De denkwijze die alle natuurverschijnselen reduceert tot materie wordt aangeduid als ‘het materialistisch paradigma’. Antropoloog Hans Feddema vraagt zich af hoe steekhoudend dit materialistisch paradigma nog is. Feddema zoekt een Derde Weg, zonder de twee dominante geloofssystemen, namelijk het (dogmatisch) kerkelijke en het (materialistisch) wetenschappelijke, af te schrijven.

Spiritualiteit
Feddema is van mening dat de spiritualiteit het opereren vanuit het hart centraal stelt, zonder de ratio weg te duwen. Hij ziet tevens dat wetenschap ook irrationele trekken kan hebben met soms ook axioma’s of onbewezen vooronderstellingen, waarvan men lange tijd maar blijft uitgaan in het onderzoek. Bovendien, zo vervolgt de oud-docent van de VU, wordt het positivistische model vandaag ook wel vervangen door het constructivistische dat stelt dat kennis door mensen wordt geconstrueerd, ook in interactie tussen hen en de werkelijkheid.

‘Dit impliceert dat echte objectiviteit niet mogelijk is en het zelfs de vraag is of de werkelijkheid wel bestaat, zeker als we ons in het waarnemen zoals Frank Hermans voorstaat beperken tot onze vijf zintuigen. Ons ik lijkt op een bril die ons laat zien wat er zo niet is. Ook in de wetenschap begint nu door te dringen, dat wij als waarnemer niet te scheiden zijn van wat wordt waargenomen, dat we met onze ratio en zintuigen een wereld(beeld) scheppen, die door anderen niet wordt gedeeld.’

Hermans is de socioloog die Hans Feddema (foto: civismundi.nl) liet weten anders te denken en van mening is dat ‘leven volgens de evolutietheorie voortgekomen is uit materie’ en ‘bezieling onnodig’ is. Hermans staat open voor een nieuw denken, maar dat moet dan wel aan de ‘wetenschappelijke meetlat’ onderworpen zijn.

‘Via de ratio inzien dat het anders vastloopt en ‘interdependentie zorgt wel voor meer empathie’. Wat empirisch bewijsbaar is, telt volgens hem.’

Nieuwe spiritualiteit als Derde Weg
Die discussie vloeide voort uit het sociologisch essay over de Nieuwe Spiritualiteit als Derde Weg en een essayachtig antwoord aan priester Antoine Bodar, omdat deze wat uit de hoogte de Nieuwe Spiritualiteit veroordeelde en amechtig terugverlangde naar het ‘rijke roomse leven’, zonder er blijk van te geven dat restauratie in deze een illusie is.

Feddema schrijft een vervolgserie over het materialistisch paradigma op Zinweb; er zijn nu twee delen verschenen, onder de titel Hoe valide is het materialistisch paradigma nog? (Wordt vervolgd.) In het tweede deel stelt hij dat we niet ons (tijdelijke) lichaam zijn maar dat we een lichaam hebben.

‘Natuurlijk is in deze optiek alles bezield, ook de aarde en de natuur. Ja, zelfs onze hersenen en daarvan niet in de laatste plaats de rechterhelft, omdat vooral deze (anders dan de linker helft, waar controle hoog scoort) wordt geleid door onze zielenkracht in de richting van vrolijkheid, verjonging, levendigheid, (zelf)vergeving, moed, passie, pure liefde en overgave aan onze authentieke kracht. De ziel is een en al (levens)kracht en wil zich manifesteren via het hart en het lichaam. Zij denkt niet, maar voelt via innerlijk weten en via intuïtie.’ 

‘Nieuwe Einstein’ David Bohm
Feddema verwijst in het tweede deel naar theoretisch fysicus en ‘nieuwe Einstein’ (foto: wikimedia) David Bohm, die stelde dat er een soort impliciete orde is die het substraat van de expliciete werkelijkheid vormt, een orde van energie die het bewustzijn zelve is, en voorts dat ook materie ontstaan is uit aggregaten van bewustzijnsenergie.

De antropoloog stelt dat de beperking tot de ratio en/of de zintuigen te meer eenzijdig is, nu de psychologie na Freud en Jung ten lange leste geaccepteerd is als wetenschap en daarmee ook vast kwam te staan dat naast ons waak- en creatief bovenbewustzijn we een groot en invloedrijk onderbewustzijn hebben, dat verbonden is met de omringende geestelijke wereld, door Carl Jung het Collectief Onbewuste genoemd.

‘Creatief en spiritueel van belang is dat we het dualistisch denken in tegenstellingen aan het overstijgen zijn en gaan in de richting van eenheidsbewustzijn.’

Zie: Hoe valide is het materialistisch paradigma nog? (1) (Zinweb)

Hoe valide is het materialistisch paradigma nog? (2) (Zinweb)

Gerelateerd: Een authentiek Godsbesef dat haaks staat op dat van Antoine Bodar (vangodenenmensen)

Illustr: blokvijf.nl