Pleidooi voor het eigen innerlijk leven

ball-1054602_640

Filosoof en godsdienstwetenschapper Frédéric Lenoir: “Al eeuwenlang geven we de voorkeur aan de buitenkant boven de binnenkant. Het moderne Westen is zelfs extreem extravert geworden, in de zin dat uiterlijkheden, materiële zaken, veel belangrijke worden geacht dan het eigen innerlijke leven. Alles draait om de beheersing van de buitenwereld. Die buitenwereld wordt geheel buiten het zelf geprojecteerd ten behoeve van de manipulatie van de materie om zo veel mogelijk eigen voordeel te behalen.

Ook in het privéleven draait alles om de buitenkant, om materieel comfort, om succesvol en aantrekkelijk overkomen. De moderne mens voelt zich in zijn eentje zo slecht op zijn gemak, dat hij voortdurend kiest voor de vlucht naar voren en steeds nieuwe prikkels, actie en afleiding zoekt. Hij heeft niet de rust om in het hier en nu te leven, maar richt zich onophoudelijk op de toekomst (die hij tegelijk vreest) en wordt tot slaaf van de nieuwe communicatiemiddelen die hem voortdurend afleiden.

Psychiater Christophe André heeft een scherpe analyse gemaakt van de rampzalige psychische gevolgen die dat structurele vermijden van introspectie heeft, die aanhoudende angst om alleen te zijn, die onverzadigbare behoefte aan ‘contact’ met de buitenwereld.

“De crisis waarin we ons bevinden is allesomvattend: zij raakt aan alle aspecten van het menselijk bestaan. De veranderingen die zich nu voltrekken zijn waarschijnlijk even heftig als die in het neolitische tijdperk, toen de mens zijn nomadische bestaan verruilde voor een sedentaire leefwijze. Toch zijn er wegen die naar genezing leiden.” (Frédéric Lenoir)

André stelt meditatie voor als een middel om dit ernstig verstoorde evenwicht te herstellen. Maar om een echt evenwicht te vinden, zullen we ons hele leven opnieuw moeten inrichten: elke dag wat tijd nemen om tot jezelf te komen, weten wanneer je de communicatiemiddelen moet uitzetten, meer in het nu leven, de waarde van stilte en introspectie herontdekken, de tijd nemen om na te denken en bewust terug te blikken op wat we voelen en denken nadat we een vriend hebben gesproken, een indrukwekkende film hebben gezien of een ontroerend boek hebben gelezen.

Mensen kunnen zich alleen ontplooien als ze evenveel aandacht hebben voor hun innerlijk als voor hun uiterlijk, voor hun denken als doen, voor zichzelf als voor anderen. Hoe drukker iemand is, hoe meer afleiding iemand zoekt, hoe meer belang iemand hecht aan lichamelijk genot en bezittingen, des te zwaarder zal het zo iemand zal vallen een nieuw evenwicht te vinden en zich naar binnen te richten om al die zaken ook echt op waarde te kunnen schatten.”

Beeld:
pixabay

Uit: Hoe we de wereld kunnen genezen | Frédéric Lenoir | Deel II: Begin van herstel, hoofdstuk 4: Verander de wereld, begin bij jezelf, blz. 222, 223 | Uitgeverij Ten Have | Vertaling: Toon Dohmen | Oorspronkelijke titel: La guérison du monde | Librairie Arthème Fayard | 2012


Rechterhersenhelft verwaarloosd
I
n zijn boek verwijst Lenoir onder anderen naar neuroloog Jean-Pierre Changeux die onderzoek doet naar de natuurlijke ontwikkeling van het brein. Changeux stelt dat we de kwaliteiten van onze rechterhersenhelft (emotioneel, intuïtief, relationeel en beeldgericht) meer moeten ontwikkelen om de eeuwenlang verwaarloosde mogelijkheden ervan weer te zien opbloeien. Te veel is de mens ‘linksgericht’ op de hersenhelft geworden (rationeel, logisch, verbaal opererend en neigend naar abstracties.)

‘Op die manier kunnen we onze natuurlijke veerkracht benutten en door een andere manier van denken en doen het evenwicht tussen onze beide hersenhelften weer herstellen.’ – Fascinerend hierbij vind ik de gedachte van Lenoir dat het niet onmogelijk is – al moet het nog wetenschappelijke worden bewezen – dat ‘de steeds grotere rol van beelden en de soms intuïtieve omgang met computers nu al bijdragen aan het herstel van dat evenwicht’. 


‘Volgens Frédéric Lenoir is de wereld ziek. Daar zijn religieus fanatisme, de economische crisis en de opwarming slechts symptomen van. Lenoir laat zien hoe het zover heeft kunnen komen. Toch ziet hij wereldwijd voldoende initiatieven – bijvoorbeeld op het gebied van microfinanciering, ecologische landbouw en mensenrechten – die hem hoopvol stemmen. Lenoir pleit voor een nieuwe denkwijze die respect voor de aarde en de mens belangrijker vindt dan rendement, en voorrang geeft aan kwaliteit van leven boven ‘altijd meer’. (Uitgeverij Ten Have)