Zonder vrije wil wordt de maatschappij een zooitje

Vrije wil
Filosoof Daniel Dennett gelooft dat vrije wil en determinisme logisch met elkaar verenigbaar zijn. Yurri Matteman van Science Palooza geeft een voorbeeld en stelt 1) Ik ga naar mijn huisarts en hij adviseert me magere melk te drinken. In de supermarkt koop ik magere melk. 2) In de supermarkt zie ik een pak magere melk met een spannende foto van Kirsten Dunst. Ik koop magere melk. 3) In de supermarkt loop ik langs de zuivelafdeling, een geheime microchip in de magere melk beïnvloedt mijn hersenen. Ik koop magere melk.

‘Voor Dennett bestaat alleen in het derde geval geen vrije wil. In alle andere gevallen werd mijn keuze inderdaad beïnvloed, maar bepaalde ik bewust wat ik ging doen. ‘Ik had ook anders kunnen kiezen en evolutie heeft ervoor gezorgd dat ik dat soms ook doe,’ zegt Dennett. ‘Het kan namelijk zeer nuttig zijn om voor je tweede keuze te gaan en niet altijd te laten blijken wat je echt graag wil. Anders zullen anderen (melkverkopers, minnaars, katten) je uitbuiten. En als we soms onverwachts uit de hoek kunnen komen, zijn we ook verantwoordelijk voor onze daden.’

dennetterasmusMatteman haalt Erasmus en Luther erbij die aan de hand van de Bijbel discussieerden over de vrije wil. Volgens Luther waren we slechts een instrument van God en had de mens geen vrije wil. Erasmus was het niet met hem eens en vond Luthers opvatting zorgelijk. In onze tijd gaan we in discussie aan de hand van de wetenschap die het soms met Luther eens is: we zijn slaaf van de natuurwetten. Dennett vindt determinisme en vrije wil met elkaar verenigbaar.
(foto: Dennett / Erasmus – Science Palooza)

‘Hij (Dennett, pd) is een zogenaamde compatibilist en net als Erasmus vreest ook hij dat zonder vrije wil de maatschappij een zooitje wordt. Een compatibilist vindt een actie uit vrije wil, wanneer deze uit eigen overtuigingen en verlangens plaats heeft. Hij is een zachte determinist, geen goddelijke interventie, maar ook geen koude voorspelbaarheid van ons gedrag.’

YuriMattemanYuri Matteman (foto: Science Palooza) is mededirecteur van De Praktijk een projectbureau voor bètaonderwijs en wetenschapscommunicatie. Van oorsprong is hij moleculair bioloog en deed onderzoek aan RNA-editing en glycosylering van eiwitten.
Hij schreef mee aan het populair wetenschappelijke boek In de toekomst is alles fantastisch en is ook een van de medeoprichters van Very Disco.

Zie: Vrije wil bestaat, zeggen Erasmus en Dennett (Science Palooza)

Illustr: museumelburg.nl

Gerelateerde artikelen in dit blog: klik hier.

Levensbeschouwelijke omroepen invoegen bij de Publieke Omroep

omroepen
De Publieke Omroep zou vanaf 2016 ruimte moeten bieden aan kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag als hun budget door bezuinigingen op nul gesteld wordt. Solidariteit mag toch verwacht worden van EO, KRO en NCRV, maar ook van de VARA, AVRO, TROS en VPRO voor de 2.42 omroepen? Deze laatste kunnen ingevoegd worden als zelfstandige programma’s bij de Publieke Omroep.

De Humanistische Omroep kan bijvoorbeeld het programma Durf te denken uitzenden bij de VPRO; De Boeddhistische Omroep het programma Chance Operations bij de NCRV; de eucharistieviering van RKK kan terecht bij de KRO; Songs of praise van de IKON bij de EO. Ook de overige 2.42 omroepen zoals de Joodse Omroep, Organisatie Hindoe Media en de Zendtijd voor Kerken zouden onderdak moeten krijgen bij de Nederlandse Publieke Omroep (NPO).

Kwalitatief beter
Het mes snijdt zo aan twee kanten: de levensbeschouwing blijft in het mediabestel en de Publieke Omroep wordt er ‘geestrijker’ door. Kwalitatief beter dus, en dat komt goed uit want de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Sander Dekker, wil alleen nog maar geld verstrekken op basis van kwaliteit van de programma’s.

242_omroepen

2.42 Omroepen: Boeddhistische Omroep Stichting (BOS), Humanistische Omroep (HUMAN), Interkerkelijke Omroep Nederland (IKON), Joodse Omroep (JO), Organisatie Hindoe Media (OHM), Rooms-katholiek Kerkgenootschap (RKK) en Zendtijd voor Kerken (ZvK).

