee dezelfde mensen zich op Hem beroepen en met woorden van Christus hun opponenten veroordelen. Iets meer bescheidenheid in het debat zou daarom wel op haar plaats zijn.’

Hij is altijd meer dan wij denken
Hoofdredacteur W. B. Kranendonk (RD) verwijst naar genoemd tijdschrift in het artikel Christen heeft de wijsheid niet in pacht, dat zegt: ‘Wij mensen scheppen ons een god naar ons beeld en dan nog luisteren we niet naar hem. We weten het altijd beter.’ Kranendonk verwijst ook naar de onlangs overleden historicus prof. dr. A. Th. van Deursen die bijna twintig jaar geleden in een lezing zei dat wij vaak denken God aan onze kant te hebben, maar ons zelden afvragen of Hij er ook echt staat. We vergeten dat Hij te groot is om in onze beperkte kaders te passen. Hij is altijd meer dan wij denken.

Kranendonk noteert dat de conclusie van Lee Ross, hoogleraar sociale psychologie aan Stanford University in Californië, is dat veel christenen slecht luisteren naar het onderwijs van de Grote Meester en niet bereid zijn om Zijn Woord grondig te bestuderen en er blijk van geven dat zij dat maar heel ten dele kennen. De meeste christenen doen alsof zij de wijsheid in pacht hebben.

Corwin Smidt, directeur van het Henry Institute voor de studie van christendom en politiek aan Calvin College in Grand Rapids, sluit zich daarbij aan. ‘Wees voorzichtig met uitspraken over Jezus’ visie ten aanzien van actuele maatschappelijke vragen. De Bijbel is geen handboek waarin je kant-en-klare oplossingen vindt voor de aanpak van sociale vraagstukken die nu spelen. Christenen vinden in het Woord van God wel basisregels, maar die moeten toegepast worden op de huidige vraagstukken. Die doorvertaling is mensenwerk. En dat is altijd onvolkomen.’

Zie: Christen heeft de wijsheid niet in pacht
(Reformatorisch Dagblad)

Bron: How Christians reconcile their personal political views and the teachings of their faith: Projection as a means of dissonance reduction
(PNAS) 

Foto: De rooms-katholieke Republikein Rick Santorum zegt politiek te bedrijven op basis van Bijbelse waarden. (Trouw) © ap