‘Het einde der tijden is altijd een nieuw begin’


Het einde der tijden, zou je kunnen zeggen, is gewoon een soort einde van het jaar en daarna verder gaan. En dat einde van de Maya’s dan: door omschakeling van het elektromagnetische veld? De Maya’s wisten niet zo veel van het elektromagnetische veld. ‘Het wetenschappelijke jargon is later in het verhaal van de Maya’s geschoven,’ zegt cultuurfilosoof Stef Aupers in het Erasmus Magazine.

Volgens Gert van der Ende, van het Erasmus Magazine van de universiteit van die naam, in gesprek met Aupers, is in het algemeen verlossing gecombineerd met een einddoel de functie van eindigheidsdenken. Hij zegt dat in het artikel Het verlossende einde. ‘Het einde der tijden is nooit het einde der tijden: het is altijd een nieuw begin.’

Het idee is van oorsprong zuiver religieus. Voor aanhangers van de evolutietheorie heeft de wereld geen doel. Religie geeft de wereld wel betekenis, met het idee van een toekomst waarin alles verandert: er is het idee van een God en die wil wat met ons. Het EM in gesprek met cultuursocioloog Stef Aupers.

Volgens Aupers is het eindigheidsdenken ook een beetje een wens verlost te worden van de stress van het moderne leven:

‘Het einde der tijden is ook een zeer krachtige metafoor voor het verlangen naar verandering, naar een nieuw en beter leven, voorbij de westerse civilisatie. Dat hebben veel moderne westerse mensen. Het gaat maar door. We worden geboren als een tabula rasa, maar raken verstrikt in allerlei ideeën, regels en patronen die we niet zelf hebben bedacht. Wij willen dat het stopt. Er bestaat daardoor een verlangen naar een catastrofe.

Het eindigheidsdenken, zegt Aupers, is vooral een westers fenomeen: je vindt het nauwelijks terug in oosterse vormen van religie en cultuur.

In het oosten is het tijdsbeeld veel meer cyclisch, gebaseerd op de seizoenen, alles komt op en vergaat weer, denk aan reïncarnatie. Dan kan je dus helemaal geen collectieve eindtijdverwachting hebben.

Soms denk ik: we gaan allemaal dood: dat is de echte eindigheid. Volgens de Bijbel komt Jezus als een dief in de nacht: volkomen onverwacht. Dat geldt vooral voor de dood. Misschien is het einde van de wereld voor iedereen persoonlijk: het einde van je eigen wereld en wellicht daarna een nieuw begin?

Volgens Jos de Mul, hoogleraar Filosofie van mens en cultuur aan de Faculteit der Wijsbegeerte, ‘blijven de atomen waaruit wij zijn opgebouwd altijd bestaan en gaan wij op in het grote geheel’.*

Wellicht met ‘barensweeën’ van onze geboorte anders en elders en ‘komen’ onze atomen ‘weder’ in een of ander hemels (konink)rijk, waar we onbekommerd onsterfelijk zijn, wie zal het zeggen?

* In hetzelfde nummer, in het artikel: Mens wil voortbestaan, dood of levend.

Zie: Het verlossende einde (Erasmus Magazine)

Illustr: eindtijdinbeeld.nl