Spinoza, erg eigenwijs en een beetje arrogant


Graphic novel ‘De lens van Spinoza’ van Jaron Beekes vertelt de veelbewogen geschiedenis van Nederlands grootste filosoof, Baruch de Spinoza (1632-1677) en geeft tegelijk een beeldende, toegankelijke inleiding op zijn werk. Van 23 oktober t/m 27 november 2011 zijn originele tekeningen uit deze graphic novel te zien in de Wisselvitrine van het Joods Historisch Museum.

Beekes studeerde ooit Algemene Cultuurwetenschappen (VU), Illustratieve Vormgeving (HKU) en Beeld & Taal (Gerrit Rietveld Academie) en hij maakte zelfs een van die studies af, zoals hij zelf ironisch laat weten.

Vrijheid van meningsuiting en godsdienst
In de proloog zie je hoe Spinoza verbannen wordt uit de Portugees-joodse gemeenschap van Amsterdam. Het kan de jonge, veelbelovende koopman niet deren, hij gaat liever zijn eigen weg. Spinoza verlaat Amsterdam om zijn eigen filosofisch systeem te ontwikkelen: een radicaal, seculier antwoord op religie. Zijn pleidooi voor politieke en religieuze tolerantie levert hem vooral vijanden op. Gehaat en bestreden blijft hij tot zijn dood vechten voor wat we nu als vanzelfsprekend ervaren: vrijheid van meningsuiting en godsdienst.

Zie: Stripboek Spinoza verschenen (Filosofie Magazine)

De lens van Spinoza, Jaron Beekes, (Oog en blik / De Bezige Bij), 160 blz. / € 17,50

Plato verwierp de platoonse liefde


De platoonse liefde staat voor liefde zonder seks. Dat weten we al 2500 jaar. Maar wetenschapshistoricus Jay Kennedy diskwalificeert nu eeuwen van Plato-interpretatie. Volgens Kennedy was Plato verre van preuts. Nu is er een boek van hem verschenen, The Musical Structure of Plato’s Dialogues. ‘Je zou dat een decoders manual kunnen noemen, een handboek ontcijferen. Daarin bespreek ik teksten van Plato en laat ik zien: hier is het symbool, hier is de betekenis.’

Platoonse liefde is een liefdesrelatie waar geen seksueel handelen of begeren aan te pas komt. Volgens Plato – dachten we dus tot voor kort! – was de platoonse liefde de hoogste trap van liefde, in tegenstelling tot lichamelijk begeren, die hij als een eerste trap beschouwde. ‘Vandaar kon de mens een hogere trap bereiken door de liefde voor de juiste levensinstellingen, voor de wetenschap en voor goede gedachten, de platoonse liefde was de hoogste trap.’

Maar voor Plato, naar nu blijkt, was erotische hartstocht een spirituele kracht die ons helpt onze ware zelf te vinden in de diepste, menselijke band. Eros, of liefde, is een creatieve kracht die kunst, literatuur en de wetenschappen inspireerde.

Hoe herontdekte Kennedy Plato? Volgens hem was Griekse muziek doorslaggevend voor de interpretatie van de geschriften van de Atheense filosoof en wiskundige.  Plato verborg zijn eigen filosofie met behulp van een systeem van muzikale symbolen.

Maarten Meester interviewt Kennedy in Filosofie Magazine. De laatste zegt hierin dat hij vorig jaar een artikel heeft gepubliceerd over de code dat veel ophef heeft veroorzaakt. ‘Nu is er een boek van me verschenen, The Musical Structure of Plato’s Dialogues. Je zou dat een decoders manual kunnen noemen, een handboek ontcijferen. Daarin bespreek ik teksten van Plato en laat ik zien: hier is het symbool, hier is de betekenis. Zo toon ik aan de hand van het muzikale patroon in het Symposion aan dat Plato tegen de platoonse liefde was. Het grappige is: in sommige landen werd dit meteen opgepikt en maakte de pers er grote verhalen over. In andere landen deed het bijna niets – waaronder Nederland.’

Zie: Kennedy: Eindelijk leren we Plato’s eigen filosofie kennen

Illustr: acumenpublishing.co.uk

Videoclip waarin Jay Kennedy vertelt over zijn ontdekking: