De mogelijkheid van een nieuw begin…

christ-in-gethsemane-michael-obrien

Moskou. “Klokken luiden. Mozjajev houdt halt en zegt een kort gebed. Hij is Russisch-orthodox; spreekt voor elke slok een zegening uit. Hij leidt ons naar een kerk. Bij de ingang staat een menigte met kaarsen in de hand die weerkaatsen tegen de sneeuw, waardoor deze hoek van de straat goudgeschilderd lijkt te zijn. Binnen wordt driftig gebeden met dat haast boeddhistische zangerige van de orthodoxen, er hangt een sterke wierooklucht en mensen drommen rond de iconen en steken kaarsjes aan. Het kan niet anders of je hart zwelt op en je huid begint te tintelen.

Er zit een grote kern van waarheid in de bewering van de orthodoxen dat hun versie van het geloof meer op het oorspronkelijke geloof lijkt, minder rationeel en emotioneler en empirischer is. Alles komt direct bij je binnen, het gezang en de mensen en het licht, dat je naar de iconen trekt. En het valt mij op – ik werk immers bij de televisie – dat de ervaring de visuele-emotionele logica volgt van mijn beroep: je kijkt intens naar de icoon van de lijdende Christus en identificeert je eigen ervaring met die van hem, net als de tv- of filmkijker zich identificeert met de close-up van de held op het scherm.

En ik moet denken aan wat de Russische geëmigreerde Vitali Komar ooit tegen me zei, dat het geniale van Christus opvoeren als de held van het goddelijk drama was dat de kijker voor het eerst een god had waarmee hij zich echt kon identificeren. ‘Christus is de voorloper van Chaplin en alle andere geweldige antihelden van de bioscoop en de tv,’ beweerde Komar. ‘Vóór Christus waren alle goden ofwel volmaakte, eerzuchtige Apollo’s ofwel onzichtbaar: maar deze is broos en gebroken. Net als jij zelf.’ (Komar had in zijn eigen schilderijen de Sovjeticonografie eerst geridiculiseerd met afbeeldingen van Stalin die omhelsd wordt door Griekse muzen, maar na zijn emigratie ging hij op zoek naar een nieuw, goddelijk symbolisme.)

En terwijl je in de kerk staat en in het beeld van de lijdende Christus de troostrijke spiegel vindt voor al je mislukkingen, draai je je hoofd opzij en zie je het beeld van een pasgeboren baby en zijn moeder, en je emoties verschuiven van getrooste mislukkeling naar de mogelijkheid van een nieuw begin.”

Beeld: Christus in de hof van Getsemane (Schilderij van Michael O’Brien)

Uit: Niets is waar en alles is mogelijk – Het surrealistisch hart van het nieuwe Rusland | Tweede bedrijf: Scheuren in de Kremlinmatrix | pag. 140, 141 | Peter Pomerantsev | Vertaling: Willem van Paassen | Hollands Diep | Amsterdam, 2015 | Oorspronkelijke titel: Nothing Is True and Everything Is Possible | 2014.

(Alexander Mozjajev is architectuur- en stadshistoricus.) 

1 Response

  1. Carla

    …”En terwijl je in de kerk staat en in het beeld van de lijdende Christus de troostrijke spiegel vindt voor al je mislukkingen, draai je je hoofd opzij en zie je het beeld van een pasgeboren baby en zijn moeder, en je emoties verschuiven van getrooste mislukkeling naar de mogelijkheid van een nieuw begin.”

    Zo mooi.

    Liked by 1 persoon

Reacties welkom. Er kan gemodereerd worden.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.