Solidariteit
Het geld dat de A of B-omroepen uitsparen op eigen programma’s – die zij voor deze solidariteit inleveren – kan dan aangewend worden voor de 2.42 omroepen die dan niet langer omroep zijn maar kerkgenootschap of genootschap op ideologische grondslag, binnen de Publieke Omroep. Bovendien krijgt de Publieke Omroep, zoals de staatssecretaris stelt in zijn brief van 6 december 2012, de ruimte om meer eigen inkomsten te vergaren.

sanderdekkerUit de brief van de staatssecretaris:
Door de bezuinigingen wordt het budget van de 2.42 omroepen per 1 januari 2016 op nul gesteld. Consequentie daarvan zou zijn dat de kerkgenootschappen en de genootschappen op geestelijke grondslag hun zendtijd zelf moeten financieren. Ik ga op korte termijn met de genootschappen praten over de wijze waarop zij invulling willen en kunnen geven aan levensbeschouwelijke programmering. Ongeacht de uitkomsten van dat gesprek wil ik benadrukken dat levensbeschouwing onderdeel is van de algemene mediaopdracht en dus geldt als taak voor alle omroepen en de NTR. Het is van belang dat de NPO zorgt voor een goede en afgewogen inbedding van de levensbeschouwelijke programmering in de totale programmering. (foto: rijksoverheid.nl)

Mediaopdracht
Zo blijft levensbeschouwing onderdeel van de algemene mediaopdracht, want dat geldt als taak voor alle omroepen en de NTR. Het is immers van belang dat de NPO zorgt voor een goede en afgewogen inbedding van de levensbeschouwelijke programmering in de totale programmering. En zo blijft ook de taak van de publieke omroep gehandhaafd: het verzorgen van een breed, onafhankelijk, pluriform en kwalitatief hoogwaardig media-aanbod dat bovendien toegankelijk is voor iedereen.

Brief staatssecretaris Sander Dekker 6 december 2012:
Betreft uitwerking regeerakkoord Rutte II onderdeel Media

Maya en het plots ‘ontwaken’ op 22-12-2012

Mayakalender
‘Het wordt alleen maar beter. Want het ik-tijdperk, het tijdperk van bijgeloof en disrespect gaat tijdens de komende, nieuwe Maya-cyclus plaatsmaken voor een hoger bewustzijn, een wij-denken, respect en positief denken.’ De dag na 21 december zal een dag als alle andere zijn, volgens Miguel Ruiz, afstammeling van een Mexicaans oervolk. Hij kent de Maya-kalender. ‘Er is niets om bang voor te zijn,’ zegt Ruiz. Aldus Trouw in het artikel Beste kerst ooit.

‘Die transformatie gaat overigens niet vanzelf. Het is niet zo dat we op 22 december verlicht zijn, of dat we, in Ruiz-termen, plots ‘ontwaken’. De dag na 21 december is volgens vader Ruiz een dag als alle andere. Nee, we moeten zelf onze mindset veranderen. En de nieuwe Maya-cyclus is daarvoor een perfect startpunt. Want het universum is er dan zeg maar, klaar voor.’ (Trouw) 

Volgens de wetenschap gebeurt er niets bijzonders op 21 december 2012. Maar volgens de bekendste ‘alternatieve’ wetenschapper John Major Jenkins zal er na die dag een grote spirituele verandering plaatsvinden. De spiritualist José Argüelles is van mening dat na 21 december 2012 het kapitalistische, materialistische tijdperk wordt beëindigd en een vredige, spirituele wereld zal ontstaan. Doemdenkers zijn er ook, zoals de Belgische schrijver Patrick Geryl. Volgens Geryl waren de Maya er honderden jaren geleden al van op de hoogte dat in 2012 een enorme zonnestorm het begin van het einde zou betekenen.

Glief 2012

Een en ander is ook te bestuderen op een kleine tentoonstelling in Museum Volkenkunde (illustr:  Maya-glief) in Leiden. Bezoekers kunnen er hun mening geven door te stemmen op wat zij denken dat er op die beruchte Maya-dag zal gebeuren. Volgens bezoekers, die hun stem kunnen uitbrengen op doemdenkers, wetenschappers, ‘alternatieve’ wetenschappers en spiritualisten, hebben de wetenschappers nu al gelijk. Er gebeurt helemaal niets, we gaan over tot de (wan)orde van de dag.

‘De wetenschappelijke wereld staat nogal sceptisch tegenover de ideeën die ontstaan zijn over het einde van de wereld in 2012. In de overgeleverde teksten beweren de Maya’s nergens dat de wereld ten onder gaat. Wel staat vast dat het een belangrijk jaartal is. Een belangrijk argument van de sceptici is dat de Lange Telling vanaf het jaar 909 eigenlijk niet meer gebruikt wordt door de Maya’s én dat sommige Maya-teksten voorspellingen voor de veel verdere toekomst dan 2012 maken. In Palenque schrijven ze zelfs over het jaar 4772 (geschreven als 1.0.0.0.0.8). Op sommige plekken telde de kalender zelfs nog veel verder door en draaide de kalender ook bij 13 baktuns niet door naar 1 pictun maar naar 14.0.0.0.0. Blijkbaar hadden verschillende steden ook hun eigen kalendersysteem.’ (Volkenkunde)

Zie: Beste Kerst ooit (Trouw-abonnees)

en: Maya2012 (Volkenkunde)

Cartoon: Volkenkunde

Gerelateerd: 2012: Een vreedzame samenleving binnen handbereik

Museum Volkenkunde: 21 december 2012: Het einde van de wereld?
Nog t/m 12 mei 2013
Steenstraat 1, 2312 BS Leiden